YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/8036
KARAR NO : 2023/348
KARAR TARİHİ : 19.01.2023

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : …Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki önalım hakkından kaynaklanan tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun HMK’nın 353/1-b-1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin … Köyü, 161 parselde, tarla vasıflı taşınmazda hissedar olduğunu, önceki hissedarlardan …’in müvekkiline bilgi vermeksizin 14.05.2018 tarihinde hissesini davalı …’a devrettiğini, devredilen hisseye ilişkin olarak resmi senette muvazaalı biçimde 130.000,00 TL gösterilen bedelin ise yüksek olduğunu,

önalım hakkını kullanmak istediğini beyan ederek; davalı adına kayıtlı hissenin iptali ile müvekkili adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu payın bulunduğu taşınmazın yakınlarında ikamet edip hayvancılıkla uğraştığını, satın aldığı araziyi en verimli şekilde kullanabilmek için çeşitli masraflar yaptığını, ilk olarak ürünleri sulayabilmek için bir su kuyusu açtırdığını, üründe verimi artırabilmek için taş toplama ve gübreleme çalışması yaptığını, dava konusu taşınmazın 20.08.2002 tarihinde …, …, … arasında taksim edildiğini,…’ye düşen yerin müvekkiline devredildiğini, öncesinde …’in de paylarını başka şahıslara sattıklarını, ….’nin ise kendine düşen kısmı kullandığını, davacı …’nin fiili taksimle kendisine düşen yere ev yaptığını ve kalan kısımda tarımsal faaliyette bulunduğunu, Salih’in kendisine düşen kısmı kullandığını, taşınmaz üzerindeki sınırların ev ve avlu duvarlarından, tırmanlardan (tarla sınırı) ve ekili ürünlerin farklılığından dolayı net bir şekilde fark edildiğini, fiili taksim hali varken önalım hakkının kullanılamayacağını beyan ederek; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; mahkemenin fiili taksime yönelik gerekçesinin yerinde olmadığını, mutlak suretle mahalli bilirkişilerin dinlenilmesi yönünde yerleşmiş Yargıtay kararları bulunduğu halde yapılan keşifte mahalli bilirkişilerin dinlenilmediğini, davalıya satılan hisseyi uzun süre müvekkilinin ekip biçtiğini, herhangi bir sınır da olmadığını, satımdan önceki yıllarda fiili taksim olup olmadığı hususunda bilirkişilerce tespit yapılmadığını, … kayıtlarından fiili taksim olup olmadığının geriye dönük araştırılmadığını beyan ederek; ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ilk derece mahkemesince yapılan keşif sonrasında alınan bilirkişi raporlarına göre paydaşlar arasındaki fiili taksim neticesinde ayrı sınırlar içerisinde zeminin kullanıldığı, bu taksimin uydu fotoğraflarından da anlaşıldığı, zeminin fiili taksimdeki haliyle kullanıldığının keşifte dinlenen davacı ve davalı tanıklarının beyanlarıyla da doğrulandığı, davacının ve davalıya pay satan …’nin kendilerine ait kısımların belli olduğu ve fiili taksim bulunduğu gerekçesiyle; davacı tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b/1inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz

isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesindeki başvuru nedenleriyle hükmü temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; taşınmazın fiilen bölünerek kullanılmasına yönelik hissedarlar arasında herhangi bir niza bulunup bulunmadığı, davacının önalım hakkını ileri sürmesinin 4721 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde düzenlenen objektif iyiniyet kuralına aykırılık teşkil edip etmediği noktasında toplanmaktadır. Dava; önalım hakkından kaynaklanan tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 4721 sayılı Kanunun “Başlangıç” bölümünün “Dürüst davranma” kenar başlıklı 2 nci maddesi şöyledir:
“Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.
Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.”

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 14.02.1951 tarihli ve 1949/1 Esas, 1951/1 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının ilgili bölümü şöyledir:
“…İş bu madde hükmünden faydalanabilmek şartı olan iyiniyetin hilafı gerçekleşmiş durumu, kanuni ehliyet ve sairede olduğu gibi mahkemece re’sen nazara alınması gerekir ve buna hukuki ve kanuni bir engel bulunmamaktadır.
…Netice; vakıa ve karinelerden olayda kanunen iyiniyet iddiasında bulunamayacak durumu belirmiş olan kimsenin kötüniyetin diğer tarafa ispat ettirilmesine artık sebep ve vecih kalmayacağına ve dava hakkının doğumunu sağlayan veya bertaraf eden iyi ve kötüniyetin bu durumda mahkemece re’sen nazara alınabileceğine…”

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Önalım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

3.Önalım davasına konu payın ilişkin bulunduğu taşınmaz paydaşlarca özel olarak kendi aralarında taksim edilip her bir paydaş belirli bir kısmı kullanırken bunlardan biri kendisinin kullandığı yeri ve bu yere tekabül eden payı bir üçüncü şahsa satarsa, satıcı zamanında bu yerde hak iddia etmeyen davacının tapuda yapılan satış nedeniyle önalım hakkını kullanması Türk Medeni Kanununun 2 nci maddesinde yer alan dürüst davranma kuralı ile bağdaşmaz. Kötüniyet iddiası 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir. Bu gibi halde savunmanın genişletilmesi söz konusu değildir. Eylemli paylaşmanın varlığı halinde davanın reddi gerekir.

4.Somut uyuşmazlıkta; dava konusu taşınmazda mahkemece yapılan keşifte refakata alınan bilirkişiler

vasıtasıyla davacının, davalının ve davalıya payını satan önceki malikin eylemli olarak taşınmazda ayrı ayrı kullandıkları yerler belirlenmiştir.

5.Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile bölge adliye mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup özellikle, Bölge Adliye Mahkemesince kanunun somut olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği anlaşıldığından, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.