YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2021/7343
KARAR NO : 2023/1159
KARAR TARİHİ : 10.04.2023
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 21.05.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; “davacının terör örgütüne üye olmak suçu isnadıyla 21.08.2016 tarihinde gözaltına alındığını, 29.08.2016 tarihinde tutuklandığını, 21.12.2016 tarihinde adli kontrol şartı ile tahliye edildiğini, yapılan yargılama neticesinde beraat ettiğini, ancak eşine ait el konulan dijital materyallerine iade edilmediğini ve bunların yerine ikame olarak alınmak zorunda kalınan eşyaların giderleri ile cezaevinde yaptığı harcamalar, cezaevi ziyaretçilerinin yol harcamaları ve benzeri giderleri ile ek ders ücretinin maddi tazminat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek; davacı hakkında haksız koruma tedbirleri uygulanması nedeniyle 15.000 TL maddi tazminat, 50.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini” talep etmiştir.
2. Davalı vekili 04.06.2018 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; “tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, talep edilen tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini” beyan etmiştir.
3. … Ağır Ceza Mahkemesinin, 17.10.2018 tarihli ve 2018/66 Esas, 2018/106 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
4. … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 17.05.2019 tarihli ve 2019/616 Esas 2019/629 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 09.10.2021 tarihli, hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğu gerekçesiyle hükmün bozulması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz istemi; soruşturma kapsamında el konulan davacının eşine ait 1 adet cep telefonu 2 adet tablet 1 adet dizüstü bilgisayar ve 1 adet flash diskin iade edilmediğini ve bunların yerine ikame olarak alınmak zorunda kalınan eşyaların giderleri ile cezaevinde yaptığı harcamalar ile cezaevi ziyaretçilerinin yol harcamaları ve benzeri giderleri ile ek ders ücretinin maddi tazminat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.
III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;
A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince; davacının tutuklu kaldığı suçtan yargılanıp sonuçta beraat etmesi nedeniyle uğradığı maddi zararın tespiti bakımından, davacının … 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.12.2017 tarih, 2017/65-2018/53 E-K sayılı dava dosyasından dolayı 21.08.2016 tarihinde gözaltına alındığı 29.08.2016 tarihinde tutuklandığı, 21.12.2016 tarihinde tahliye edildiği, gözaltı ve tutuklulukta geçen toplam sürenin 123 gün olduğu, davacının tutuklanmadan önce … İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Şehit Jandarma Teğmen Hubeyb Turan Ortaokulunda öğretmen olarak görev yaptığı, davacı vekili her ne kadar maddi kaybının ek ders ücretleri ile birlikte ödenmesi gerektiğini talep etmiş ise de, maddi kaybının net maaş üzerinden hesaplanacağı, ek ders ücretinin muhtemel zarar kapsamında değerlendirileceği anlaşılmakla davacının net maaşının vergi dilimi kesintisi, enflasyon farkı vb. koşullara göre aylık olarak değişkenlik gösterebileceği anlaşıldığından maddi zarar kaybının net olarak hesaplanabilmesi için … İl Milli Eğitim Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, gelen müzekkere cevabına göre, davacının gözaltı ve tutuklulukta kaldığı tarihler arasında maaşlarının 1/3 maaş kesintisi ve 2/3 emekli kesenekleri yapılarak ödendiği, ancak davacının göreve iade edilmesi akabinde ödenmeyen 1/3 maaşın ilgiliye, 2/3 emekli keseneklerinin ise emekli sandığına ödendiği, bu şekliyle …’ın kazanç bakımından herhangi bir maddi kaybının bulunmadığı, her ne kadar dava dilekçesinde cezaevinde yapmak zorunda kaldığı masraflar ve ek ders ücreti de maddi tazminat kapsamında talep edilmiş ise de, bu masrafların tutuklu kalmasından kaynaklı doğrudan zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği ve muhtemel zarar kapsamında kaldığı anlaşıldığından maddi tazminat talebinin reddine, öte yandan beraat kararı verilirken kendisini vekil ile temsil ettiren sanık lehine hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 694 sayılı KHK hükümleri göz önüne alınarak vekalet ücretinin nispi olarak hesaplanacağı ancak Sulh Ceza Mahkemeleri’nde görülen maktu vekalet ücretinden az olamayacağı birlikte değerlendirildiğinde maktu vekalet ücreti olan 845 TL avukatlık ücretinin CMK’nın 142. maddesi gereğince davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine, davacının sosyal ve ekonomik durumu ile tutuklu kaldığı süre ve “zenginleşmeye sebep olmama” hususu da göz önüne alınarak takdiren 6.000 TL manevi tazminatın davacı …’ın hürriyetinin kısıtlandığı tarih olan 21.08.2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı Hazine’den alınarak davacıya verilmesine, maddi ve manevi tazminatın istem bakımından fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince; ek ders ücretinin muhtemel zarar kapsamında olduğu, cezaevi harcamalarının ile davacının eğitiminin sonlandırılması, dijital materyallere el konulması dolayısıyla yeni materyal alınması, bunların iade edilmemesi hususlarının CMK’nın 141 inci maddesi kapsamındaki zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği naza alınarak; yapılan incelemeye, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, istinaf itirazları yerinde görülmemiş olmakla usul ve yasaya uygun olan hükme karşı davacı ve davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan … 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/65 Esas 2018/53 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 21.08.2016 tarihinde gözaltına alındığı, 29.08.2016 tarihinde tutuklandığı, 21.12.2016 tarihinde tahliye edildiği, bu suretle davacının 122 gün gözaltı/tutuklu kaldığu, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, hükmünün 01.03.2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK’nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.
Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden;
1. Davacının gözaltı ve tutuklu bulunduğu dönemlere ilişkin olarak gözaltı tutanakları, tutuklama ve tahliyeye ilişkin tüm müzekkere ve belgelerin Yargıtay denetimine olanak verecek şekilde aslı ya da onaylı örneklerinin dosya içine alınması, tutuklama müzekkerelerinin infaz edilip edilmediği, infaz edilmiş olması halinde, infaz tarihlerinin ceza infaz kurumlarından sorulması suretiyle davacının gözaltı, tutuklama ve tahliye tarihleri ile infaz edilen sürenin tereddüte mahal vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
2. El Konulan Dijital Eşyaların İade Edilmemesi Nedeniyle Bunların Yerine İkame Alınan Eşyaların Maddi Tazminata Dahil Edilmesi Gerektiğine İlişkin Temyiz İstemi Yönünden;
Davacı tarafından … Sulh Ceza Hakimliğinin 2016/3369 D. …. sayılı kararı ile 21.08.2016 tarihinde saat 06.45’de evinde yapılan aramada, eşi Ebru Demirtaş’a ait … S4 marka cep telefonu, … marka tablet bilgisayar, … marka tablet bilgisayar, Asus marka dizüstü bilgisayar, Hi-level marka 16 gb flash disk’ten ibaret dijital eşyalara el konulduğunun iddia olunmasına karşın, soruşturma dosyasının getirtilmediği görülmekle, öncelikle sanığa isnat edilen eylemle ilgili, arama, el koymaya ilişkin mahkeme kararlarının aslı veya onaylı örnekleri getirtilip,el konulan malların davacıya teslim edilip edilmediğinin tespit edilmesi, davacı tarafından el konulan eşyaların yerine ikame alındığı belirtilen 2 adet cep telefonuna ilişkin faturalar da dikkate alınarak davacının el koyma nedeniyle tazminat talebine ilişkin olarak 5271 sayılı CMK’nın 141 ve devamı maddelerinde belirtilen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğinin karar yerinde tartışılması gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
3. Maddi Zarara Ek Ders Ücretinin Dahil Edilmesi Gerektiğine İlişkin Temyiz İstemi Yönünden; Davacının öğretmen olduğu, gözaltında ve tutuklu kaldığı dönemde alamadığı ek ders ücretinin muhtemel zarar kapsamında bulunduğu anlaşılmakla; 5271 sayılı Kanun’un 141 inci ve devamı maddeleri gereğince hesaplanması gereken maddi zarar kapsamında olmadığından bu hususa ilişkin olarak maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
4. Maddi Zarara Cezaevi Giderlerinin Dahil Edilmesi Gerektiğine İlişkin Temyiz İstemi Yönünden;
Davacının cezaevinde yaptığı harcamalar ile cezaevi ziyaretçilerinin yol harcamaları ve benzeri giderlerinin 5271 sayılı Kanun’un 141 inci devamı maddelerine göre belirlenmesi gereken maddi zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden bu giderlere ilişkin maddi tazminatın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
5. Hükmedilen Manevi Tazminatın Az olduğuna İlişkin Temyiz İstemi Yönünden;
Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur.
V. KARAR
Gerekçe bölümünün (1), (2) ve (5) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 17.05.2019 tarihli ve 2019/616 Esas 2019/629 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca … Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
10.04.2023 tarihinde karar verildi.