YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2020
KARAR NO : 2023/2160
KARAR TARİHİ : 12.04.2023

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki önalım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescile ilişkin yargılamanın yenilenmesi davasından dolayı mahal mahkemesinden verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R
Dava, önalım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil davasından yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemeleri 5235 sayılı Adli Yargı ilk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 25 inci ve geçici 2 nci maddeleri uyarınca kurulmuş ve Adalet Bakanlığı’nın 07/11/2015 tarihli 29525 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan kararı uyarınca tüm yurtta 20/07/2016 tarihinde göreve başlamışlardır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341 inci maddesi uyarınca ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar istinaf yoluna tabidir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3/2 nci maddesinde “Bölge Adliye Mahkemelerinin göreve başlama tarihinde önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanunun 26/09/2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 454 üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. “Düzenlenmesine yer verilmiş iken, 6723 sayılı Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 34 üncü maddesi ile bu hüküm “12/01/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan” aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan” ibaresi “verilen” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya aşağıdaki cümle eklenmiştir. “Bu kararlara ilişkin dosyalar Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmez” şeklinde değiştirilmiştir. Daha sonra 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 47 nci maddesinde yer alan “6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “454” ibaresi “444” şeklinde değiştirilmiştir.” hükmüyle yargılamanın yenilenmesine ilişkin kararlar istinaf yoluna tabi tutulmuştur.

Yargılamanın yenilenmesi, 492 sayılı Harçlar Kanununun 10 uncu ve HUMK’nun 449 ile HMK’nun 381/1 inci maddelerinde açıkça düzenlendiği üzere bağımsız bir dava niteliğindedir. Bu durumda, mahkemece verilen karar da yeni bir karardır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yargılamanın yenilenmesi talebi hakkında ilk derece mahkemesince verilen kabul veya ret kararları, istinaf kanun yolunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmişse, temyiz ve tashihi karar yoluna; sonra verilmişse, istinaf ve temyiz yoluna tabi olacaktır.

Öte yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 294 üncü maddesinde mahkemelerin usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdireceği belirtilmektedir. Bilindiği gibi, hakimin davadan el çekmesini gerektiren, davayı sonuçlandıran kararlarına nihai kararlar denilmektedir.

6100 sayılı HMK’nın 373/4 üncü maddesi; “Yargıtayın bozma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesince bozmaya uygun olarak karar verildiği takdirde, bu karara karşı temyiz yoluna başvurulabilir.” hükmünü, geçici 3/2 nci maddesi ise; “Bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce verilen kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 454’üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. Bu kararlara ilişkin dosyalar Bölge Adliye Mahkemelerine gönderilemez.” hükmünü içermektedir.

Yukarıda açıklanan yasa maddelerinin düzenleniş amacı, Bölge Adliye Mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce verilen kararlara karşı Yargıtay yoluna başvurulmasını ve karar kesinleşinceye kadar kanun yolu denetiminin Yargıtay tarafından yapılmasını sağlamaktır. Diğer bir anlatımla, Yargıtayın verdiği bozma kararları üzerine verilen kararların tekrar Yargıtay denetiminden geçmesi amaçlanmıştır.

Dosya Dairemize gelmiş ise de; 20/07/2016 tarihinden sonra verilen bağımsız yeni bir dava niteliğinde olan yargılamanın yenilenmesine dair 14/12/2022 tarihli hükmün, daha önce Yargıtay denetiminden de geçmemiş olması birlikte değerlendirildiğinde, son karar tarihi ve 6100 sayılı HMK’nin 373/4 üncü maddesi ile 341/1-b maddesi karşısında başvurulması gereken kanun yolu istinaftır.

Buna göre incelemenin Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılması gerektiğinden kanun yolu incelemesi yapılabilmesi için ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere dosyanın Yerel Mahkemeye iadesine karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle istinaf incelemesinin yapılmasını sağlamak üzere ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi için dosyanın İLK DERECE MAHKEMESİNE İADESİNE,

12.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.