YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/14038
KARAR NO : 2023/52
KARAR TARİHİ : 09.01.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/345 E., 2022/737 K.
DAVALILAR : 1-… Başkanlığı vekili Avukat … 2-… vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 12.02.2013
KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İkinci kez verilen karar davalılar vekillerince temyiz edilmiş olup Dairemizce temyiz istemlerinin kabulü ile ikinci kez bozma kararı verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan inceleme sonucunda verilen karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının, davalıya ait iş yerinde 01.09.1998 tarihinden 05.09.2012 tarihine kadar aralıksız olarak en son 1.100 USD ücretle ev hizmeti, temizlik ve çocuk bakımı işinde çalıştığını belirterek, 01.09.1998 ile 01.10.2009 tarihleri arasında geçen hizmetinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davalının evinde haftanın belirli günlerinde gündelik ev işi yapmak suretiyle çalıştığını, ihtiyaç duyulduğunda çağrıldığını ve bu çalışmasının aralıksız ve düzenli olmadığını, ev içi hizmetlerinden memnun kalınması ve davacının talebi üzerine 2009 yılı 9 uncu ayı itibariyle davalıya ait … Net İnternet Bilgisayar Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. isimli şirkete çalışmaya başladığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 24.11.2015 tarihli ve 2013/149 Esas, 2015/510 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının hizmet akdi ile davalıya ait konut iş yerinde 01.09.1998-30.09.2009 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi’nin 12.06.2017 tarihli 2016/2846 Esas, 2017/5193 Karar sayılı ilamı ile ” tarafların gösterdiği tanıklar ile yetinilmeyerek,ihtilaf konusu dönemdeki çevre sakinleri, civar yerleşim yerlerinde uzun zamandır oturan komşu ya da yakın yerlerde kayıtlara geçmiş çalışanlar ile davacının bu çalışmalarını bilebilecek durumda olan site görevlisi, komşu evlerde sigortalı olarak çalışan personel vb. kişiler, …, emniyet, zabıta ve muhtarlık marifetiyle araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği,süresi ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek” gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 25.11.2021 tarihli 2017/287 Esas 2021/502 Karar sayılı kararı ile davacının hizmet akdi ile davalıya ait konut işyerinde 01.09.1998-30.09.2009 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
C. Bozma Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 28.03.2022 tarihli 2022/1304 Esas 2022/4388 Karar sayılı ilamı ile dosya kapsamından, tanık beyanlarından, davacının davalı işveren nezdinde hizmet akdiyle çalıştığı anlaşılmış ise de; mahkemece bozma ilamı öncesinde ve sonrasında dinlenen, gerek davalıya ait şirket işyerinden bildirimi bulunan tanıkların, gerekse komşu işyeri tanığı niteliğinde olup davalıya ait evin bulunduğu sitede personel olarak çalışan tanıkların hizmet cetvelleri incelendiğinde, 1998 yılından beri kayıtlı ve bu dönemden itibaren çalışmayı doğrulayan bir tanık beyanı bulunmamasına rağmen sigortalı çalışmanın başlangıç tarihinin 01.09.1998 olarak belirlenmesi hatalı bulunmuştur.
Yapılacak iş, davacının davalıya ait evde çalışmasını doğrulayan tanıkların hizmet cetvellerinde kayıtlı bulunan, böylece sağlıklı ve denetime elverişli şekilde belirlenebilen tanık anlatımları ile desteklenen tarihleri dikkate alarak, davacının davalıya ait evde çalışmaya başladığı tarihi tespit ederek hüküm kurmaktır.” hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.
D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “dinlenilen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamından; davacının 01.01.1999 – 30.09.2009 tarihleri arasında davalıya ait ev işyerinde tespiti mümkün çalışmaları olduğu, davacının tespitini talep ettiği sürelerdeki kazanıcının prime esas kazanç alt sınırı altında kalmamak üzere asgari ücret olduğu sonucuna varıldığı” gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davacının hizmet akdi ile davalıya ait konut işyerinde 01.01.1999-30.09.2009 tarihleri arasında çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ve davalı işveren vekili tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının kesintisiz ve fiilen çalıştığını ispat edemediğini, çalışmasının kurum kayıtlarında göründüğü şekilde olduğunu, kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtilerek mahkeme kararının bozulması talep edilmiştir.
Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; mahkemenin bozma kararına uymasına rağmen bozma sebeplerini dikkate almadan karar verdiğini, tanık ifadelerinin çalışma süresi konusunda net olmadığını, davacının çalıştığını söyleyen tanıkların tamamının 2003 yılından sonra kayıtlı olduğunu, buna rağmen 01.01.1999 tarihinden itibaren çalıştığına hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun’un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3. Değerlendirme
Eldeki davada, önceki bozma ilamında, davacının davalıya ait evde çalışmasını doğrulayan tanıkların hizmet cetvellerinde kayıtlı bulunan, böylece sağlıklı ve denetime elverişli şekilde belirlenebilen tanık anlatımları ile desteklenen tarihleri dikkate alarak, davacının davalıya ait evde çalışmaya başladığı tarihi tespit ederek karar verilmesi gerektiği belirtildiği, mahkemece dinlenen tanıklardan, davacı tanığı …’nın 08.11.2000 tarihinden itibaren davalı işverene ait şirket işyerinden hizmetinin bildirildiği, bu tanığın davalının makam şoförü olarak çalıştığını ve kendisinin işe başladığı zaman davacının çalışmakta olduğunu ifade ettiği, ancak bu tarihin öncesine dair çalışma olgusunu doğrulayan delil bulunmadığı anlaşılmakla, bu çerçevede irdeleme yapılarak, kendisinin davalıya ait eve yakın taksi durağında şoför olarak çalıştığını iddia eden tanık …’nın hizmet cetveli ile vergi kayıtları getirtilmeli bu tanığın davacının 1999 yılında çalışmaya başladığı yönündeki beyanı denetlenmeli, yapılacak araştırma ile hizmet akdinin başlangıcına ilişkin başkaca yazılı delil ya da kayıtlı tanık tespiti mümkün olmadığı taktirde, davalının makam şoförü olduğu belirtilen tanık …’nın hizmet cetvelinde kayıtlı tarih çalışma başlangıcı kabul edilerek karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
09.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…