YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/626
KARAR NO : 2023/108
KARAR TARİHİ : 18.01.2023
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tic. Mah. Sıf.)
Taraflar arasındaki menfi tesipt davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile aralarında imzalanan güneş enerjisi sistemi kurulumuna dair sözleşme uyarınca verdiği çeke rağmen davalının edimini ifa etmediğini, sözleşme konusu işe ilişkin hiçbir şey yapmadığını, çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin sözleşme uyarınca değil davacı tarafından davalı ve davalı bünyesindeki şirketlere parça parça yaptırılan işler ve proje danışmanlığı kapsamında, 2016 Kasım ayında yapılan sözleşme için verildiğini, çekin anılan sözleşme ile hiçbir illiyet bağı olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, 15/02/2016 tarihli proje yapım sözleşmesi nedeniyle verilen 06/12/2016 tarih … çek nolu 200.000,00 TL bedelli çekten dolayı takip öncesi borçlu olmadığının tespiti istemi ile dava açtığı, davaya konu edilen çekin dayanağı olan sözleşmenin … ile Fusen Enerji Şirketi arasında 15/02/2016 tarihinde imzalanıp yürürlüğe girdiği, dava açıldıktan sonra … İcra Müdürlüğünün infaz edilerek işlemden kaldırılan 2016/397 E. sayılı 29/12/2016 takip dosyasında dayanak olan 06/12/2016 düzenleme tarihli çekin düzenlendiği tarih ile taraflar arasında yapılan sözleşme tarihi dikkate alındığında yaklaşık 10 ay sonrasında çekin düzenlendi, çekin basım tarihinin sözleşmeden 1 ay sonra olduğu anlaşıldığı, cevap dilekçesi eklerinde sunulan belgeler doğrultusunda davacı ile dava konusu … ilçesi Beylik Bağı mevkii 105 ada 80 ve 89 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin GES projesi dışında başka işlere ilişkin de ticari ilişkilerinin olduğu anlaşıldığı, borçlu olmadığının tespitini istediği çekin düzenleme tarihi, taraflar arasındaki sözleşme tarihi ve ticari ilişkilerine dair sunulan evraklar doğrultusunda davacının 200.000,00 TL bedelli çek borcunun 15/02/2016 tarihli sözleşmeden kaynaklandığı ispat edilemediği ve davacı tarafından sunulan e-postaya ilişkin fotokopi belgelerinin iddiasını ispat edecek hukuki delil mahiyetinde olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, kendilerinin davayı açtıktan sonra davalı tarafından … İcra Müdürlüğünün 2016/379 Esas sayılı dava dosyası ile icra takibi başlatıklarını, icra dosyasında yapılan incelemede alacaklısının … Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş, borçlusunun … olduğunun görüldüğünü, yerel mahkeme tarafından 19/04/2018 tarihinde dava konusu taşınmaz başında keşfin yapıldığı ve bilirkişi raporlarından da anlaşılacağı üzere taraflar arasında iş bu davaya ve … İcra Müdürlüğünün 2016/ 379 Esas sayılı icra dosyasına dayanak yapılan çekin verilme nedeni olarak gösterilen müvekkili ile davalı şirket arasında 15/02/2016 tarihinde imzalanan GES sözleşmesi uyarınca davalı şirketin … ilçesi Beylik bağı mevki 105 ada 80 ve 89 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde lisanssız Güneş Enerjisi Santrali kurulumu için gerekli olabilecek inşaat işleri malzemesi ile ekipman temin ve tedariki, inşaatı, test edilmesi, geçici kabul yazısının temin edilerek teslimi ile GES santrallerinin teslim işlemlerinin gerçekleştirilmesi konusunda anlaştıklarını, sözleşmeye istinaden işe başlaması için müvekkili tarafından davalı şirkete … Halk Bankası şubesine ait … çek numaralı, TR… iban numaralı hesabından 06/12/2016 vadeli keşidecisi müvekkili ve lehtarı davalı taraf olan 200.000,00 TL bedelli bir adet çek davalı tarafa elden teslim edildiğini, işin hiç yapılmadığının belirtilmiş olmasına rağmen yerel mahkemenin bu hususları gözden kaçırarak yanlış değerlendirmede bulunarak davanın reddine karar verdiğini, eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının; dava konusu çekin davalı ile aralarındaki sözleşme nedeniyle davalıya verildiğini davalının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediğinden çekin bedelsiz kaldığını beyanla çekle ilgili borçlu olmadığının tespitini talep etmiş ise de; çekin, bir ödeme aracı olup, çeklerin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yolunda yasal karine bulunduğunu, bu durumda, davacının söz konusu çeki mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verdiğinin kabulü gerektiğini, yasal karinenin aksini yani çekin borç ödenmesinden başka bir amaçla, somut olayda taraflar arasında imzalanan proje yapım sözleşmesi iş karşılığı olarak verildiğini, bedelsiz bir avans çeki olduğunu iddia eden davacı tarafın kesin delillerle ispatlaması gerektiğini, davacının bu iddiasını tüm dosya kapsamında usulüne uygun yasal delillerle ispatlayamadığını, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verildiğini belirtmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması isteminde bulunmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eser sözleşmesi uyarınca verilen çek hakkında borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası, 370 ve 371 inci maddeleri, 200. maddesi, 6102 sayılı TTK kambiyo senetlerine ilişkin 670 vd. maddeleri
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla, örneğin somut olaydaki gibi avans olarak verildiği iddiasının davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek) ispatlanması gerekmektedir. Davacı çekin dava konusu sözleşme uyarınca işe başlaması için davalıya verildiğini iddia etmiş ise de taraflar arasında imzalanan sözleşmede buna ilişkin bir kayda rastlanmamış, dosyaya bunu ispatlar kesin bir delil sunulamamıştır. Bu durumda davacı dava konusu çekin bedelsiz bir avans çeki olduğunu usulüne uygun yasal delillerle ispatlayamamıştır.
3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.