YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/13008
KARAR NO : 2022/16698
KARAR TARİHİ : 27.12.2022

Mahkemesi :İş Mahkemesi
No :

Dava, hizmet tespiti ile sigorta primine esas kazanç (ücret) tutarının belirlenmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece, bozmaya uyularak ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davacı ve davalılardan Kurum ile … İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Eldeki davada, mahkemece verilen 16.10.2020 tarihli karar, dairemizin Bozma ilamı ile; “…uyuşmazlık konusunun dava dışı işverenler … ve …’in de hak alanını ilgilendirmesi sebebiyle, dava dışı işverenlere de HMK’nun 124. maddesi kapsamında husumet yöneltilerek, davaya katılımı sağlanması ile, davacının 01.12.1982-01.05.1985 tarihleri arasında davalı şirket adına tescilli işyerinde geçen çalışma iddiasına yönelik olarak, kurumdan uyuşmazlık konusu dönem bordroları getirtilerek, bordroda kayıtlı çalışanlardan, mahkemece kanaat edinmeye yetecek kadarı tanık sıfatıyla dinlenilmesi, elde edilecek sonuç ve tüm dosya kapsamı değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi…” gereğine işaret edilerek araştırma yapılmak üzere bozulmuştur.
Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).
Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. …, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. …………, … Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 …, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).
Eldeki davada ise, bozmaya uyulmuş ise de, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, mahkemece bozma sonrasında davacının 1982-1985 dönemlerinde kuruma bildirimi yapılan … ve … adlarına kayıtlı işyerlerindeki bildirimlerin fiili çalışmaya dayalı olmadığına ilişkin kabul ile bu işyerlerinde geçen çalışmaların iptaline dair karar verilmiş ise de, kabule konu dönemler bakımından, henüz kanun kapsamında olmayan bir işyerinde davacının çalışmalarının geçtiğine ilişkin kabul de eksik araştırmaya dayalıdır. Mahkemece, davalılardan … İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş.’nin vergi kayıtları da araştırılarak, bu şirkete ait bir işyerinin bulunup bulunmadığı hususu belirlenmeli, bu işyerinin bulunmaması halinde ise davacının iddia ettiği … adına kayıtlı bir işyerinin olup olmadığı yine davalı Kurumdan ve vergi dairesinden sorulmak suretiyle belirlenmeli, sonucuna göre, bu işyerinin de varlığı halinde, bu kişinin de davaya dahili ile savunma ve delilleri toplandıktan sonra davalı şirket ile arasında bir işyeri devri olgusunun varlığı araştırılmalı ve fiili çalışma konusundaki tüm delillerin toplanmasından sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davacı ve davalılardan Kurum ile … İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 27.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.