YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12752
KARAR NO : 2022/15037
KARAR TARİHİ : 29.11.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili ve feri müdahil … vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen kararın, feri müdahil … vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının, davalıya ait … plaka sayılı ticari takside 2012 Mart-2017 Aralık tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
II-CEVAP
Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, davalının sahip olduğu taksiyi kendisinin kullandığını, vardiyalı olarak da dava dışı … …’ın … olarak çalıştığını, vergi ve … ödemelerinin düzenli yatırıldığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini istemiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulü ile; davacının, davalıya ait … plakalı ticari araç işyerinde 14/03/2012-2017 Temmuz ayı arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı ve feri müdahil vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Fer’i müdahil … vekili, mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Dava, 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 9.6.1962 d.’lu davacının hizmet döküm cetvelinin incelenmesinde, 19.11.2014-2015/1-6. aylar arası dava dışı … sicil sayılı … unvanlı işyerinden, 2016/11-12. aylar arası dava dışı … sicil sayılı … San. ve Tic. unvanlı işyerinden çalışmalarının Kuruma bildirildiği, davalı tarafından bildirilen hizmetinin bulunmadığı, … adına kurulu … sicil sayılı taksi işletmeciliği işyerinin 31.10.2011 tarihinde kanun kapsamına alındığı, dönem bordrosu verilmediği, ceza tutanaklarının dosya arasına alındığı, davacı tanıkları ve kamu tanığı …’ın dinlendiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davacı, davalıya ait … plaka sayılı ticari takside 2012 Mart-2017 Aralık arasında çalıştığının tespitini istemiş, mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Mahkemece yapılacak iş; talep edilen dönem içerisinde davacı adına hizmet bildiriminde bulunan dava dışı … San. ve Tic. işyerlerinden ilgili tüm dönem bordroları getirtilmeli, davacının bu işyerlerindeki çalışmasının varlığı, niteliği ve tam zamanlı mı yoksa kısmi zamanlı mı (part- time) olduğu yönünden re’sen seçilecek bordro tanıklarının beyanları alınmalı, 11.12.2019 tarihli kolluk tutanağı ile tespit edilen kamu tanıkları … ve … ile Kalaba … çalışanlarının bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davalının yanında vardiyalı olarak çalıştığını beyan ettiği … … dinlenmeli, dosyada mevcut 20 adet ceza tutanağından; 14.2.2012 ve 18.3.2013 tarihli tutanakların davacı adına, diğerlerinin ise … adına düzenlendiği nazara alındığında, çalışmanın tam zamanlı mı kısmi zamanlı mı olup olmadığı değerlendirilmeli, hizmetin bitiş tarihi de açık ve net bir şekilde belirlenerek, uyuşmazlık konusu husus tereddütsüz ortaya konulduktan sonra, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde fer’i müdahil … vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereği kaldırılarak, temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 29.11.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.