YARGITAY KARARI
DAİRE : 3. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2021/6527
KARAR NO : 2022/9420
KARAR TARİHİ : 13.12.2022

Mahkemesi :Ceza Dairesi
İlk Derece Mahkemesi : Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 26.02.2020 tarih ve 2019/421 – 2020/141 sayılı kararı

Suç : Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, Silahlı terör örgütüne üye olma
Hüküm : 1- Sanıklar …, … ve … hakkında;
a- Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçlarından; CMK’nın 223/2-c maddesi uyarınca beraatlerine ilişkin hükümlere yönelik istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddi
b- Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan; CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatlerine ilişkin hükümlere yönelik T.C … ve TBMM Başkanlığı vekillerinin istinaf başvurularının CMK’nın 279/1-b maddesi gereğince ayrı ayrı reddi
2- Sanık … hakkında;
a- Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan; 5237 sayılı TCK’nın 30/3, 24/1-4 maddeleri ile 5271 sayılı CMK’nın 223/3-d maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına ilişkin hükme yönelik istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddi
b- Silahlı terör örgütüne üye olma suçundan CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine ilişkin hükme yönelik T.C … ve TBMM Başkanlığı vekillerinin istinaf başvurularının CMK’nın 279/1-b maddesi gereğince ayrı ayrı reddi
3- Sanıklar …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … hakkında; TCK’nın 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, 39/1-2.c, 62/1, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet hükümlerine ilişkin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddi
4- Sanıklar … ve … hakkında ayrı ayrı;
TCK’nın 309/1, 3713 sayılı Kanunun 5/1, 39/1-2.c, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet hükümlerine ilişkin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddi
Temyiz edenler : Sanıklar …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … müdafileri, sanıklar … ve …, … ve Türkiye Cumhuriyeti … vekilleri, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı

Bölge adliye mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle;
Temyiz edenlerin sıfatı, başvurularının süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;
I-A) Sanıklar …, …, … ve … hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hükmedilen beraat kararlarına yönelik TBMM Başkanlığı ve T.C … vekilinin temyiz taleplerinin incelenmesinde;
Silahlı terör örgütüne üye olma suçu bakımından katılanlar T.C … ve TBMM Başkanlığının doğrudan zarar gören sıfatları ve davaya katılma hakları bulunmadığından, bölge adliye mahkemesinin CMK’nın 279/1-b maddesi uyarınca verdiği istinaf başvurusunun reddine dair karar, anılan maddenin son cümlesine göre itiraza tabi olup temyizi mümkün olmadığından, itiraz merciince de bu hususta bir karar verilmiş bulunduğundan temyiz incelemesine yer olmadığına, dosyanın incelenmeksizin mahalline İADESİNE,
B) Sanıklar …, … ve … hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçundan hükmedilen beraat kararlarına yönelik T.C. … vekilinin, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçundan hükmedilen beraat kararlarına yönelik TBMM Başkanlığı vekilinin temyiz taleplerinin incelenmesinde;
Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçu bakımından katılan T.C. …’nın, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçu bakımından TBMM Başkanlığı’nın doğrudan zarar gören sıfatları ve davaya katılma hakları bulunmadığı anlaşıldığından, temyiz taleplerinin 5271 sayılı CMK’nın 298. maddesi uyarınca REDDİNE,
C) Sanıklar …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … hakkındaki hükümlere yönelik Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz talebinin incelenmesinde;
Sanıklar hakkındaki ilk derece mahkemesi kararına yönelik o yer Cumhuriyet savcısının aleyhe istinaf talebi bulunmadığının anlaşılması karşısında; bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının sanıklarla ilgili bölge adliye mahkemesince verilen esastan reddine dair karara yönelik temyiz yoluna başvuru hakkı olmadığından, temyiz talebinin 5271 sayılı CMK’nın 298. maddesi uyarınca REDDİNE,
D) Sanık … hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan verilen ceza verilmesine yer olmadığına dair karara ilişkin TBMM Başkanlığı ve T.C … vekilinin temyiz taleplerinin incelenmesinde;
Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan ilk derece mahkemesinin ceza verilmesine yer olmadığına dair kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararının CMK’nın 286/2-h maddesi gereğince temyiz edilemez nitelikte olduğundan, temyiz taleplerinin 5271 sayılı CMK’nın 298. maddesi uyarınca REDDİNE,
II-) Sanıklar …, … ve … hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan verilen beraat hükümleri ile sanıklar …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme suçundan verilen mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz taleplerinin incelenmesinde;
Sanıklar …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … müdafiileri ile sanık …’in duruşmalı inceleme istemlerinin, ilk derece mahkemesinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi doğrultusunda, savunmaya yeterli imkanın sağlanması ve bu hakkın etkin şekilde kullandırılmış olması, istinaf ve temyiz denetiminde sınırsız şekilde yazılı savunma imkanının kullanılabilme olanağının bulunması karşısında savunma hakkının kısıtlanması söz konusu olmadığından, 01.02.2018 tarihli ve 7079 sayılı Kanunun 94. maddesi ile değişik CMK’nın 299/1. maddesi uyarınca takdiren REDDİNE,
Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
1-) Anayasanın 141, 5271 sayılı CMK’nın 34/1, 230. maddeleri ile 1412 sayılı CMUK’un 308/7. maddeleri uyarınca, mahkeme kararlarının Yargıtay denetimine olanak verecek biçimde açık ve gerekçeli olması ve Yargıtayın bu işlevini yerine getirmesi için, gerekçeli kararın sorun bölümünde somut olay ile suçun işlenmesindeki özellikler ve ne şekilde işlendiğinin belirlenmesi; gerekçe bölümünde, mevcut delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, delillerle sonuç arasında bağ kurulması, bir başka deyişle eldeki delillerle neden bu sonuca varıldığı anlatılarak hukuki nitelendirme yapılması, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterilmesi, ulaşılan kanaat ve delillerle sonuç arasında bağ kurulması; sonuç bölümünde ise hüküm fıkrasının yer alması gerekmektedir.
Bu kapsamda yargılamaya konu edilen dosyanın incelenmesinde; Kars ili merkezinde bulunan Kars 14. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığında görev alan sanıkların, doğrudan Kars ilinde icra edilen Anayasayı ihlal suçuna ilişkin olarak olay günü ortaya koydukları davranışlar itibariyle planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenerek emir doğrultusunda hareket edip etmediklerinin tespiti bakımından belirleyici nitelikte olmasına karşın; mahkeme gerekçeli kararında Kars ili merkezinde icra edilen darbe girişimine ilişkin olay anlatımı yerine Kars ili Sarıkamış ilçesinde icra edilen darbe girişimine ilişkin olay anlatımına yer verilerek hüküm kurulması suretiyle T.C. Anayasasının 141, CMK’nın 230/1. maddelerine muhalefet edilmesi,
2-) Dairemizin 23.11.2022 tarih, 2022/33781 esas ve 2022/8381 sayılı kararıyla, sanıkların emri altında olduğu … hakkında Kars ilinde gerçekleşen Anayasal düzeni zorla değiştirmeye teşebbüse yardım suçundan hükümde yer alan çelişki nedeniyle bozma kararı verilmiş olmakla birlikte; sanıkların fiilerinde hukuki ve fiili irtibat bulunduğu, birlikte görülmesinin usul ekonomisi yönünden ve maddi gerçeğin tespiti açısından gerektiğinin gözetilmesi lüzumu,
3-) Ayrıntıları Dairemizin 09.04.2018 tarih ve 2018/125 esas 2018/1049 karar sayılı kararında belirtildiği üzere;
Sanıklar …, … ve …’ün yapılan yargılamasının 26.11.2019 tarihli celsesinde, sanıkların müdafiilerinin mazeretsiz olarak gelmemiş olmaları nedeniyle Kars Barosuna müzekkere yazılarak müdafii görevlendirilmesine karar verilmesine karşın; 26.02.2020 tarihli karar celsesinde sanıklar müdafiilerinin bulunmadığı gibi CMK’nın 156. maddesi gereğince de re’sen bir müdafii görevlendirilmediği, sanıklara isnat edilen “Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme” suçunun niteliği dikkate alındığında, CMK’nın 150. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca haklarında müdafii görevlendirilmesinin zorunlu olduğunun anlaşılması karşısında, Anayasanın 36, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddelerinde teminat altına alınan adil yargılanma ilkesine aykırı olacak ve savunma hakkının kısıtlanmasını doğuracak biçimde kovuşturmada müdafii hazır bulundurulmaksızın mahkumiyet hükmü kurulmak suretiyle CMK’nın 150/3, 188/1, 197/1 ve 289/1-a-e maddelerine muhalefet edilmesi,
4-) Çelişmeli yargılamanın gereği olarak, hükümden önce son sözün hazır bulunan sanığa, sanık yoksa müdafiine verilmesi gerekirken, sanık …’ın hazır olduğu celsede mütalaaya karşı savunması alındıktan sonra “Babaeski Asliye Ceza Mahkemesinin duruşmalarının olması ve Babaeski Adliyesinde tek bir SEGBİS sistemi bulunması” gerekçe gösterilerek bağlantının kesilmesi nedeniyle sanığa son sözü sorulmadan yargılamaya son verilmek suretiyle 5271 sayılı CMK’nın 216/3. maddesine muhalefet edilmesi,
Kanuna aykırı, sanıklar …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … müdafileri, sanıklar … ve …, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı ile … ve Türkiye Cumhuriyeti … vekillerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, öncelikle bu nedenlerle sair yönleri incelenmeyen hükümlerin CMK’nın 302/2. maddesi uyarınca BOZULMASINA, sanıklar …, … ve …’ın tutuklulukta geçirdikleri süre, atılı suç için kanun maddelerinde öngörülen ceza miktarı, mevcut delil durumu ve bozma nedenleri gözetilerek tahliye taleplerinin reddi ile tutukluluk hallerinin devamına, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanunun 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanunun 304. maddesi uyarınca dosyanın Kars 2. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 13.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.