YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2007/22391
KARAR NO : 2008/12857
KARAR TARİHİ : 15.07.2008
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, ilk prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı …’un tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Dava, davacının tarımsal faaliyeti nedeniyle sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren 2926 sayılı Yasaya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davacının 01.06.1997-01.02.2004 tarihleri arasında tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı Kurumun 07.03.1997 tarihli cevabi yazısında davacının Yaşınoğlu Süt Ltd. Şti’ne sattığı süt bedelinden 19.06.1997 tarihinde ilk … prim kesintisinin yapıldığı, 1998 ve 1999 yıllarında prim kesintilerinin bulunduğu, ancak 12.03.1996 tarihinde de Set Koll.Şti’ne sattığı ürün bedelinden … prim kesintisinin yapıldığı, ancak bu kesintinin … hesaplarına geçmediği ve Ziraat Odası’na 1971 yılından itibaren kayıtlı olduğu, 5.9.1995 tarihinde yapılan kesintinin dava dışı Hayri Elibol adına olduğu üzerine kayıtlı zirai arazisinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Mahkemece, 01.06.1997-01.02.2004 tarihleri arasındaki dönem yönünden verilen tespit kararı yerinde ise de; 08.03 1996 tarihinde yapılan kesintinin … hesaplarına geçmemiş olması nedeniyle dikkate alınmamış olması hatalı olmuştur. Gerçekten kesintinin … hesaplarına aktarılmamış olmasında davacının kusuru olmadığı gibi, 1971 yılından itibaren devam eden Ziraat Odası kaydı nedeniyle tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmasını ilk kesinti tarihinden itibaren devam ettirdiği de ortadadır. Bu durumda davacının, 01.04.1996 – 01.02.2004 tarihleri arasında 2926 Sayılı Yasa’ya tabi sigortalı olduğunun tespitine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K’nun 438/7.maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hüküm fıkrasının ilk bendinin tümüyle silinerek yerine, “Davanın kabulüne, davacının sattığı ürün bedelinden ilk … prim kesintisinin yapıldığı 08.03.1996 tarihini takip eden ay başı olan 01.04.1996 ila 01.02.2004 tarihleri arasında, 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım …’lu olduğunun tespitine, fazla istemin reddine,” rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, kararın bu düzeltilmiş şekli ile ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,15.07.2008 gününde oybirliğiyle karar verildi.