YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11760
KARAR NO : 2022/16207
KARAR TARİHİ : 19.12.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
No :
Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı Kurum tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince istinaf isteminin kabulüyle ile İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıların murisi …’a ait … sicil nolu işyerinde 01/11/1984 yılından 01/03/1988 yılına kadar kesintisiz ve aralıksız işçi olarak çalıştığını, davalıların işyeri sahibi …’ın mirasçıları olduğunu, davacının kesintisiz çalışmasına rağmen sigortasının bazı aylar eksik, bazı aylar ise hiç gösterilmediğini beyanla davacının davalıların murisine ait işyerinde 01/11/1984 yılından 01/03/1988 yılına kadar işçi olarak çalışmış olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II- CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu talebin hak düşürücü süre dolduktan sonra gündeme getirilmiş olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III- MAHKEME KARARI
A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
“Davanın kabulüne, … sigorta sicil numaralı davacının müteveffa …’a ait … sicil numaralı işyerinde 01.11.1984 ile 01.03.1988 tarihleri arasında, asgari ücret ile aylık 30 gün sürekli olarak hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, mütevaffa … tarafından davacı için Kuruma bildirilen sürelerin dışlanmasına” karar verilmiştir.
B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“Davalı … vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yukarıda belirtilen ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,
Davanın kısmen kabulü ile … sigorta sicil numaralı davacının müteveffa …’a ait … sicil numaralı işyerinde 01/11/1984 ile 30/06/1985 tarihleri arasında, asgari ücret ile aylık 30 gün sürekli olarak hizmet akdine dayalı olarak hizmet bildirimi yapılan süreler dışında da çalıştığının tespitine, 506 sayılı Yasa’nın 60/G maddesi uyarınca davacının 18 yaşını 20/10/1988 tarihinde doldurduğu ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya dair talebin reddine” karar verilmiştir.
TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Davacı vekili özetle, bildirgelerdeki imzaların 18 yaşından önce imzalandığı, çalışmanın kesintisiz olduğunun kanıtlandığı, çalışmanın sürekli olup hak düşürücü süreye uğramayacağı, davalı Kurum vekili, hak düşürücü sürenin geçtiği, davanın ispatlanamadığı gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Dava 01.11.1984 – 01.03.1988 tarihleri arasında kuruma bildirilmeyen hizmetlerin tespiti istemine ilişkin olup, bölge adliye mahkemesince birden fazla işe giriş bildirgelerindeki imzaların davacıya ait olduğu, kesintili çalışma nedeniyle bir kısım çalışmaların hak düşürücü süreye uğradığı, davacının 18 yaşını doldurmadan önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiği gerekçeleriyle ilk derece mahkemesince verilen karar kaldırılarak davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.
Davacıya ait birden fazla işe giriş bildirgesi bulunması kesintili çalışmaya karine teşkil etse de bu karinenin aksi ispat edilebilir niteliktedir. Bu nedenle salt birden fazla işe giriş bildirgesi bulunması nedeniyle verilen kısmen ret kararı isabetsizdir.
Mahkemece talep konusu bildirim dışı kalan dönemlerdeki tanıklar dinlenmeli, hangi tanık beyanına neden itibar edildiği açıklanarak ve tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
O halde, davacı ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince verilen karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,19.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.