YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/785
KARAR NO : 2023/661
KARAR TARİHİ : 21.02.2023
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
HÜKÜM : Esastan Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gölcük 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tazminat (sözleşmeden kaynaklanan) davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Deniz Ordonat Merkezi Komutanlığı ile müvekkili arasında 2016/243606 ihale kayıt numaralı sözleşme imzalandığını, bu kapsamda sözleşmede ve şartnamelere uygun olarak kararlaştırılan kaset güdüm tellerinin teslim edildiğini, fonksiyon testine sevk edildiğini, 23/03/2017 – 29/06/2017 tarihleri arasında yapılan fonksiyon muayeneleri soncunda malzemelerin teknik şartnameye uygun bulunmadığını, müvekkili firmanın sözleşmede yer alan hakkını kullanarak mevcut ürünleri teslim aldığını, uygun bulunmayan hususlar da dikkate alınmak sureti ile yeniden üretim yapılarak teslim edildiğini, fonksiyon testine sevk edildiğini, 12.12.2017 – 18.01.2018 tarihleri arasında yapılan fonksiyon muayeneleri soncunda malzemelerin teknik şartnameye uygun bulunmadığını, ret gerekçelerinin sözleşme ve teknik şartname maddelerine aykırı olduğunu, ürünlerin kabul ve muayene aşamaları sürmekte iken yeniden ve daha büyük miktarda tedarik içeren alım dosyası hazırlandığını, ancak müvekkili firmanın da katıldığı daha önceki ihalelerden farklı olarak şartnameye eklemeler yapıldığını, bazı belgelerin talep edildiğini, uzun yıllardır talep edilmeyen bu belgeler sebebi ile müvekkilinin ihaleye katılamadığını, müvekkili tarafından ihale şartname ve sözleşmesine uygun olarak hazırlanan malzemelerin haksız ve hukuka aykırı olarak kabul edilmediğini belirterek sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi sebebi ile güdüm teli yapım maliyeti 50.000,00 TL ile sözleşmenin haksız feshi sebebi ile oluşan 50.000,00 TL kâr kaybı olmak üzere toplam 100.000,00 maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Gölcük Muayene ve Kabul Komisyonu Başkanlığınca 23/03/2017 tarihinde yapılan fiziki muayene sonucunda malzemelerin niteliklere uygun bulunduğunu ve fonksiyon testine tabi tutulduğunu, yapılan fonksiyon testinde tel sarımının kolay sağılmadığı ve sarımın içe doğru çöktüğü, sağılma sırasında telin kendi etrafında gam yaptığının tespit edildiğini, bu hususların şartnameye aykırı olduğunu, her iki muayenede de uygun bulunmayan malzemelerin yükleniciye iade edildiğini, sözleşme gereği 40 günlük cezalı süre içerisinde mal teslim hakkı bulunduğunun davacıya hatırlatıldığını, davacı şirket tarafından 24/07/2017 tarihinde yeniden üretildiği beyan edilen malzemelerin teslim edildiğini, bu malzemelerin de 17/11/2017 tarihinde fiziki muayenelerinin yapıldığını ve uygun bulunduğunu, bunun üzerine 18/01/2018 tarihinde fiili atışları da içerir fonksiyon atışları yapıldığını, bu testlere göre telin 50 gramdan daha az ağırlıkta sağılmadığını, tel üzerinden iletilen ve torpidoya ulaşarak torpidonun hareketlerini düzenleyecek verilen analiz yapılmasına uygun olmadığını, 10-200 gram ağırlıklarda sağılması gereken telin 50 grama kadar sağılmadığını, fiili atış sırasında A/K sisteminden tel üzerinden iletilen verinin torpido tarafından analiz edilebilir veri olarak algılanamamış olduğunu, 07/05/2018 tarihli kararla malzemelerin niteliklere uygun olmadığının tespit edildiğini, tüm bu sürecin sonunda müvekkili idare tarafından 05/06/2018 tarihinde sözleşmenin feshedildiğini ve fesihin haklı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davalı idareden temin edilen ihale dokümanlarında sözleşme veya şartnamede testin nasıl yapılacağına ilişkin açık bir düzenlemenin yer almadığı, bu konuda esasen davacı şirketin iddiasının doğru olduğu, bununla birlikte sözleşmenin 4 ve 7. maddeleri gereği sözleşmenin eki niteliğinde bulunan MK 24/2 Tigerfish Torpidosu Torpido ve Kaset Güdüm Teli Alımı Teknik Hususlarının 2.1.4. maddesinde sağılma kuvvetinin 10 – 200 gram (G/T sarımı dik konumda ve tel en az 2 tur sağılacak) şeklinde belirlendiği, bu kapsamda bilirkişi asıl ve ek raporunda güdüm telinin yatay eksene dik olacak şekilde testin yapılacağı, dava konusu malzemenin deney-kabul şartı yönteminin güdüm telinin yatay eksene dik olacak şekilde işlem yapılması gerektiği, ihale teknik şartnamesinde güdüm telinin torpido içindeki konumuna göre yapılması gereken bir testten bahsedilmediği yönündeki açıklama ve tespitlerinin yerinde olduğu, bilirkişi raporunda ihale (mal kabul) aşamasında yapılan testin güdüm teli makarasının yatay eksene paralel olarak yapıldığı, yapılan bu testin güdüm telinin torpido içindeki konumuna göre yapıldığı ve sözleşme eki şartnameye aykırı olduğunun ve yine ilk imzalanan sözleşmede yer alan test – kabul şartının da aynı olduğunun tespit edildiği, alınan bilirkişi asıl ve ek raporunun içerdiği bilgiler, yaklaşım, analiz, bilimsel değerlendirme ve varılan sonuç itibari ile denetime elverişli olduğu ve hükme esas alınabileceği, Gölcük 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/45 D. İş sayılı dosyasında ve eldeki işbu dava dosyasında alınan bilirkişi raporlarında davacı tarafından tedarik edilen malzemelerin beklenen niteliğe uygun olmadığının tespit edildiği hususları göz önüne alınarak davacı şirketin test yönteminin sonradan değiştirildiği ve tedarik edilen malzemelerin sözleşme ve şartnamelere uygun olduğu, idare tarafından malzemelerin reddedilmesinin sözleşme ve şartnameye aykırı olduğu iddialarını ispatlayamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararı usul ve yasaya aykırı olup kabulünün mümkün olmadığını, yerel mahkemenin gerekçeli kararında “Davalı idareden temin edilen ihale dokümanlarında sözleşme veya şartnamede testin nasıl yapılacağına ilişkin açık bir düzenlemenin yer almadığı, bu konuda esasen davacı şirketin iddiasının doğru olduğu” şeklinde kabulü bulunmasına rağmen huzurdaki davanın reddine karar verdiğini, yerel mahkemenin gerekçeli kararının içeriği ile verilen hükmün açıkça bir biri ile çeliştiğini, yerel mahkemenin müvekkili tarafından ihale şartlarına uygun verilen malzemeye ilişkin olarak beyanlarını uygun ve esasen doğru bulduğunu ancak davanın reddine karar verdiğini, söz konusu açık çelişki karşısında yerel mahkemenin kararının usul ve yasaya uygun olduğunun düşünülmesinin mümkün olmadığını, mahkemenin davalının tanıklarının çelişkili beyanlarını açıkça belirttiğini, test metodunun değiştirildiğine dair beyanları ise dikkate almadığını, yargılama esnasında sunmuş oldukları hem dava dilekçesinde hem de beyan dilekçelerinde de yer aldığı üzere müvekkili tarafından sunulan malzemelerin ihale şartnamesine uygun olduğunu, bu hususun bilirkişi raporu ile de tespit edildiğini, bilirkişi raporunda her ne kadar belirttikleri unsurlar tam olarak değerlendirilmemiş ise de rapora ilişkin itirazlarının da yerel mahkemece değerlendirilmediğini ve davanın reddine karar verildiğini, bilirkişilerin ek rapor için tevdii edilen hususlara ilişkin olarak herhangi bir bilimsel izahat sunamadığını, bilirkişi raporlarındaki çelişki, tanık beyanlarında mevcut çelişkiler, bilirkişi raporlarındaki lehe olan hususların yok sayılması, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu gösterdiğini, yerel mahkemenin hem kendi beyanı ile, hem bilirkişi raporundaki tespitlere aykırı şekilde davanın reddine karar vermesi nedeni ile işbu istinaf başvurusunun yapılmasının zorunlu hale geldiğini ileri sürerek; arz ve izah ettikleri nedenler ve resen tetkik edilecek hususlar ile yerel mahkemenin usul ve yasaya aykırı kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Deniz Ordonat Merkezi Komutanlığı ile davacı arasında imzalanan 2016/243606 ihale kayıt numaralı sözleşme kapsamında, davacı yüklenici, davalı iş sahibi olup, sözleşmenin konusu, sözleşmnin 4. maddesi uyarınca, idarenin, ihtiyacı olan 15 adet Tigerfish Torpidosu Kaset Güdüm Teli (kablo sistem atış kontrolü) alımı ve bu sözleşmede belirlenen şartlar dahilinde yüklenici tarafından sağlanması işi olarak belirlenip, 4.2 maddesinde de, bu sözleşme ile temin edilecek malzeme, sözleşme ve eklerinde belirtilmiş bulunan her türlü ayrıntı ile detaya uygun, sözleşmenin ayrılmaz kısımlarını teşkil eden bu sözleşmenin eklerinde belirtilen dokümanlarda ayrıntılı olarak belertildiği şekilde teslim edeceğinin hüküm altına alındığı, ayrıca teslim edilen ürünlerin fiziksel muayenesi ve fonksiyon testlerinin yönteminin de belirlendiği, bu kapsamda taraflar arasındaki uyuşmazlık fonksiyonel testlerin yöntemine ilişkin olduğu, Dosyada bulunan gerek dava öncesi Gölcük 2.AHM’nin 2018/45 D.İş dosyasındaki bilirkişi raporu, gerek mahkemece sözleşme konusu ürünler üzerinde yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu, gerekse aynı bilirkişi heyetinin ek raporu ile, dava konusu malzemenin sözleşmeye göre, deney-kabul şartı yönteminin güdüm telinin yatay eksene dik olacak şekilde işlem yapılmasının gerektiği, buna göre yapılan deney ile de, telin ucuna ağırlık bağlanmadan kendiliğinden sağıldığı tespit edildiğinden dolayı güdüm teli ihale teknik şartnamesinin sağılma testinin uygulanması MK 24/2 Tigerfish Torpidosu Torpido ve Kaset Güdüm Teli Alımı Teknik Hususları 2.01.04 maddesinde belirtilen şartları taşımadığı için dava konusu malzemenin İhale Teknik Şartnamesinin 2.1.4. maddesine uygun olmadığı teknik olarak belirlenmiş olmakla, sözleşmenin feshinin yerinde olduğu, bu gerekçeye dayalı davalının feshi haksız olmadığından davacının tazminat talebinin reddine dair mahkeme kararında bir isabetsizlik bulunmadığı, açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri,
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 470 ila 486 ncı maddeleri.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, her ne kadar davacı vekilince üretilen kaset güdüm tellerinin kontrolü için yapılan testlerin doğru olmadığını belirtilmiş ise de, yapılan testin sözleşmeye ekli teknik şartnamede yazıldığı şekilde olduğu ve bu teste göre davacı tarafından imal edilen ürünlerin sözleşmeye uygun olmadığı, davalı tarafından sözleşmenin feshedilmesinin haklı nedenle olduğu, davacının haklı nedenle fesihten dolayı uğradığı zararı talep edemeyeceği, ürettiği tellerin de teste tabi tutulmaları sırasında çökme yaptığı ve işsahibi yararına bir imalat olmadığından üretilen tellerin bedelinin de istenemeyeceği anlaşılmakla davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Talep halinde fazla yatırılan temyiz peşin harcın temyiz edene iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.