YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12187
KARAR NO : 2023/4542
KARAR TARİHİ : 04.07.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : …Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki şikayetten dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kısmen kabulüne, müdürlük işleminin iptaline ve tahsil harcının %4,55 oranında uygulanmasına karar verilmiştir.
Kararın şikayetçi alacaklı ile … Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince şikayetçinin başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle şikayetin kısmen kabulüne, %11,38 üzerinden tahsil harcı alınmasına ilişkin işlemin iptaline, tahsil harcının %2,27 oranında hesaplanmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı … Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Şikayetçi alacaklı vekili dava dilekçesinde : Müvekkilinin borçlu … Modern İplik Dokuma Sanayi A.Ş. aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlattığını, İstanbul 39. Ticaret Mahkemesinin 2011/148 Esas sayılı dosyasından 26.10.2011 tarihinde borçlu şirketin iflasına karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, müvekkili bankanın İstanbul 2. İflas Müdürlüğü’nün 2011/11 İflas dosyasına 184. sırada alacak kaydı yaptırdığını, müvekkili banka alacağının bütünüyle kabul edildiğini ve alacağın kesinleştiğini, iflas masa malvarlığını teşkil eden müvekkilinin ipoteği bulunan … ili, Merkez ilçesi, Ferhuş Mah., 1026 parsel ve 1027 parsellerin ihalelerinin yapıldığını, ihalelerin kesinleştiğini, İstanbul 2. İflas Müdürlüğünün 2011/11 İflas dosyasında 26.06.2019 tarihli karar tensip tutanağında Muvakkat Dağıtım Cetveli Ek Bilirkişi raporunda müvekkili bankaya ödenmesine karar verilen 40.833.571,00 TL üzerinden % 4,55 oranına karşılık gelen 1.857.927,48-TL harcın tahsilatına karar verdiğini, … İcra Müdürlüğü 2018/9172 E.sayılı dosyasından bildirdiği 1.201.2014,09-TL harcın tahsili için işbu Daireye gönderilmesine ve 656.713,39-TL harç bedelinin de İflas Müdürlüğü olarak tahsil edilmesine karar verdiğini ve tahsil ettiğini, ….İflas Müdürlüğünün, müvekkili bankaya ödenmesine karar verilen meblağdan %4,55 oranında harç kesintisi yaptıktan sonra bakiye meblağ olan 40.176.857,39 TL’yi … İcra Müdürlüğü 2018/9172 Esas sayılı dosyasına gönderdiğini, … İcra Müdürlüğünün kendisine gönderilen meblağdan hukuka aykırı bir şekilde %11,38 tahsil harcı oranına denk gelen 3.926.441,40 TL tahsil harcı ve %2 cezaevi harcı oranına denk gelen 690.060,00 TL cezaevi harcı tahsil ettiğini, müvekkili bankanın alacağının tahsili için hem ipotek takibi yaptığını hem de iflas masasına alacak kaydı yaptırdığını, her iki dosyadan da harç alınmasının yerinde olmadığını, ipotekli takipteki takip çıkışının 10.511.547,35 TL olduğunu, 492 sayılı Harçlar Kanununda takipten sonra işleyen faizlerde harç alınmayacağının açıkça düzenlendiğini, müvekkili banka alacağının faizli alacak kısmının 10.511.547,35 TL’yi aşan ve ipotek limiti içinde kalan kısmının 23.991.453,00 TL olduğunu, buna göre, 10.511.547,35 TL takip çıkışı üzerinden 1.201.214,09 TL harcı ve 210.231,00 TL cezaevi harcı alınması gerekirken, … İcra Müdürlüğü 3.926.441,40 TL tahsil harcı, 690.060,00 TL cezaevi harcı tahsil etmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek fazla tahsil edilen 2.725.228,00 TL tahsil harcı, 479.829,00 TL cezaevi harcına ilişkin … İcra Müdürlüğünün 28.06.2019 tarihli işleminin kaldırılmasına/iptaline, fazla tahsil edilen harçların iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Şikayet hasımsız olarak incelenip karara bağlandı.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı alacaklı tarafından borçlu Marmis … Modern İplik Dokuma Sanayi AŞ. aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapıldığı, takibin kesinleşmesi üzerine alacaklı vekilinin talebi ile ipotekli taşınmazın kıymet takdirinin yapıldığı ve satışının yapıldığı, … İcra Müdürlüğünce taşınmazın tescil işlemleri sırasında cezaevi … harcı ve ihale bedeli üzerinden % 11,38 oranında tahsil harcı alındığı, 2548 sayılı Cezaevleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı olarak Alınacak Harçlar ve Mahkumlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunun1. Maddesinde “İcra dairelerince miktar ve kıymeti muayyen olan ilamlı ve ilamsız alacaklardan tahsil olunan paranın % 2 si ve kıymeti muayyen olmayan ilamların icrasından tahsil harcının yarısı nisbetinde harç alınır. Maktu harçlar ilamın icraya konulduğu zaman peşin olarak alınır…. Bu harçlar borçluya yükletilemez …” hükmü yer almakta olup, madde kapsamından %2’lik cezaevi harcı sorumlusunun alacaklı taraf olduğundan, tahsil anında icra müdürlüğünce cezaevi harcı alınmasında kanuna aykırılık bulunmadığı, ancak icra takibine ve satışa konu ipotekli taşınmazın iflas masasına girdiği, Harçlar Kanununun yargı harçları bölümünün iflas harçları kısmında iflasta paylaşılan para üzerinden %4,55 oranında tahsil harcı alınacağı hükmünün yer aldığı, icra müdürlüğünce bu oran üzerinden harç alınması gerekirken %11,38 oranı üzerinden tahsil harcı alınmasının İİK 185/1 ve Harçlar Kanununa aykırı olduğu , davacı vekilinin takip talep tarihi itibariyle belirlenen kur üzerinden harç alınması gerektiği yönündeki iddiasının fiili ödeme günündeki rayiç bedelden alacağın tahsili istendiğinden alınacak harcın da fiili ödeme günündeki rayiç bedel üzerinden yapılması gerektiği gerekçesiyle şikayetin kısmen kabul-kısmen reddi ile şikayetçinin cezaevi harcı alınmasına ve takip talebi tarihindeki rayiç bedele yönelik şikayetinin reddine, şikayetin tahsil harcına ilişkin kısmının kabulü ile … İcra Müdürlüğünün 2018/9172 Esas sayılı icra dosyasında %11,38 üzerinden tahsil harcı alınmasına ilişkin işlemin iptaline, tahsil harcının satış bedelinin %4,55 üzerinden hesaplanmasına, İstanbul 2. İflas Dairesi 2011/11 iflas dosyasında alınan 368.672,91 TL harcın mahsubuna karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde şikayetçi alacaklı ile … Vergi Dairesi Başkanlığı istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Alacaklı vekili istinaf dilekçesinde; …..İflas Müdürlüğünün 2011/11 İflas dosyasında 26.06.2019 tarihli karar tensip tutanağında Muvakkat Dağıtım Cetveli Ek Bilirkişi raporunda müvekkili bankaya ödenmesine karar verilen 40.833.571,00 TL üzerinden %4,55 oranına karşılık gelen 1.857.927,48-TL harcın tahsilatına karar verdiğini, … İcra Müdürlüğü 2018/9172 E.sayılı dosyasından bildirdiği 1.201.214,09-TL harcın tahsili için işbu daireye gönderilmesine ve 656.713,39-TL harç bedelini de İflas Müdürlüğü olarak tahsil edilmesine karar verdiğini ve tahsil ettiğini, … İcra Müdürlüğünün kendisine gönderilen meblağdan hukuka aykırı bir şekilde takip çıkış tutarı olan 10.511.547,35-TL üzerinden değil, ipotek limiti olan 34.503.000,00-TL üzerinden %11,38 tahsil harcı oranına denk gelen 3.926.441,40 TL tahsil harcı ve %2 cezaevi harcı oranına denk gelen 690.060,00 TL cezaevi harcı tahsil ettiğini, 492 sayılı Harçlar kanuna göre ipotek bedeli başka dosyadan gelmiş ise tahsil harcının %2,27 olması gerektiğini, taşınmazların ipotekli takip dosyasından satılmadığını, başka bir dosyadan satıldığını, tahsil harcının %2,27 olması gerektiğini, 10.511.547,35 TL takip çıkışı üzerinden 1.201.214,09 TL tahsil harcı ve 210.231,00 TL cezaevi harcı alınması gerekirken, … İcra Müdürlüğü 3.926.441,40 TL tahsil harcı, 690.060,00 TL cezaevi harcı tahsil ettiğini iddia ederek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
… Vergi Dairesi Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Yerel mahkemenin kısmen kabul kararının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ipotekli taşınmazın, … İcra Müdürlüğünde satışının yapılmadığı satışın İstanbul iflas dairesi tarafından yapılıp bakiye paranın tahsil harcı kesinleştikten sonra … İcra Müdürlüğüne gönderildiği, … İcra Müdürlüğünün ipotekli taşınmazı satmadığı bu nedenle satış öncesi harç tarifesinin uygulanması gerektiği %4,55 harç uygulanmasının hatalı olup, harç oranının %2,27 olması gerektiği, %2 oranındaki cezaevi harcının alacaklının sorumlu olduğu, alacaklının döviz kurunu fiili ödeme kuru üzerinden tercih ettiğinden takip tarihinde belirlenen TL kuru üzerinden tahsil harcı hesaplama yapılamayacağı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, şikâyetin kısmen kabulüne, şikayetçinin cezaevi harcına yönelik şikayetin reddine, takip tarihinde belirlenen TL kuru üzerinden harç alınmasına ilişkin şikayetin reddine, … İcra Müdürlüğünün 2018/9172 Esas sayılı takip dosyasındaki %11,38 üzerinden tahsil harcı alınmasına ilişkin işlemin iptaline, tahsil harcının %2,27 oranında hesaplanmasına, İstanbul 2.İflas Dairesinin 2011/11 esas sayılı iflas dosyasında alınan 368.672,91 TL harcın mahsubuna, fazla alınan harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde … Vergi Dairesi Başkanlığı temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
… Vergi Dairesi Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde: Şikayete konu ret işleminin müvekkili kurum tarafından yapılmadığını, bu nedenle müvekkil kuruma atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, temyiz başvurusunun kabulü ile 28.06.2018 tarihli sıra cetvelinin yeniden düzenlenmesi ve 07.09.2022 tarihli kısmen kabul kararının kaldırılması gerektiğini iddia ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, memur muamelesini şikayete ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
2004 İİK’nun 16., 492 sayılı Harçlar Kanunu
3. Değerlendirme
İcra takiplerinde takip çıkışı üzerinden 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarifenin B/I- 3. fıkrasına ve takip safhalarına göre tahsil harcı alınır. Ancak bu tahsil harcının doğabilmesi için takibin o safhasının yerine getirilmesi gerekir (Ödeme veya icra emrinin tebliği, haciz işleminin yapılması veya satış işleminin kesinleşmesi gibi). 492 sayılı Harçlar Kanunu’na göre tahsil harcı alacağının doğması için ödeme veya icra emrinin tebliği gereklidir.
492 Sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifenin “(B) İcra ve iflâs harçları” bölümünün “I-İcra harçları” başlıklı fıkrasının 3/c bendinde tahsil harcı “haczedilen veya rehinli malların satılıp paraya çevrilmesi suretiyle tahsil olunan paralardan %11,38 oranında uygulanır” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Somut olayda, şikayetçi alacaklı tarafından borçlu hakkında … İcra Müdürlüğünün 2018/9172 E.(Eski dosya no: … 2. İcra Müdürlüğü 2005/6945 E.) sayılı dosyası ile başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibinde; rehne konu taşınmazların 20.06.2011 tarihinde ihale edildiği, … İcra Hukuk Mahkemesinin 2011/421 E2012/234 K. Sayılı kararı ile ihalelerin feshine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, taşınmazların İstanbul 2.İflas Müdürlüğünün 20.11.11 iflas dosyasında satılarak paraya çevrildiği görülmektedir.
Bu durumda, icra müdürlüğünün şikayetçi alacaklının alacaklı olduğu takip dosyasının tahsil harcı yükümlülüğünün doğduğu tarihte bulunduğu safha göz önünde bulundurularak harca tabi miktar üzerinden 492 Sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifenin B/I-3. Fıkrası c bendinde yazılı “haczedilen veya rehinli malların satılıp paraya çevrilmesi suretiyle tahsil olunan paralardan” alınması gereken %11,38 oranında tahsil harcı alması isabetli olmuştur.
Aynı alacak için tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla birden fazla takip yapılması mümkün olup, icra takiplerinden birinde alacağın tahsil edilmesi halinde, diğer takip dosyası da infaz edilmiş olacağından tahsil harcı yalnızca tahsilat yapılan takip dosyasından ve bir defa alınır başka bir ifadeyle kural olarak tahsili halinde aynı alacaktan tek tahsil harcı alınır.
O halde aynı alacak için mükerrer tahsil harcı alınamayacağı gözönünde tutularak 492 Sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifenin B/I-3. Fıkrası c bendi uyarınca %11,38 oranının uygulanması ve iflas dosyasından alınan tahsil harcının mahsubuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
… Vergi Dairesi Başkanlığının temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi
.