YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/8749
KARAR NO : 2023/1760
KARAR TARİHİ : 16.03.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki şikayet dolayısıyla yapılan inceleme sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmiştir.
Kararın şikayetçi 3. kişi tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı şikayetçi 3. kişi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ŞİKAYET
Şikayetçi 3. kişi dilekçesinde; 30.10.2020 tarihli haciz müzekkeresi ile borçlulardan …’na ait olan üst … kullanım hakkına haciz konulduğunun bildirildiğini, kanuna aykırı olan haciz işleminin iptali gerektiğini, serbest bölgede Hazineye ait olan arazilerin üst … (bina veya tesis) yapılmak suretiyle faaliyet ruhsatı verilmesi uygun bulunan kullanıcılara kiralanabileceğini veya bizzat kullanıcılar tarafından bir üst … yapılmak suretiyle kiralanabileceği, inşa edilen üst yapıların faaliyet ruhsat süresinin sona ermesi ve ruhsatın iptali halinde Hazineye intikal edeceğini, Bakanlıkları tarafından düzenlenen bir faaliyet ruhsatı olmadan üst yapılan kullanım hakkından söz edilemeyeceğini, bu hakkın tek başına bir ekonomik değer ifade etmediği, faaliyet ruhsatının varlığına bağlı olan üst … kullanım hakkının haczinin kanunen mümkün olmadığını, salt devir ve kiralama yapılmasını sağlamak üzere herhangi bir kişiye ruhsat düzenlenmesinin serbest bölgeler mevzuatına aykırılık teşkil ettiğini, bu hakkın ruhsat sahibince devredilmesi veya kiralanması halinde devir ve kira bedellerinin haczedilebileceği ancak bu devir ve kira bedelleri doğrudan devralandan devredene ya da kiracıdan kiralayana intikal ettiğinden bunların haczi işleminin Bakanlık görev ve yetki alanına girmediğini belirterek haciz müzekkeresinin iptali ile haczin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Şikayet edilen alacaklı cevap dilekçesinde; diğer savunmalarının yanı sıra şikayetçinin şikayette hukuki menfaati olmadığını, hak ve husumet ehliyeti bulunmadığını, kesin hüküm ve aynı mahcuz hakkın haczedilemeyeceğine dair borçlunun açtığı davalarda ret kararları verildiğini, davacı tarafından açılan davaların da reddedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; haciz konulan üst yapının devrinin mümkün olduğu, İcra Müdürlüğünün 30.10.2020 tarihli müzekkeresi gereği talep edilen işlemlerde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle şikayetin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi 3. kişi istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Şikayetçi 3. kişi şikayet dilekçesi içeriğini tekrar ederek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda; 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun, serbest bölgelerin düzenlenmesi esaslarına ilişkin 5/2. maddesinde ise “Yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Dış Ticaret Müsteşarlığından ruhsat almak kaydıyla serbest bölgelerde faaliyette bulunabilirler. Serbest bölgelerde faaliyette bulunan yatırımcı kullanıcılara, Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve binalar kiralanabilir veya bunlar üzerinde 49 yıla kadar irtifak hakkı tesis edilebilir.” hükmü yer almakla birlikte, aynı maddenin 3. fıkrasında; “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler için aynı süre ile kullanma izni verilebilir. Serbest bölgede arazinin kullanımı, … ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izinler ve ruhsatlar, bölge müdürlüğünce verilir ve denetlenir.” düzenlemesine yer verildiği, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği’nin üst … tesislerine ilişkin 8. maddesinde de; serbest bölge için tahsis edilen, Hazineye veya mülkiyeti bir kamu kuruluşuna ait arazinin, Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü tarafından üzerine üst … yapılmak üzere işleticiye bir sözleşme ile tamamen veya kısmen kiralanabileceği gibi, faaliyet ruhsatı verilmesi uygun bulunan gerçek veya tüzel kişilere de bir sözleşme ile kiralanabileceği, bölgedeki bina ve tesislerin, işleticinin yanında, kullanıcılar tarafından da yaptırılabileceği, söz konusu bina ve tesislerin, diğer kullanıcılara kiraya verilebileceği ve devredilebileceği, faaliyet ruhsatının sona ermesi ya da iptal edilmesi halinde, bina ve tesislerin Hazineye intikal edeceği belirtilmekle birlikte devre ilişkin esaslara da yer verildiği, somut olayda borçlunun … Serbest Bölgesindeki üst … kullanım hakkının haczedildiği, her ne kadar faaliyetin sonunda, üst yapılar Hazineye intikal edeceğinden haczi mümkün değil ise de, söz konusu hakkın, ekonomik değer karşılığı devrinin, yönetmelik kapsamında mümkün olması nedeniyle devir hakkının haczinin de mümkün olacağı, ayrıca borçlu tarafından, dava konusu üst … kullanım hakkına ilişkin farklı bir icra dosyasından yapılan hacze yönelik olarak … 7. İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/1073 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, Mahkemece 11.02.2016 tarihinde sözüedilen üstyapı kullanım hakkının ekonomik değer taşıdığı gibi haczini yasaklayan yasal düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, bu kararın Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2016/11462 Esas, 2017/2148 Karar sayılı ve 20.02.2017 tarihli ilamı ile onandığı, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 2017/2444 Esas, 2017/13184 Karar sayılı ve 26.10.2017 tarhli ilam ile de tashihi karar talebi reddedilerek kararın kesinleştiği, üstyapı devir hakkının haczi ve satışının mümkün olduğu yönünde borçlunun şikayeti sonucunda derecattan geçerek kesinleşen karar da dikkate alındığında, bu davada menfaati bulunmayan ve takipte taraf olmayan Bakanlık tarafından yapılan şikayetin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi 3. kişi temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Şikayetçi 3. kişi şikayet ve istinaf dilekçesi içeriğini tekrar ederek kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, üst … kullanım hakkının haczinin kanunen mümkün olmadığından bahisle haczin kaldırılmasına ilişkin şikayettir.
2. İlgili Hukuk
İcra İflas Kanunu 16,18, 85 ve ilgili madde hükümleri, 4721 sayılı TMK’nın 826. maddesi, 3218 sayılı Yasa 5/2 ve ilgili maddeleri, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği 8. maddesi
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Şikayetçi Bakanlığın şikayette hukuki yararı var ise de, borçlulara ait üst … kullanım hakkının ruhsat süresince devredilebileceğine göre haczi de mümkündür.
3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanunun ile değişik İİK’nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nın 370. maddeleri uyarınca ONANMASINA,
Harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.