YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/669
KARAR NO : 2023/782
KARAR TARİHİ : 06.02.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/882 E., 2022/2186 K.
DAVALILAR : 1- … Seyahat Turizm San. ve Tic. A.Ş.
2- … Turizm- …
3- …Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat … İme
4- Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 14.11.2012
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Edirne 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/122 E., 2020/572 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.
Kararın davalı … Şirketi ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … Şirketi ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 15.06.2005 – 10.02.2011 tarihleri arasında davalılara ait otobüslerde şoför olarak kesintisiz çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekilleri davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“Davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine;
Davacının; 16.10.2006 – 27.04.2009 tarihleri arasında … Tur. Tic. Ltd. Şti emrinde asgari ücreti üzerinden sigortasız olarak çalıştığının tespitine,n tespitine,
Davacının bu dönem dışındaki taleplerinin reddine,
Davalı … Tur. San. Tic. A.Ş. ve dahili davalı … Turizm – … aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine” karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar … Şirketi ve davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı … Şirketi vekili; davacının müvekkili şirkette çalışmasının bulunmadığını terminalde bir kısım şoförlerin bir firmaya bağlı olmaksızın iş bulduklarında çalıştıklarını, davacının sigorta kayıtları incelendiğinde bir çok firmadan çalışması olduğunu, tanıkların davacının hangi şirkette ve hangi dönem aralığında çalıştığı konusunda net beyanları bulunmadığını, belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı Kurum vekili; Eylemli çalışmanın ispatlanması gerektiğini, kayıtlı tanıkların dinlenmesi gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“Davalı … Tur. San Tic Ltd Şti ve davalı kurumun istinaf istemlerinin reddine” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde … Şirketi ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili istinaf sebeplerini tekrarla, davacının ihtiyaç duyulduğunda 3-4 yıllık süreçte 5-6 kez olacak şekilde çağrı üzerine gelip günlük yevmiye karşı çalıştığı, arada sürekli bir hizmet akdi bulunmadığı, bu durumun tanıklarca da doğrulandığı, mahkemece çalışma dönemlerinin somut bir şekilde belirlenmediği, zaten davaya konu dönem içerisinde başka işyerlerinden de bildirimlerinin bulunduğu,
Davalı Kurum Kurum vekili istinaf sebeplerini tekrarla, davanın yazılı delillerle ispatının gerektiği, davanın ispatlanamadığı, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediği gerekçeleriyle kararın bozulmasını istemişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının dava konusu dönemde davalı şirkette kesintisiz hizmet akdiyle çalışıp çalışmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanunun 86/9 uncu madde hükümleri.
3. Değerlendirme
1. Dava, 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 inci maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
2. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
3. Somut olayda, davacının ibraz edilen takograf kayıtlarının sürekli olmadığı, trafik cezalarının da çoğunluğunun takograf kayıtlarıyla uyumlu olduğu, davalı tarafça çağrı üzerine yevmiye karşılığı aralıklarla çalıştığının beyan edildiği ve tanık beyanlarıyla da bu anlaşılması karşısında mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
4. Mahkemece, davacının çalıştığı otobüslerin plakalarıyla birlikte, bu araçları sürekli kullanan şoförler belirlenmeli, bunlarla ilgili işyeri sicil dosyaları celbedilip tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, bildirilmemesi veya tespit edilememesi halinde tanıklara, bu otobüsleri davacıdan başka kullanan şoförler olup olmadığı sorulmalı, bu şekilde belirleme yapılarak tanık olarak beyanları alınmalı, otogar giriş-çıkış kayıtları araştırılmalı, davacının kullandığı tüm araçlara yazılan tüm trafik cezaları tespit edilmeli, tüm deliller birlikte değerlendirilerek ve davacının kararı temyiz etmediği de gözetilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…
…