YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/389
KARAR NO : 2023/1021
KARAR TARİHİ : 13.03.2023
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
Taraflar arasında ihraç kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin 28.02.2011 tarih 1877 sayılı yönetim kurulu kararı ile müvekkilini üçüncü defa ortaklıktan ihraç ettiğini, ihraç şartlarının oluşturulması için hukuka aykırı yöntemlerle faiz hesaplamaları yapılarak müvekkilinin ödeyemeyeceği miktarlarda borç çıkarıldığını, davalının gönderdiği ödeme ihtarlarının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ihraç kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, davacının parasal yükümlülüklerini uzun süredir yerine getirmediğini, ihtarnamelerin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı davalının talep ettiği borçlar nedeniyle açmış olduğu menfi tespit davası mevcut olup bunun sonucu beklenmeden davacının ihracına karar verilmesi yasaya aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle davanın kabulü ile ihraç kararının iptaline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının 01.01.2001 tarihinden itibaren aidat ödemesi yapmadığını, kooperatife karşı üyelik yükümlülüklerini yerine getirmeyerek eylemli olarak üyelik hakkından feragat ettiğini, ihtarnamelere rağmen borcunu ödemeyen davacının sırf menfi tespit davası açması nedeniyle ihraç edilemeyeceğinin kabul edilemeyeceğini, aksi halde menfi tespit davasının kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, menfi tespit davası neticesinde kooperatife borçlu olduğu tespit edildiğini, davacının borcunu ödemek yerine davalar açarak zaman kazanmak istediğini, hakkın kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumayacağını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 16 ncı maddesi, Kooperatif Ana Sözleşmesinin 14 ncü maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası, 370 ve 371 nci maddeleri,
3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
3. Parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortakların ihraç prosedürü, 1163 sayılı Kanun’un 27 ve Kooperatif Anasözleşmesinin 14 üncü maddesinde hükme bağlanmış bulunmaktadır. Anılan düzenlemelere göre ortağın ihraç edilebilmesi için, yasa ve sözleşmeye uygun şekilde ihtar edilmesi ve ayrıca ihtara konu edilen borcun, gerçeği yansıtması gerekmektedir. Davacı tarafça ihraç kararına dayanak ihtarnameler ile ilgili borcunun bulunmadığı tespiti ile davalı kooperatife yönelik menfi tespit davası açıldığı ve bu davada davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Davacının ihraca dayanak gösterilen ihtarnamelerdeki borç kalemlerine ilişkin bir kısmı yönünden borcunun bulunmadığı tespit edildiğine göre ihtarnamedeki borç miktarının gerçeği yansıtmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken İlk Derece Mahkemesince davacının açtığı menfi tespit davasının sonucunun beklenmeden davacının ihracına karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince bu husus gözetilmeksizin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek onanması, 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereğidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesinin esastan red kararının kaldırılarak ilk Derece Mahkemesinin kararının gerekçesinin değiştirilmek suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.