YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/1559
KARAR NO : 2023/2120
KARAR TARİHİ : 31.05.2023
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1307 E., 2021/1525 K.
DAHİLİ DAVALILAR : 1-… 2-… ve diğer 7 dahili davalı.
DAVA TARİHİ : 18.07.2017
HÜKÜM/KARAR : Başvurunun Esastan Reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/387 E., 2019/196 K.
Taraflar arasında açılan kooperatifin ihyası davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin terkin halindeki davalı kooperatiften protokol ve genel kurul kararına dayalı olarak 2004 yılında taşınmaz satın aldığını ancak davalı kooperatifin, söz konusu taşınmazın tapu devrini yapmayarak müvekkilini mağdur ettiğini, bu nedenle davalı aleyhine tapu iptali ve tescili davası açtıklarını ileri sürerek terkin halindeki davalı kooperatifin ihyasını talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı … vekili duruşmadaki beyanında, davalı kooperatifin tasfiye sonucunda sicilden silinmediğini, 1992 depreminden kaynaklı özel durum nedeniyle terkin edildiğini, tasfiye sürecinde iken genel kurul yapılmadığından dolayı kooperatifin yasa gereği ticaret sicilden terkin edildiğini, davada yasal hasım olduğunu, yargılama giderlerinden vareste tutulması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Dahili davalılar Davalı …, … ve … duruşmadaki birlikte benzer beyanlarında özetle; davalı kooperatifin ilk öne kurulunca … Yapı Kooperatifi olarak kurulduğunu, ancak sonradan adının Yeşilvadi olarak değiştirildiğini, açılan dava ile ilgilerinin olmadığını, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden vareste tutulmalarını savunarak davanın reddini istemiştir.
3.Diğer dahili davalılar davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; genel kurul adına satışı yapan …,…’ın kooperatifi temsil ve ilzama yetkili olduğuna dair herhangi bir belge sunulmadığı gibi kooperatife ait taşınmaz mülkiyetinin genel kurulda alınan karar ile yönetim kurulunun oluruyla gerçekleştirildiğinin yazılı delille ispat olunabileceği, böyle bir delile de dayanılamadığı gibi hangi yetkiye ve karara istinaden satışının yapıldığını gösterir somut belgeler sunulmadığı,dava sırasında mahkemece davacı tarafa aynı hususta dava açılması hususunda mehil verilmesi gereksiz bir işlem olduğu gibi kooperatifin yeniden ihyası hususunda böyle bir dava açılmasında da hukuki yararın mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava dilekçesini tekrar ederek, mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın hukuki yarar şartının mevcut olduğunu, kural olarak tespit mahiyetinde olan tüzel kişiliğin ihyası davasının dinlenebilmesi için genel dava şartlarından başka özel koşullara da ihtiyaç olduğunu, maddi vakıa veya vakıalar ancak hukuki bir ilişki ile birlikte tespit davasına konu olabileceğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili ; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuşlardır.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, sicilden terkin edilen kooperatifin ihyası istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355., 369/1., maddeleri. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 98. maddesi yollaması ile 61202 Sayılı Türk Ticaret Kanunun 547 nci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Kooperatifin ticaret sicilinden silinmesi işlemi kurucu değil açıklayıcı nitelik taşımaktadır. Ayrıca 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 98. maddesinin yollaması ile uygulanması gereken mülga 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 547 nci maddesince tüzel kişiliğin sona erebilmesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz tamamlanması gerekmektedir. Tasfiyenin gerçek anlamda eksiksiz tamamlanmadığı ve alacak veya borç durumunun ortaya çıkması hâlinde, alacaklılar ya da ortakların tasfiye kurulu ile ticaret sicil memurluğuna karşı, ticaret sicilindeki terkin işleminin iptali ve kooperatifin yeniden tüzel kişilik kazanmasını talep edebilecektir.
2. Tapu iptali ve tescil davasına bakan mahkeme ”hukuki menfaat” durumunda dikkate alarak davacıya ihya davası açması için yetki ve süre verdiğine göre, iş bu davada, asıl davanın görüldüğü mahkemenin değerlendirme alanına girilerek ”ihya davası açılması için mehil verilmesinin gereksiz bir işlem olduğu” belirtilerek davanın reddedilmesi isabetsiz olmuştur. Davacı tarafından ihyası istenen kooperatif hakkında tapu iptal ve tescil davası açıldığı, kooperatiften taşınmaz satın aldığı ancak kooperatifin, söz konusu taşınmazın tapu devrini yapmayarak kendisini mağdur ettiği yönünde iddialarının olduğu, bu nedenle davacının sicilden kaydı silinen kooperatifin yeniden ihyası için işbu davayı açmakta haklı olduğu ve hukuki yararının bulunduğu kabul edilmelidir.
3. Bu durumda Mahkemece kooperatifin ek tasfiye işlemlerinin yapılabilmesi için yeniden Ticaret Siciline tescili istenebileceğine göre dava ile sınırlı olmak üzere ihyaya karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle kararının bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
31.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.