YARGITAY KARARI
DAİRE : 18. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/411
KARAR NO : 2007/645
KARAR TARİHİ : 05.02.2007
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Dava dilekçesinde vakıf senedinde yapılan değişikliğin tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm … tarafından temyiz edilmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 101.maddesi hükmüne göre vakıf, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur. Kurulmuş olan bir vakfın özgülendiği amaç doğrultusunda varlığını sürdürmesi ve yönetim organlarınca da bu amacın gerçekleştirilmesi esastır. Vakfeden tarafından kuruluş senedinde belirlenen vakfın amaç ve örgütlenme biçimi, zorunluluk doğmadıkça kural olarak vakıf organlarınca değiştirilip genişletilemez. Bununla birlikte vakfın amacı, geçen zaman içinde tamamen değişik bir anlam ve nitelik kazanmış olursa, ancak bu nedenle değiştirilmesi söz konusu olacaktır. Türk Medeni Kanunun 113. ve Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kurulan Vakıflar Hakkında Tüzüğün 26.maddeleri, vakfın asıl amacının niteliği ve kapsamı vakfedenin vakıf senedinde belirttiği isteğine açıktan açığa uymayacak derecede değişmiş olursa, amacın değiştirilmesi için yetkili asliye mahkemesine başvurulacağını hükme bağlamış olup, burada ölçü vakfın değişen koşullar karşısında başlangıçtaki amacın gerçekleştirilmesinin olanaksız duruma gelmesidir. Amacın değiştirilebilmesi için objektif ve subjektif koşulların birlikte oluşması gerekir. Objektif koşullar bakımından amacın anlam ve içeriğini yitirmesine, subjektif koşullar bakımından da değişmiş olan amacın artık vakfedenin isteğiyle bağdaşmasına olanak bulunmamasına bağlıdır. Ancak bu iki koşulun gerçekleşmesi durumunda, vakfın amacı, vakfedenin asıl amacına aykırı olmamak kaydıyla, vakıf yönetim organının veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün başvurusu üzerine yetkili asliye mahkemesince değiştirilir.
Somut olayda; tescil edilmiş olan Gazi Kültür Vakfına ait senedin 3. maddesinde asıl amaç; Anadolu’nun binlerce yıllık geleneği ve anlayışından kaynaklanan insan sevgisi, dostluk, paylaşmak ve hoşgörü anlayışından hareketle, olgun, eğitimli, aydın, yaratıcı, dinamik, laik ve demokrat eğitim ve öğretime katkıda bulunmak, yardıma muhtaç ve kimsesiz kişilere maddi destek sağlamak ve eğitim öğretim, sağlık ve diğer sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak, bu amaca hizmet eden her türlü kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği ve güç birliği yaparak kuruluşlar, organizasyonlar ve şirketler kurmak, aynı dinamiklerden oluşan laik ve demokratik aydın ve çağdaş toplum yapısına katkıda bulunmak 4. maddesinde de bu amaç doğrultusunda vakfın amacını gerçekleştirmek için kurs, okul, derslik ve genç ve orta yaşlılara her türlü bilgi beceri veren eğitim ve öğretim yerleri açmak, bu konuda faaliyet gösteren resmi ve özel kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, kültür, eğitim ve meslek kazandırıcı faaliyetlerde bulunmak şeklinde sınırlandırılmış ve 1. maddede ise vakfın adı … olarak belirlenmiştir.
Dava; vakıf senedinin yukarıda belirtilen amaçlarını düzenleyen 3. ve 4. maddelerinin genişletilmesi ve değiş- tirilmesi sonucunu doğuracak nitelikte; Anadolu’nun binlerce yıllık uygarlığın beşiği ve kültür mozayiği olduğu gerçeğinden hareketle, bu tanımlamanın belki de sentezini oluşturan Hacı Bektaşı Veli’nin mistik, tasavvuf felsefesini ve insan sevgisini, yaşamını ve düşüncelerini ele alıp tanıtmayı, bu suretle olgun mutlu ve aydın insan tipinin oluşmasına yardımcı olmayı hoşgörülü, yaratıcı, dinamik laik ve demoktarik bir toplumun yaratılmasına “hayatta en hakiki yol gösterici bilimdir” düşüncesi ile bilim dünyasına katkıda bulunmayı, Türkiye’nin laik demokratik ve hukuka bağlı bir Cumhuriyet olarak Atatürk amaç ve devrimlerinin ışığında yükselmesi ve ilelebet payidar kalması hususunda çalışmalarda bulunmayı, yine Anadolu’yu ve tüm insanlığı aydınlatan Türkistan Pirleri Horasan erenleri Anadolu ozan ve mütefekkirleri, dedeleri, babaları, seyyidleri, rehberleri ve bunları var eden talipleri dile getirmeyi ve bu … ve kültürün yaşamasını sağlayan çalışmalarda bulunmayı; bu amaçları gerçekleştirmek üzere eğitim, sağlık, kültür, iletişim, bilimsel araştırma ve geliştirme, sanat, spor, ticari, sanayi, zirai hizmet alanlarında faaliyet göstermeyi ve bu değişiklikler doğrultusunda vakfın adının da Hacı Bektaşı Veli Gazi Cem Evi Vakfı olarak değiştirmeyi hedefleyen senet değişikliklerinin tescili istemine iliş- kindir.
Mahkemece; vakıf senedine eklenmek suretiyle yapılan düzenlemelerin vakfedenin kuruluş sırasında bizzat belirlediği amacın faaliyetlerinin ve vakıf adının genişletilmesi ve değiştirilmesi sonucunu doğuracak biçimde iradesine aykırılık oluşturduğu gözetilmeden ve Türk Medeni Kanununun 113. ve Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kurulan Vakıflar Hakkında Tüzüğün 26. maddelerinde öngörüldüğü üzere, mevcut durum ve koşullarda vakıf senedindeki amacın faaliyetlerin ve vakıf adının genişletilmesi veya değiştirilmesi zorunluluğunu ortaya koyan herhangi bir gelişme ve buna bağlı olarak vakfedenin isteklerine açıkça uymayacak hallerin varlığı ileri sürülmediği gibi vakfın değiştirilen amacına ve faaliyetlerine uygun olarak gelirinde herhangi bir artış olup olmadığı hususu da araştırılmadan amacın faaaliyetlerin ve vakıf adının genişletilip değiştirilmesi niteliğindeki bu hükümlerin aksi düşüncelerle uygun bulunarak tesciline karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK’nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 5.2.2007 gününde oybirliğiyle karar verildi.