YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/13551
KARAR NO : 2023/2593
KARAR TARİHİ : 16.03.2023

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
KARAR : Düzeltilerek esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 7. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Mersin ili, … ilçesi, … köyü 192 (ifrazla 1246) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde belirtilen süreler dikkate alınarak yargılamanın yapılmasını, dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde kabul edilmesini, arazi olarak vasıflandırılması halinde kapitalizasyon faizi ile objektif değer artış oranının yüksek belirlenmesini, taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmı için değer azalışı bedeline hükmedilmesini ve kamu alacakları için öngörülen en yüksek oranda faize hükmedilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerinin tespitinde Mersin İl Tarım Müdürlüğü verileri yerine, … İlçe Tarım Müdürlüğü verilerinin esas alınması gerektiğini, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ü oranından fazla olmayacağı esas alınarak hesaplama yapılmasının doğru olmadığını, kapitalizasyon faiz oranının % 6 oranında uygulanmasını, kapitalizasyon faiz oranının belirlenmesinde dikkate alınan unsurların objektif değer artış oranının tespitinde de dikkate alınmak suretiyle mükerrer artışa sebep olunduğunu, müvekkili idarece yapılan sulama kanalı sebebiyle taşınmazın arta kalan kısmında meydana gelen değer artışının dikkate alınmasını ve müvekkili idarenin yargılamanın uzamasına sebebiyet vermediği gözetilerek tespit edilen bedele faiz işletilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla arsa vasfında değerlendirilmesi gerektiğini, arazi kabul edildiği takdirde kapitalizasyon faizin %3 oranında, objektif değer artışının en az %300 oranında uygulanması gerektiğini, münavebeye alınan ürünlerin verim ve fiyatının düşük, üretim giderlerinin yüksek alındığını, taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmı için değer azalışı bedeline hükmedilmesini, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ve tespit edilen bedelin Anayasa hükmüne aykırı olarak peşin olarak ödenmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın konumu ve nitelikleri itibarıyla arsa vasfında olmadığı, arazi niteliğindeki taşınmazın yer aldığı … ilçesinin, Mersin iline bağlı merkez ilçelerden biri olduğu gözetilerek Mersin İl Tarım Müdürlüğü verilerinin esas alınmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında olduğunun tespiti karşısında kapitalizasyon faizinin %4 oranında, taşınmazın bilirkişi raporundaki özellikleri uyarınca objektif değer artışının %50 oranında uygulanmasının yerinde olduğu, taşınmazın kamulaştırma öncesi de sulu arazi vasfında bulunması nedeniyle kamulaştırma sonucu sulamadan kaynaklı değer artışından söz edilemeyeceği gibi, kamulaştırmadan arta kalan kısmın büyüklüğü ve kamulaştırma nedeniyle geometrik yapısının da bozulmadığı nazara alındığında bu kısımda değer düşüklüğü oluştuğundan da bahsedilemeyeceği belirtilmekle beraber, münavebe ürün maliyetlerinin, brüt gelirlerinin 1/3’ü oranında alınmasının hatalı olduğu sonucuna varılarak 2018 yılı tarım verilerindeki işletme giderlerinin aynen esas alınması sonucu resen yapılan hesaplama ile yeniden belirlenen zemin metrekare birim değeri üzerinden hüküm kurulmak suretiyle tespit edilen kamulaştırma bedeli doğrultusunda davacı idare tarafından fazladan yatırılan bedelin iadesi, karar kesinleştiğinde davalı tarafa ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesaba yatırılan bedelin derhal ödenmesi, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi, davacı idarenin harçtan muaf olduğu gözetilerek aleyhine harca hükmedilmemesi ve ifraz sonrası oluşan yeni parsel numarası üzerinden hüküm kurulması yönlerinden hüküm düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasında kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.