YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/6322
KARAR NO : 2023/200
KARAR TARİHİ : 16.01.2023
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 13.05.2014 tarihinde vefat eden …’nun müvekkilinin miras bırakanı olduğunu belirterek, terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 13.04.2016 tarihli ve 2014/379 Esas, 2016/279 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. (Yargıtay Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 13.01.2020 tarihli ve 2016/12058 Esas, 2020/254 Karar sayılı kararıyla, “davanın kabulüne karar verilmiş ise de mahkemece yapılan araştırma ve incelemeler hüküm kurmaya yeterli değildir. Terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığına yönelik yapılacak incelemelerde ölüm tarihi esas alınarak inceleme yapılması gerekir. Murise ait araç ve banka kaydının bulunup bulunmadığı, mirasçıların mirası kabul anlamına gelcek davranışlarda bulunup bulunmadığı araştırılmadan hüküm kurulduğu görülmüştür” gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan inceleme ve araştırma sonucu, ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne; mirasın davacı mirasçılar açısından hükmen reddedildiğinin tespitine, karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, davanın yasada yer alan yasal süre geçtikten sonra açıldığını, mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, mirasçıların kabul anlamına gelecek davranışlarının bulunup bulunmadığı hususunun mahkemece araştırılmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararını temyiz etmiştir.
C. Gerekçe
1. İlgili Hukuk
1.Dava, TMK’nın 605/2 nci maddesi gereğince açılan mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.
2.TMK’nın 605/2 nci maddesine dayanan mirasın reddi istemi süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2).
3. Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve tapu müdürlüğü v.b. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde ölüm tarihi itibariyle belirlenmesi gerekmektedir.
2. Değerlendirme
1. Somut olayda; terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığına yönelik mahkemece yapılan araştırmada, bankalara müzekkere yazılmasına ve gelen cevaplara göre miras bırakan adına açılmış bir hesap bulunmadığının bildirilmesine karşın, bu araştırmanın miras bırakanın ölüm tarihi belirtilmeden yapıldığı anlaşılmıştır. Öte yandan UYAP sistemi üzerinden mahkemece “taraf-web servisler sorgulama” işlemi ile miras bırakan adına araç kaydı bulunup bulunmadığına yönelik araştırma yapılmış ise de, bu sorgulama sonucunun ölüm tarihindeki kayıtları içermediği anlaşılmaktadır.
2. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Mahkemece, belirtilen hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
16.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.