YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/5833
KARAR NO : 2023/1223
KARAR TARİHİ : 15.02.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/512 E., 2021/38 K.
DAVALILAR : 1- … vekili Avukat …
2- … Reklam Tanıtım ve Yapı Elemanları Ltd. Şti.
vekili Avukat …
3- … Emlak İnş Nakliye ve Tic. Ltd. Şti.
vekili Avukat …
4- … vekili Avukat …
5- …
vekili Avukat …
6- … Yapı San. ve Tic. A.Ş. vekili Avukat …
7- … İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
… Yapı San ve Tic A.Ş. …
vekili Avukat …
8- … vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 28.10. 2010
HÜKÜM/KARAR : Kabul
Davalı …,
Davalı …
Taraflar arasında Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı kurum vekili ile davalılar …, … Reklam Tanıtım Ltd. Şti., … Emlak Ltd. Şti., … Reklam Tic. A.Ş., … İnşaat A.Ş., … Yapı A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: … Atık Su Arıtma Tesisi İnşaatı işvereni … İnş. – Wte Wassertechniki, … Yapı Konsorsiyum’unun taşeronu … ve …’in taşeronu … İnş. Reklam Tanıtım ve Yapı Elemanları Ltd. Şti işçisi … ‘nun 01.09.2009 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefatı sebebi ile hak sahiplerine 84.148,05 TL tutarında gelir bağlandığını bu şekilde kurum zararının oluştuğunu, kaza nedeni ile kurum müfettişlerince yapılan teftiş raporunda kazanın meydana gelmesinden yeterli ve gerekli önlemlerin alınmadığını, davalılarının kusurlu olduklarını, yine sigortalıya ait işe giriş bildirgesinin yasal süresinden sonra kuruma verildiğinin anlaşıldığını, oluşan kurum zararından 21.370,01 TL sinin tahsili amacı ile 5510 sayılı Kanun’un 21, 23, ve 12 nci maddeleri uyarınca iş bu davanın açılması gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile şimdilik 21.370,01 TL nin onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili taleplerini 56.799,93 TL yükselterek bilirkişi raporunda belirlenen sorumluluk miktarları ile bağlı olmak kaydı ile ıslah dilekçesinde belirtiği miktarların davalılardan tahsilini faizi ile birlikte talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … Reklam Yapı Elemanları Ltd. Şti vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelişinden müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, sigorta girişinin kuruma süresinde bildirildiğini, ölen …’nun işe giriş bildirgesinin kuruma geç verilme olayının söz konusu olmadığını, vinç sepetinin priminin çıkması sebebi ile kazanın meydana geldiğini, olayın ceza mahkemesine intikal ettiğini, yargılamanın devam ettiğini, olayın iş kazası olmadığını, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kurunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı Wte Wassertechniki Gmbh Şti vekili mahkememize vermiş olduğu 21.02.2011 tarihli cevap dilekçesinde; … Şti-… Yapı San. A.Ş. – … İnş. San. ve Tic. A.Ş konsorsiyumu İSKİ … Atık Su Arıtma Tesisi işinin yapımını taşeron sıfatı ile … Metal San. ve Tic. Ltd. Şti ye verildiğini, … Metal San. ve Tic. Ltd. Şti de su arıtma tesisi çelik montaj işini … Reklam Tanıtım Yapı Elemanları şirketine taşeron sıfatı ile verdiği, 26.08.2009 tarihinde gerçekleşen iş kazası nedeniyle hayatını haybeden … nun … Reklam Tanıtım Yapı Elemanları şirketi çalışanı olduğunu, cevap dilekçesinde belirtiği sebeplerle müvekkilinin iş kazasından dolayı sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti vekili ile diğer davalılar …, … vekili dosyaya sunmuş olduğu tarihsiz dilekçesinde; olayın gerçekleştiği gün diğer davalılardan … Metal San ve Tic. Ltd. Şti yetkilileri tarafından müvekkilinin arandığını, arıtma tesisi binasının üst katlarında bulunan betonların çatlaklarının kapatılması için vinç gerekli olduğundan bahisle vinç talep edildiğini, müvekkili şirketin vinç operatörü …’u görevlendirdiğini ve şantiyeye gönderdiğini, olayın meydana geldiği … plakalı vincin gerekli bakımlarının yapıldığını, müvekkili şirket ile vinç operatörü … ‘un kusurunun bulunmadığını, müvekkili şirket yetkilisi …’in de olayın meydana gelişinde kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı … İnş. San. ve Tic. A.Ş vekili 19.09.2011 tarihli cevap dilekçesinde; adi ortaklığın dava takip ehliyeti olmadığı gibi adi ortaklığa davanın açılamayacağını, pasif husumet yönünden davanın reddini gerekeceğini belirtmiş ve cevap dilekçesinde belirtiği, nedenlerde kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı… Yapı San. A.Ş vekili dosyaya sunduğu 04.11.2011 tarihli delil listesinde; davanın reddini savunmuş ve davanın … Sigortaya ihbarını talep etmiştir. Takip eden celselerde dosyaya sunduğu beyan dilekçeleri ile davanın reddini talep etmiştir.
Davalı … Metal San. ve Tic. Ltd. Şti vekili de yargılama aşamasındaki beyan dilekçesinde; müvekkili aleyhine açılan davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 16.07.2014 tarih ve 2013/6 Esas, 2014/274 Karar sayılı kararıyla;
Davalılardan Wassertechnik Gmbh, … Yapı San. ve Tic AŞ ve … İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’nin konsorsiyum olarak İSKİ … Atıksu Arıtma Tesisi yapım işini ihale yolu ile aldıkları, çelik konstrüksiyon işlerini taşeron olarak…San. ve Tic. Ltd Şti’ye verdikleri, Artmetal San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından, çelik montaj işçiliğinin … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti’ye verildiği, olay nedeniyle vefat eden sigortalının davalılardan … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti’nin işçisi olduğu, davalılardan …’un, olaya sebebiyet veren vincin operatörü, …’in ise vincin ait olduğu … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti’nin temsilcisi olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, WTE Wassertechnik Gmbh ye kusur verilmediği, asıl işveren… Yapı San. ve Tic. A.Ş. nin %5, asıl işveren … İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin %5, alt işveren…San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin %25, … Reklam Tanıtım ve Yapı El. Ltd. Şti nin %25, … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.’nin %30 (bu kusurun %2 si davalı …’a, %3 nün davalı …’e, geri kalanın firmaya ait olduğu), sigortalının %10 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş, hesap raporunda asıl işverenler olarak dikkate alınan Wassertechnik Gmbh, … Yapı San. ve Tic AŞ ve … İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve…San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin toplam kusur oranlarının %35 oranında, 5510 sayılı Kanun’un 21/4 maddesi kapsamında kalan … Reklam Tanıtım ve Yapı El. Ltd. Şti, … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. … ve …’in toplam kusur oranlarının %55 olarak kabul edildiği, dolayısıyla asıl işverenlerin toplam sorumluluğunun %35+(%55/2)=%62,5 oranında kabul edilmesi gerektiği ile 5510 sayılı Kanun’un 23 üncü maddesi nazarında sigortalının kusurunun yarısı eklenmek suretiyle sonuç olarak % 67,5 kusur oranı üzerinden sorumlu oldukları miktarın bulunduğu, tüm davalıların % 62,5 kusur oranı üzerinden sorumlu oldukları, geriye kalan %5 lik kısım üzerinden davalılardan asıl işveren olan (Kusur bilirkişisi raporuna aykırı olarak Wassertechnik Gmbh de asıl işveren olarak kabul edilmiştir) Wassertechnik Gmbh, … Yapı San. ve Tic A.Ş. ve … İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ve…San. ve Tic. Ltd. Şti nin ayrıca sorumlu olduğuna hükmedilmek suretiyle,
Davanın kabulüne, karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile, davalılardan …, … San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, WTE Wassertechnik Gmbh, … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti. … Yapı San. ve Tic. A.Ş. … Emlak inş. Nak. Tic. Ltd. Şti. vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Bozma ilamında;
2.1.Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun’un 21 inci maddesine dayanan bu tür davalarda kusurun belirlenmesinde, mahkemece, öncelikle dosya içeriğindeki tüm deliller takdir olunmalı, varsa çelişki giderilerek belirlenmeli ve kabul edilen maddi olgular doğrultusunda, kusur oran ve aidiyeti konusunda bilirkişi incelemesine gidilmesi gerektiği,
Davalılardan Wassertechnik Gmbh, … Yapı San. ve Tic A.Ş. ve … İnşaat San. ve Tic. AŞ nin konsorsiyum olarak İSKİ … Atıksu Arıtma Tesisi yapım işini ihale olarak aldıktan sonra çelik konstrüksiyon işlerini taşeron…San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne verdiklerine dair sözleşme incelendiğinde, işveren 1-… Yapı San. ve Tic A.Ş. 2- … İnşaat San. ve Tic. A.Ş. taşeron olarak da…San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak gözükmekte, yani Wassertechnik Gmbh adlı şirketin bu sözleşmede taraf olmadığı anlaşılmakla, ilgili şirketin bu konsorsiyumdan ayrılıp ayrılmadığı araştırılıp, ayrılması durumunda ayrıca bir kusur oranı verilmesi gerektiğinin gözetilmesi gerektiği,
2.2.Mahkemece, davanın yasal dayanaklarından olan ve kusursuz sorumluluk halini düzenleyen 5510 sayılı Kanun’un 23 üncü madde şartlarının varlığının söz konusu davada gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektiği,
2.3. Sigortalının … Reklam Tanıtım ve Yapı El. Ltd. Şti ye ait işte çalışırken söz konusu kazanın meydana geldiği ve buna göre … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti nin de alt işveren olarak sorumlu olması gerektiğinin gözetilmemesinin yerinde görülmediği,
2.4. Yukarıda belirtilen belirlemelere göre alınacak kusur raporu sonrasında yapılacak hesaplama işleminde, asıl işveren ve taşeron sıfatında bulunan davalıların 5510 sayılı Kanun’un 21/1 ve 23 üncü maddesi kapsamında, 3. kişi konumunda olan davalıların (…, … ve … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti’nin) ise 5510 sayılı Kanun’un 21/4 maddesi kapsamında sorumluluklarının hesaplanıp sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,
Davalılardan Wassertechnik Gmbh, … Yapı San. ve Tic A.Ş. ve … İnşaat San. ve Tic. A.Ş. nin konsorsiyum olarak İSKİ … Atıksu Arıtma Tesisi yapım işini ihale yolu ile aldıkları, çelik konstrüksiyon işlerini taşeron olarak…San. ve Tic. Ltd. Şti’ye verdikleri, … San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından, çelik montaj işçiliğinin … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti’ye verildiği, olay nedeniyle vefat eden sigortalının davalılardan … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti’nin işçisi olduğu, davalılardan …’un, olaya sebebiyet veren vincin operatörü, …’in ise vincin ait olduğu … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti’nin temsilcisi olduğunun anlaşıldığı,
Davalılardan Wassertechnik Gmbh, … Yapı San. ve Tic A.Ş. ve … İnşaat San. ve Tic. AŞ nin konsorsiyum olarak İSKİ … Arıtma Tesisi yapım işini ihale olarak aldıktan sonra çelik konstrüksiyon işlerini taşeron…San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne verdiklerine dair sözleşme incelendiğinde, işveren… Yapı San. ve Tic A.Ş. ve … İnşaat San. ve Tic. A.Ş. taşeron olarak da…San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak gözükmekte, yani Wassertechnik Gmbh adlı şirketin bu sözleşmede taraf olmadığı anlaşılmakta olsa da, taraf beyanlarından bu şirketin ortaklıktan ayrılmadığının anlaşıldığı,
Somut uyuşmazlıkta, sigortalının … Reklam Tanıtım ve Yapı El. Ltd. Şti ye ait işte çalışırken söz konusu kazanın meydana geldiği ve buna göre … Reklam Tanıtım ve Yap El. Ltd. Şti nin de alt işveren olarak sorumlu olması gerektiği,
Dava konusu olayın şartları dikkate alındığında, asıl işveren ve taşeron sıfatında bulunan davalıların 5510 sayılı Kanun’un 21/1 maddesi kapsamında, 3. kişi konumunda olan davalıların (…, … ve … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti’nin) ise 5510 sayılı Kanun’un 21/4 maddesi kapsamında sorumlulukları alınan raporda ayrı ayrı olarak hesaplandığı,
Düzenlenen 18.02.2019 tarihli raporda, … Arıtma Tesisi İnşaatı işvereni … İnş. – Wte Wassertechniki, … Yapı San. A.Ş konsorsiyumun ve alt işvereni olan … Metal San. ve Tic. Ltd. Şti ‘ninde alt işvereni konumundaki … İnş. Reklam Tanıtım ve Yapı Elemanları Ltd. Şti işçilerinden …’nun 26.08.2009 tarihinde çalıştığı iş yerinde vinç sepetinin içinde iken, sepetin kopup yere düşmesi sonucu ölümü sureti ile meydana gelen iş kazasında raporda belirtilen nedenlerle, asıl işveren olan … İnş. – Wte Wassertechniki, … Yapı San. A.Ş konsorsiyumun birlikte ve toplam %10 oranında kusurlu olduğu, … Metal San. ve Tic. Ltd. Şti ‘nin %25 oranında, davalı … İnş. Reklam Tanıtım ve Yapı Elemanları Ltd. Şti %25 oranında kusurlu olduğu, … Emlak İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti ‘nin % 30 oranında kusurlu olduğu bu kusurun %2 sinin …’e % 3’ünün davalı …’a ait olduğu, kazalı işçininde %10 oranında kusurlu olduğunu belirtildiği,
Mahkememizin bu dosyası içine sureti celp edilen hak sahibi dosyasında iki farklı rapor alınmış olup, kurum sigortalısı işçiye izafe edilen kusur yönünden mahkememiz dosyası ile hak sahibi dosyasındaki bilirkişi raporları arasında tezat mevcut değildir. Mahkememizce yaptırılan 18.02.2019 tarihli bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun olduğundan kusur bilirkişi raporuna yönelen itirazlar mahkememizce yerinde görülmediği,
Kurum sigortalısı …’nun 26.08.2009 tarihinde vefatı sebebi ile kurum tarafından …’nun hak sahiplerine, kurumca gelir bağlandığı görülmüştür. Kurum tarafından olayın iş kazası olduğu kabul edilmiştir. Olayın iş kazası olmadığı yönünde açılmış bir tespit davası da mevcut olmadığı,
İşe giriş bildirgesi üzerindeki barkoddan yasal süresi içinde, işe başlatıldığı gün 26.08.2009 tarihinde elektronik ortamda kuruma gönderildiği açıkça anlaşılmakta olduğu, bu nedenle işe giriş bildirgesini kuruma verme süresi içinde gerçekleşen iş kazasında, asıl ve alt işverenler yönünden 23 üncü maddenin uygulanma koşullarının oluşmadığı kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle,
Davanın kabulü ile,
56.799,93 TL kurum alacağından;
37.666,62 TL kurum alacağının 14.06.2010 tarihli onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
Bakiye kalan 19.133,31 TL kurum alacağının 14.06.2010 onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl işverenler … inşaat San Tic AŞ, … Yapı San ve Tic AŞ ve alt işverenler…San ve Tic Ltd Şti ve … Reklam ve Yapı Elemanları Ltd. Şti’nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı kurum vekili ile davalılar …, … Reklam Tanıtım Ltd. Şti., … Emlak Ltd. Şti., … Reklam Tic. A.Ş., … İnşaat A.Ş., … Yapı A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum vekili: Kusur oranının kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
Davalı … vekili: Kusur oranını kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
Davalı … Reklam Ltd. Şti. vekili: Kusur oranını kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
Davalı … Emlak Ltd. Şti. vekili: Kusur oranını kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
Davalı … İnşaat A.Ş. vekili: Kusur oranını kabul etmediklerini, işi anahtar teslim ile verdiklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
Davalı … İnşaat A.Ş. vekili: Kusur oranını kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
Davalı … Reklam A.Ş. vekili: Kusur oranını kabul etmediklerini belirterek kararı temyiz etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 26.08.2009 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu, hak sahiplerine bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelirin tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’n un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 5510 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin 1 inci fıkrası ve 4 üncü fıkrası ve 23 üncü maddeleri
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle de bağlı kalınarak kararın bozulmasını gerektirecek bir husus görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle davacı kurum vekili ile davalılar …, … Reklam Tanıtım Ltd. Şti., … Emlak Ltd. Şti., … Reklam Tic. A.Ş., … İnşaat A.Ş., … Yapı A.Ş. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
15.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…