YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2021/7367
KARAR NO : 2023/1288
KARAR TARİHİ : 17.04.2023
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı, yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.
Davanın niteliğine göre davacı vekilinin duruşmalı inceleme talebinin, 7079 sayılı Kanun’un 94 üncü maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299 uncu maddesinin birinci fıkrası gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 21.11.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; “müvekkilinin milletvekili olduğunu, 20.05.2016 tarih ve 6718 sayılı Yasa ile Anayasa’ya eklenen geçici 20 nci madde ile müvekkilinin dokunulmazlığının kaldırılması üzerine hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 04.11.2016 tarihinde gözaltına alındığını, … Sulh Ceza Hakimliğinin 2016/268 sorgu numaralı kararı ile tutuklandığını,
Müvekkilinin milletvekili sıfatı devam ettiğinden, davaya konu suçlamaların ifade özgürlüğü ve yasama sorumsuzluğu kapsamındaki konuşmaları olduğu,kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ihlal edildiğinden bahisle tutuklama kararına itiraz ettiklerini, tahliye taleplerinin matbu gerekçelerle reddedildiğini, müvekkilinin en az 382 gün cezaevinde kaldığını, davacının tutuklu olarak yargılamasının devam ettiğini,
asıl davanın sonuçlanması veya hükmün kesinleşmesi beklenmeden de tazminat davası açılabileceğini, müvekkilinin 04.11.2016 tarihinde gözaltına alınması ve tutuklanmasıyla birlikte haksız olarak tutuklu kaldığı bu uzun süre bakımından tazminat isteme koşullarının oluştuğunu, davacının haksız yere tutuklanarak ceaevinde kaldığı süre boyunca yasama faailiyetlerine katılamadığını, milletvekili olarak yürütmekle yükümlü olduğu … ve işlemlerini yapamadığını, yasama dokunulmazlığından faydalanabilmesinin engellendiğini, müvekkilinin haksız şekilde 13 ayı aşkın bir süredir tutuklu yargılanıyor olmasının nedeniyle temel hak ve özgürlüklerine müdahale niteliğinde olduğunu belirterek davacının haksız olarak gözaltında tutulduğu ve tutuklu kaldığı süreler için 1.000.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsilini” talep etmiştir.
2. Davalı vekili 19.12.2017 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; ” davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini” beyan etmiştir.
3. … Ağır Ceza Mahkemesinin, 27.03.2018 tarihli ve 2017/275 Esas, 2018/57 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
4. … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.04.2019 tarihli ve 2018/1594 Esas, 2019/722 Karar sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 13.10.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz isteminin esastan reddi hükmün onanması görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz istemi; davacının tutukluluğa itirazlarının matbu gerekçelerle reddedildiğini, bu dava kapsamında davacının 1 gün gözaltı olmak üzere 870 günü aşkın süredir cezaevinde tutuklu kalarak özgürlüğünden yoksun bırakıldığını, müvekkilinin 04.11.2016 tarihinde gözaltına alınması ve tutuklanmasıyla birlikte haksız olarak tutuklu kaldığı bu uzun süre bakımından maddi ve manevi tazminat isteme koşullarının oluştuğunu, müvekkilinin haksız bir şekilde 29 ayı aşkın bir süredir tutuklu yargılanıyor olması temel hak ve özgürlüklerine ağır bir müdahale niteliğinde olduğunu, iilk derece mahkemesince … 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/816 esas sayılı dosyasında davacı …’ın yargılaması sonucu hapis cezası ile cezalandırıldığı, dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş olduğu, bu haliyle söz konusu tazminat isteminin 5271 sayılı CMK’nın 141 ve devamı maddelerinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşıldığından 5271 sayılı CMK’nın 142/1 maddesi gereğince davanın reddine karar verilmiş ise de davanın temelinin müvekkilinin hukuka aykırı olarak tutuklanması ve tutuk halinin devam ettirilmesine dayandığına ilişkindir.
III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;
A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince; davacı vekili dava dilekçesi ile müvekkilinin haksız yere yakalanıp müteakibinde haksız olarak gözaltına alındığını ve tutuklandığını, müvekkili hakkında devam eden yargılamaya ilişkin Anayasa Mahkemesinin değişen içtihatları doğrultusunda tazminat davası açma hakkı olduğunu beyan ederek müvekkilinin uğramış olduğu zarar karşılığı olarak 1.000.000 TL manevi tazminata ve vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiş olduğu, … 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/816 esas sayılı dosyasında davacı …’ın yargılaması sonucu hapis cezası ile cezalandırıldığı, dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş olduğu, bu haliyle söz konusu tazminat isteminin 5271 sayılı CMK’nın 141 ve devamı maddelerinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşıldığından 5271 sayılı CMK’nın 142/1 maddesi gereğince davanın reddine karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince; yapılan incelemeye, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, eleştirilen husus dışında istinaf itirazları yerinde görülmemiş olmakla usul ve yasaya uygun olan hükümlere karşı yapılan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan … 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/816 Esas 2018/17 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında; davacının silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan 04.11.2016 tarihinde gözaltına alındığı, 04.11.2016 tarihinde tutuklandığı, dava tarihinde halen tutuklu olduğu, gözaltı/tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun’a tâbi olduğu anlaşılmıştır.
İlk derece mahkemesince … 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/816 esas sayılı dosyasında davacı …’ın yargılaması sonucu hapis cezası ile cezalandırıldığı, dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş olduğu, bu haliyle söz konusu tazminat isteminin 5271 sayılı CMK’nın 141 ve devamı maddelerinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de davacının tazminat talebinin dayanağının haksız olarak tutuklama ve tutukluluğun matbu gerekçelerle reddedilmesi ve uzun tutukluluk süresine ilişkin olduğu ancak bu hususta ilk derece mahkemesince bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmakla; davacının iddialarının 5271 sayılı CMK’nın 141/l-a-d maddeleri gereğince değerlendirilerek davacının tazminata hak kazanıp kazanmadığının karar yerinde tartışılması gerektiği gözetilmeden yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.04.2019 tarihli ve 2018/1594 Esas, 2019/722 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca … Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
17.04.2023 tarihinde karar verildi.