YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/3256
KARAR NO : 2023/3992
KARAR TARİHİ : 10.04.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1449 E., 2022/2404 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 37. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/276 E., 2021/206 K.

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 02.07.2018 tarihli kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili , kazanın Rusya kanunlarına göre kurulmuş olan QQQ Antteq firmasındaki çalışma sırasında meydana geldiğini, 5510 sayılı Kanun göre iş kazası sayılamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı şirket vekili, kaza tarihinde hizmet akdi bulunmadığını, davalının rusyadaki faaliyetine siyasi kriz sebebiyle son verdiğini, 15.06.2017 tarihli sözleşme devir protokolü yapılarak işin ve işçilerin rus firmasına devredildiğini, kendilerinin rus şirketi ile ilgisinin bulunmadığını, davaya bakma görevinin rus mahkemelerine ait olduğunu, kurumun olayın iş kazası olmadığına dair rapor düzenlediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 5510 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesine göre Türkiye’de işveren işinde çalışırken geçici görev ile yurt dışına gönderilen işçilerin uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğu, 10.madde bakımından çalışmanın sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkede geçmesi, Türk işverenin iş merkezinin Türkiye de bulunması, gerçek veya tüzel kişi Türk işverenin Türkiye de iş yapmak koşulu aranmaksızın Türkiye de tescil edilmiş ya da edilebilir nitelikte iş yerinin bulunması, Türk işveren ile Türk işçi arasında yabancı ülkede yerine getirilecek iş görme edimine ilişkin bireysel iş sözleşmesinin Türkiye de yapılması, Türk işçinin bu sözleşme gereği yurt dışında yaşamasının sürekli olmayıp geçici nitelik taşıması gerektiği, işverenin başından beri yurt dışında faaliyet göstermesi durumunda, bu işveren yanında işe başlanması ve orada çalışılması halinde 10.maddenin uygulanma olanağı olmadığı, yani geçici olarak götürülmeyip yurt dışında o ülkenin mevzuatına göre kurulmuş ve faaliyet gösteren Türkiye de iş yeri bulunmayan işverenler yanında doğrudan yurt dışındaki iş nedeniyle işe alınan Türk işçilerin o ülke mevzuatına tabi olacağı ve 5510 sayılı yasanın 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı sayılmayacağı, davacının Türkiye’de davalı ile yaptığı bir iş sözleşmesi var ise de bu sözleşmenin devir yolu ile 30.6.2017 de sona erdiği, sözleşmenin Rusya’da kurulu OOO ANTTEQ ltd firmasına devredildiği, bu şekilde işçi işveren ilişkisinin davacı ile bu firma arasında kurulduğu, çalışmanın da bu sözleşme gereği yurt dışında devam ettiği, Türkiye ile Rusya arasında Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmadığı, kazanın bu çalışma sırasında gerçekleştiği, mülkilik ilkesi gereği bu koşullarda yurt dışında çalışanlar hakkında 5510 sayılı yasanın 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı sayılmalarına yasal olanak bulunmadığı, davacının sözleşme devrinden sonra yukarıdaki yasa düzenlemesine göre isterse Türkiye de isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek sigortalı olabileceği, ancak kaza tarihini de kapsar biçimde kuruma isteğe bağlı sigortalılık primi ödenmediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; davalı şirketin muvazaalı olarak işyerini Rusyadaki şirkete devrettiğini, davalı şirketin noter tespitli internet sitesi kayıtları, tanık beyanları ile Rusya’daki şirketle aralarında organik bağ bulunduğunu kanıtladıklarını, davacının yurt dışına çıkarken davalı şirketin işçisi olduğunu, prim ödeme yükümlülüğünden kurtulmak için işçilerini Rus menşeili şirkete devrettiklerini, davacının kaza geçirdiği Domodedowo havaalanı yapım işinin davalı firma tarafından üstlenildiğini, işveren olduğu iddia edilen şirketin internet sitesinde ise davalı şirketin bin yan kuruluşu olduklarının ifade edildiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının uyuşmazlık konusu dönemde herhangi bir sigortalı çalışma bildirimi bulunmadığı, davacının ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan Rusya devletinde bulunan Domododevo havaalanı inşaatında çalışırken kaza geçirdiği, taraflar arasında yazılı bir hizmet sözleşmesi bulunmadığı,sigorta hizmet cetveline göre; 11.04.2017 ile 30.06.2017 tarihleri arasında davalının Türkiye’de tescilli işyerinden bildirildiği, OOO ANTTEQ LTD ile davalı firma arasında imzalanmış ve davacı tarafından 15.06.2017 tarihinde muvafakat verilen devir sözleşmesi ile davacının iş sözleşmesinin yabancı firma tarafından devralındığı ve işveren sıfatının yabancı firmaya ait olması karşısında, mülkilik prensibi gereğince davacının sigortalı olarak kabul edilemeyeceği ve bu nedenle iş kazası tespiti yapılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili ;davalı Ant Yapı şirketinin işçilerin sigortasını ödememek ,sorumluluktan kaçmak amacıyla iş sözleşmelerini muvazaalı olarak Rusya’daki QQQ Antteq firmasına devrettiğini ,davalı şirketin internet sitesi incelendiğinde Rus şirketi ile davalı arasında organik bağın mevcut olduğunun anlaşılacağını, yurt dışına çıktığında davalı şirketin işçisi olup, bir süre sonra inşaat devam ederken devir sözleşmesi imzalamak zorunda bırakıldığını, davalı Ant yapı şirketinin merkezinin Türkiye’de olduğunu, davalı şirketin davacı ile Türkiye’de iş sözleşmesi düzenleyerek geçici olarak çalışmak üzere yurt dışına götürdüğünü, iş kazası nedeniyle davalı şirketin sorumluluğunun devam ettiğinin açık olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 13 üncü ve 5510 sayılı Kanun’un 10 uncu maddeleri
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.