YARGITAY KARARI
DAİRE : 18. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2006/10499
KARAR NO : 2007/1915
KARAR TARİHİ : 06.03.2007
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Dava dilekçesinde, birikmiş intifa haklarının tespiti ve faizi ile birlikte ödenmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davacılar tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davacı vekili Av… geldi. Aleyhine temyiz olunan davalı adına gelen olmadı. Gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacılar vekili 01.11.2001 tarihli dilekçesinde; müvekkillerinin kesinleşmiş mahkeme kararı ile…’nın galle fazlasına müstahak evladı olduklarının tespitine karar verildiğini, bu karara dayanarak davalı … Müdürlüğüne galle fazlasının ödenmesi için başvurulmasına rağmen söz konusu vakfın malı ve geliri olmadığı gerekçesi ile herhangi bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek müvekkillerinin intifa hakkı sahibi bulundukları vakfın tüm mal varlığının ve gelirinin tespitini, vakıfta bu güne kadar birikmiş ve bu günden sonra doğacak gelirlerinin (alacaklarının) işleyecek yasal faizi ile birlikte kendilerine ödenmesini istemiş; mahkemenin istemi üzerine 21.02.2005 tarihli dilekçe ile de fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak parasal alacağın 20.000 YTL. olduğunu beyan etmiş davalı vekili ise dava konusu edilen vakfın mazbut vakıflar arasına alındığını, mazbut vakıfların idaresinin Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait olduğunu, vakfın taşınmazlarından ikisinin üçüncü şahıslara satıldığını ikisinin de belediyece yol için kamulaştırıldığını geliri ve
./..
2006/10499-2007/1915 -2-
taşınmazı bulunmayan vakıftan davacılara herhangi bir ödeme yapılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiş; mahkemece yapılan yargılama sonunda, davanın reddine karar verilmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden; dava konusu…’nın Hicri 1286 tarihinde kurulmuş olup kuruluştan 1932 yılına kadar mütevelliler bu tarihten 20.04.1938 tarihine kadar da emaneten bundan sonra da mazbutaya alınarak … tarafından yönetildiği anlaşılmaktadır.
… mahkemeye verdiği 18.01.2002 tarih ve 1145 sayılı yazılı cevabında, vakfa ait Gaziantep İli Şahinbey İlçesi … Mahallesinde bulunan 140 ada 4 parsel numaralı 17,37 m2 yüzölçümlü dükkan vasıflı taşınmazın 02.10.1957 tarih ve 5356 yevmiye ile 23.105 TL. bedel karşılığında …’e Gaziantep İli Şahinbey İlçesi … Mahallesinde bulunan 140 ada 2 parsel numaralı 10,14 m2 yüzölçümlü dükkan vasıflı taşınmazın 21.11.1951 tarih ve 3753 yevmiye ile 6.005 TL. bedel karşılığı …’ye satıldığını Gaziantep İli Alaybey Mahallesinde bulunan 1046 ada 106 ve 107 parsel numaralı taşınmazların 18.04.1951 tarih ve 1201 yevmiye ile 500 TL. bedel karşılığı Gaziantep Belediye Başkanlığınca yola katıldığını bunlar dışında Vakıf adına kayıtlı başkaca bir taşınmaz kaydına rastlanmadığını, söz konusu vakfa ait iken satılan ve yola katılan taşınmaz bedellerinin nasıl değerlendirildiği hususunda idare kayıtlarında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını bildirmiştir. Ayrıca yine davalının bir vakıf evladına gönderdiği 15.05.1992 tarih ve 828 sayılı yazıdan, vakfın zabıt tarihi olan 20.04.1938 tarihinden intifa Tüzüğünün değiştirildiği 30.07.1987 tarihine kadar vakıf evlatlarına maktuen ödeme yapıldığı bu ödemelerin 30.07.1987 tarihli Tüzük hükmü gereği kaldırıldığı anlaşılmıştır.
Mahkeme tarafından görevlendirilen bilirkişilerden … 03.06.2003 ve 02.12.2003 tarihli raporlarında; dava konusu vakfın 1951-1957 yıllarında satılan ve kamulaştırılan mallarından elde edilen toplam 29.610 TL’nin o tarihlerde Gaziantep’te inşa edilen iş hanlarından birine harcanmış olabileceği dikkate alınarak iş hanı maliyetinin bu bedellere oranlanarak buradan elde edilecek gelirden dava- cılara Tüzük uyarınca intifa hakkı verilmesi ve yine kat karşılığı müteahhide verilen ve 1998 senesinde yapımı
../…
2006/10499-2007/1915 -3-
biten Gaziantep’teki “Doktorlar Vakıf İşhanı”ndan da vakfa ait olup kadastro çalışmaları sırasında … adına yanlışlıkla tescili yapılan taşınmazlar karşılığı elde edilecek gelirden de hak sahiplerine ödeme yapılması gerektiğini 23.11.2005 tarihli bilirkişi kurulu ise raporlarında; 1951 ve 1957 yıllarında vakfa ait taşınmazların satışı ve kamulaştırılmasından elde edilen toplam 29.610 TL’nin satış ve kamulaştırma tarihlerinden dava tarihine kadar devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eyşa Fiyatları Endeksi ile değerlendirilerek yapılan hesaplamalar sonucunda elde edilen bedelin yapımı 1998 yılında tamamlanan Doktorlar Vakıf İşhanında kullanıldığı ve bu işyerlerinin kiraya verildiği gözetilerek 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 73. maddesi doğrultusunda emlak değerinin %5 oranında kira geliri elde edilebileceği dikkate alınıp 1999-2004 tarihleri arasında toplam 4.238,64 YTL. kira geliri elde edile- bileceğini; 15.06.2006 havale tarihli bilirkişi kurulu da raporlarında söz konusu vakfın taşınmazlarının 1951 ve 1957 yıllarında satılmak ve kamulaştırılmak suretiyle paraya çevrildiği, bu paraların akıbeti bilinmemekle beraber satışın ve kamulaştırmanın yapıldığı ve takip eden tarihlerde Vakıflar Genel Müdürlüğünce satın alınan ya da yaptırılan binalara bu paranın harcanması 2762 Sayılı Kanun gereği zorunlu olduğundan, vakfın bu şekilde tespit edilecek taşınmazlara parası oranında ortak edilmesinin yasal zorunluluk olduğu, galle fazlasına müstahak olmanın mirasçı olmak anlamına gelmediğinden satış bedellerinin davacılara ödenmesinin 2762 Sayılı Kanunun amir hükümleri karşısında mümkün olmadığı davacıların galleden pay alacaklarının kesinleşmiş mahkeme kararıyla idareye başvurdukları tarihten başlayacağını bildirmişlerdir.
Vakıflarda İntifa Haklarının Ne Suretle Tespit Ve İta Edileceği Hakkında 17.7.1936 Tarihli Vakıflar Nizamnamesine Ek 23.12.1937 Tarih 2/7898 Sayılı Tüzüğün 30.7.1987 Tarihli Tüzükle Değişik 5 maddesinin (c) fıkrasında, vakıf gelirlerinden masraflar çıktıktan sonra kalacak fazlanın alakalılara tahsis edileceği belirtildikten sonra 6. maddesinde bu tahsisin ne şekilde yapılacağı düzenlenerek vakfiyesinde vakıf taşınmazların bakım ve onarım şartı bulunan vakıfların gayrisafi gelirlerinden her yıl %10 oranında ihtiyat akçesi ayrılarak taşınmazların bakım ve onarımlarının yapılacağı bu oranın vakıfların malvarlığına göre Vakıflar Meclisi kararıyla artırılabileceği, vakıfların
./..
2006/10499-2007/1915 -4-
yıllık gayrisafi gelir tahsilatından %20 oranında yönetim ve temsil gideri karşılığı alınarak … bütçesine gelir yazılacağı, bu vakıfların gerçekleşen yıllık gayrisafi gelir tahsilatından vakıf için yapılan giderler ve vakfiye şartı gereği yapılan her türlü harcamalar çıkarıldıktan sonra vakıf evlatlarına ve ilgililerine ödenecek intifa hakkının belirleneceği ve bunun doğduğu mali yılı izleyen ilk altı ay içinde vakıf evladı veya ilgilisi olduğunu mali yılın birinci ayında belgeleyenlere yıllık olarak ödeneceği, 7. maddesinde ise vakıf için belirlenen gelir fazlası (intifa hakları) vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğu ve galleye hak kazandığını kesinleşen mahkeme kararıyla ispat edenlere ve onların evladına Vakıf mazbut ise … mülhak ise mütevelli tarafından ödeneceği öngörülmüştür.
2762 Sayılı Vakıflar Kanununun 39.maddesinin ikinci fıkrasında mazbutaya alınan vakıflarda alacaklıların vakfiyeye göre intifa haklarının mahfuz olduğu belirtildikten sonra 13.maddesinde 10. ve 12.maddelere göre satılacak mallardan ele geçecek paranın bu maddelerde gösterilen yerlere sarf edilinceye kadar nemalandırılmasının mecburi olduğu, 14.maddesinde de gerek satış bedelleri ile gerek değişme ile alınacak veya yeniden yaptırılacak gayrimenkullerin evvelki vakıfların adını alacağı vakıflar idaresince kayıtlarına bu suretle işaret edileceği ve tapuya da böylece tescil ettirileceği, 32.maddesinde ise vakıflar idaresinin eline geçecek taviz bedellerinin muhafaza edilerek en faydalı şekilde nemalandırılacağı veya idare meclisinin vereceği karar üzerine bu taviz bedelleri ile gelir getirici inşaat veya ortaklık yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, galleye hak kazandığını mahkeme ilamıyla ispatlayan vakıf evladına ancak kararın kesinleşmesi üzerine idareye veya mütevelliye başvurusundan sonrası için galle fazlası ödenecektir.
Mahkemece; yukarıda açıklandığı şekilde, davaya konu vakıfla ilgili olarak gerek mahallinde gerekse … merkez arşivinde etraflıca bir araştırma yapılarak; bilirkişilerce yukarıda saptandığı açıklanan mallardan başka satılan, kamulaştırılan veya … adına herhangi bir şekilde tescili yapılan taşınmaz malları saptandıktan sonra evvelce vakfa ait olupta satılan ve kamulaştırılan taşınmaz malların bedellerinin mahallinde veya dışarıda ne şekilde değerlendirildiği belirlendiği taktirde buradan elde edilecek gelirin, belirlenemediği takdirde ./..
2006/10499-2007/1915 -5-
satılan veya kamulaştırılan tüm malların bedellerinin, davacılara galle ödemesi yapılacak tarih esas alınıp Türkiye İstatistik Kurumu verileri kullanılarak bulunacak karşılıklarının Bilirkişi …’ın yukarıda değinilen 3.6.2003 ve 2.12.2003 günlü raporlarındaki saptamalar da gözetilerek bu vakfa ait taşınmaz malların satışından, kamulaştırmasından veya her hangi bir şekilde mülkiyetin el değiştirmesinden elde edilen paraların 2762 Sayılı Vakıflar Yasasının 11-14. maddeleri hükümleri uyarınca vakıflara ait olupta bu şekilde paraya dönüştürülen malların bedellerinin tercihen akar satın almaya ve yaptırmaya harcanması gerektiğinden mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait olan ve bu şekilde elde edilen vakıf mallarına ait paralarının da harcandığı saptanan taşınmaz malların listesi ilgili Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlüğünden istenerek bilirkişi tarafından uygun görülen bir taşınmaz mala parası oranında ortak edilmesi ve tapu kayıtları üzerinde gerekli iptal ve tescil işlemlerinin yapılması ve o malın getirebileceği gelir uzman bilirkişilere hesaplattırılarak elde edilecek değerden yasal kesintiler yapıldıktan sonra yıllara göre faizi de belirlenip bulunacak miktarın galle karşılığı davacılara ödenmesine karar verilmesi gerekirken, yerinde bulunmayan gerekçelerle davanın reddi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı yararına takdir edilen 500,00YTL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6.3.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.