YARGITAY KARARI
DAİRE : 18. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2006/5791
KARAR NO : 2006/6389
KARAR TARİHİ : 18.09.2006
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Dava dilekçesinde vakıf senedinde yapılan değişikliğin tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Dava dilekçesinde, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim Araştırma ve Geliştirme Vakfı senedinde 5072 sayılı Yasa hükümleri uyarınca yapılan değişikliklerin tescili istenilmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla gerektirici yasal nedenlere göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak,
1-4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 101.maddesi hükmüne göre vakıf, gerçek ve tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleri ile oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur. Kurulmuş olan bir vakfın özgülendiği amacı doğrultusunda varlığını sürdürmesi ve yönetim organlarınca da bu amacın gerçekleştirilmesi esastır. Vakfın kuruluş senedinde belirlenen amacı ve örgütlenme biçimi, zorunluluk doğmadıkça kural olarak vakıf organlarınca değiştirilip genişletilemez. Bununla birlikte vakfın amacı geçen zaman içinde tamamen değişik bir anlam ve nitelik kazanmış olursa, ancak bu nedenle değiştirilmesi söz konusu olacaktır. Türk Medeni Kanunun 113 üncü ve Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kurulan Vakıflar Hakkında Tüzüğün 26 ncı maddeleri, vakfın asıl amacının niteliği ve kapsamı vakfedenin vakıf senedinde belirttiği isteğine açıktan açığa uymayacak derecede değişmiş olursa, amacın değiştirilmesinin olanaklı olduğunu hükme bağlanmıştır. Burada ölçü, vakfın değişen koşullar karşısında başlangıçtaki amacın gerçekleşmesinin olanaksız duruma gelmesidir. Amacın değiştirilmesi için objektif ve subjektif koşulların birlikte bulunması gerekir. Objektif koşullar amacın anlam ve içeriğini yitirmesini, subjektif koşullar bakımından da değişmiş olan amacın artık vakfedenin isteği ile bağdaşmasına olanak bulunmamasına bağlıdır. Ancak bu iki koşulun gerçekleşmesi durumunda vakıf yönetim organının veya denetim makamının başvurusu üzerine Mahkemece diğerinin yazılı görüşü de alındıktan sonra vakfın amacı değiştirilebilir.
Somut olayda, Vakfın amacını düzenleyen senedin 2.maddesinde ve faaliyetlerini düzenleyen 3. maddesinin bentlerinde sayılan tüm çalışma ve faaliyetler salt Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi ile sınırlı tutulmuş iken, bu madde metninden Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi çıkarılarak yerine daha geniş kapsamlı genel bir ifadeyle “Çukurova Bölgesindeki zirai eğitim düzeyini yükseltmek, her düzeyde zirai eğitim alan kişilerin tüm tarımsal faaliyetlerinde yardımcı olmak” denilmek suretiyle vakfın amacının kuruluş iradesine aykırı olarak genişletildiği anlaşılmaktadır.
Hal böyle olunca, vakıf senedinin 2. ve 3. maddelerinde yapılan sözkonusu değişikliğin yukarıda açıklanan esaslara ve özellikle Türk Medeni Kanununun 113. ve Tüzüğün 26.maddelerinde öngörülen koşullara uygun düşmediği gözetilmeden, tesciline karar verilmiş olması,
2-5072 sayılı Yasanın “Temel ilkeler” başlığını taşıyan 2.maddesinin “vakıflar, kamu kurum ve kuruluşlarının ismini alamaz” kuralına yer veren (a) bendi uyarınca vakfın kuruluş senedinin 1. maddesinde adı “Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Vakfı” iken “Çukurova Zirai Araştırma ve Geliştirme Vakfı” olarak değiştirilmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, vakıf hukukunda esas olan vakfın kuruluş senedine yansıyan kurucu iradenin –yasaların buyurucu hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla- olduğu gibi korunması ve sürdürülmesidir.
Somut olayda, yukarıda açıklandığı üzere 5072 Sayılı Yasanın 2.maddesinin (a) bendi uyarınca kuruluş senedinde vakfın adını içeren l. ve 4. maddelerinde yapılan değişiklik mahkemece tescil edilmiş ise de; 21.09.2004 günü yürürlüğe giren 5234 Sayılı Yasanın 24.maddesi ve 5072 Sayılı Yasanın geçici 1. maddesinde öngörülen süre 31.12.2005 tarihine kadar uzatılmış ve eklenen geçici 2.maddede 5072 Sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan vakıfların kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili almış oldukları isimleri kullanma hakları saklı tutulmuştur. Dava konusu vakıf, anılan yasanın yürürlük tarihinden önce kurulduğu cihetle, kuruluş senedindeki adını kullanma hakkının saklı olduğunun kabulü gerekir. Oysa kurucu irade, vakfın adını “Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Vakfı” olarak belirlemiştir. 5072 Sayılı Yasaya 5234 sayılı Yasayla eklenen geçici 2.madde hükmü de bu amaçla düzenlenmiş bulunmaktadır. Açıklanan tüm bu nedenlerle vakıf senedinin 1. ve 4. maddelerinde yapılan sözkonusu değişikliklerin tescili,
3-4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 106. maddesinde, vakıf senedinde vakfın yerleşim yerinin gösterileceği hükme bağlandığı ve mevcut senedin 4. maddesinde açık adresi yazılı olduğu halde, tescili istenilen değişiklik senedinde vakıf merkezinin sadece “Adana” olduğunun belirtilmesi ile yetinilmesi,
4-Tesciline karar verilen değişiklik senedini düzenleyen noterin adı ile değişiklik senedinin tarih ve yevmiye numarasının kararın hüküm fıkrasında gösterilmemesi,
Doğru görülmemiştir.
Tüm bu nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 18.9.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.