YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/80
KARAR NO : 2023/1215
KARAR TARİHİ : 15.02.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/13 E., 2022/225 K.
vekili Avukat …
vekili Avukat …
DAVA TARİHİ : 01.08.2013
KARAR : Kısmen kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tespit ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili özetle;müvekkili şirketi ait işyerlerinde, 18.03.2006-30.04.2006, 01.05.2006-30.06.2006, 01.07.2006-31.07.2006, 01.08.2006-30.09.2006, 01.03.2007-30.04.2007 ve 01.05.2007-31.05.2007 tarihleri arasında çalışan sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımının, 506 sayılı Kanun’un 77/2 nci maddesi gereğince sigorta primine esas kazanç niteliğinde olmadığının ve sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile alacak isteminde bulunmuştur.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2015 tarihli ve 2013/697E. 2015/953 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 14.11.2018 tarihli ve 2016/8396 E. 2018/9387 K. sayılı ilamında; “… mahkemece yol ve yemek yardımlarının sigorta primine esas kazanç matrahına dâhil edilmemesi gerektiğine dair yaklaşım isabetli ise de, yol ve yemek yardımları yapılıp yapılmadığı ile Kuruma fazladan ödenen prim miktarının yöntemince belirlenmesi gereklidir. Bu kapsamda, mahkemece, davacı şirketin dosya arasına sunduğu ve Kurumca doğrulanıp doğrulanmadığı anlaşılmayan bordro icmallerinde yer alan tutarlar esas alınarak kurumdan sorulmaksızın hesap yapılmak suretiyle ödendiği belirtilen yol ve yemek yardımı başlığı altındaki tutarlar dikkate alınmış olup, dosya arasındaki belgelerden davalı kurumdan gelen ve yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç içerisinde değerlendirildiğine dair herhangi bir bordro veya belge bulunmaması karşısında, Mahkemece, öncelikle davalı kuruma verildiği esnada bordrolarda hak edilen ücret dışında ayrıca belirtilen yol ve yemek yardımlarına dair yardımların varlığı araştırıldıktan sonra, dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında ödenen yol ve yemek yardımı tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutarın kurum verileri ve ihale makamından alınabilecek belgeler ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmesi gerekirken, davacı şirketin dava dilekçesine eklediği teyit edilmemiş belgeler üzerinden eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 17.12.2019 tarihli ve 2018/508 E. 2019/499 K. sayılı kararda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
2. Dairemizin 04.11.2021 tarihli ve 2020/1415 E. 2021/13498 K. sayılı ilamında; “Davacı tarafından çalıştırıldığı belirtilen sigortalılarına yol ve yemek yardımları yapılıp yapılmadığı ile yapılmış ise miktarının ve davalı Kurumca bu miktarın prime tabi tutulduğunun yöntemince belirlenmesi ve alacağın ispatı gereklidir. Bu kapsamda, yol ve yemek yardımlarının sigortalılara ödendiğine dair sigortalıların imzalarını içeren aylık ücret hesap pusulaları ve imzalı aylık ücret bordroları incelenmeli, davalı kurumdan gelen belgelerde yol ve yemek yardımlarının sigorta primine esas kazanç içerisinde değerlendirildiğine dair herhangi bir bilgi bulunmaması karşısında, Mahkemece, davalı Kuruma verilen bordroların celbi ile verildiği esnada 506 sayılı Yasanın 77. maddesi kapsamında prime esas kazançlar dışında ayrıca belirtilen yol ve yemek yardımına dair tutarların varlığı araştırıldıktan sonra, dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içinde ödenen yol ve yemek yardımı tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutar Kurum verileri ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmeli, bu bakımdan davalı Kurumun müzekkere gereğini yerine getirmemesi halinde kuruma kesin süre verilip, eksikliklerin ikmal edilmemesi halinde mevcut delillere göre irdeleme yapılacağı hususu ihtar edilmek suretiyle ara karar tesis edilip, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Diğer taraftan, yemek ödemeleri bakımından, yıllara göre belirlenmiş olan muafiyet tutarları dikkate alınıp, muafiyeti aşan kısım bakımından yapılan ödemelerin prime tabi tutulması gereğinin gözetilmemesi ile dava konusu dönemin 18.03.2006 tarihinden başladığı dikkate alındığında, hükme esas alınan bilirkişi raporunda Mart 2006 ayı için 30 gün üzerinden değerlendirme yapılması yerinde görülmemiştir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bozmaya uyan Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, “Davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile,
1-a)Davacı şirket tarafından 1126170 sicil numaralı işyeri için 18.03.2006-30.04.2006, … sicil numaralı işyeri için 01.05.2006-30.06.2006, 1131227 sicil numaralı işyeri için 01.07.2006-31.07.2006, 1132686 sicil numaralı işyeri için 01.08.2006-30.09.2006, 1141120 sicil numaralı işyeri için 01.03.2007-30.04.2007, 1114365 sicil numaralı işyeri için 01.05.2007-31.05.2007,
tarihleri arasında çalışan sigortalılara ödenen yol yardımlarının prime esas kazançlar toplamına dahil edilmemesi gerektiğinin tespitine,
b)Davacı şirket tarafından işyerinde çalışan sigortalılara ödenen yol yardımı üzerinden davalı kuruma ödenen sigorta primleri ve işsizlik sigortası primlerine ilişkin 15.430,04 TL alacağın her aya ilişkin sigorta primin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından iadenin yapılacağı ayın başına kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
c)Fazlaya ilişkin talebin reddine, …” dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; belgelerin okunamamasına dayalı gerekçenin yerinde olmadığını, önceki bilirkişi raporları doğrultusunda karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı karar verildiğini, Kurum işleminin yerinde olduğunu, faiz kararının isabetsiz olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yol ve yemek yardımlarının prime esas kazanca dahil edilip edilemeyeceğine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun’un 77 nci maddesi
3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm davacı vekilinin ise aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2.Mahkemece her ne kadar yazılı şekilde karar verilmiş ise de, hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda, ilgili aylara ilişkin kayıtların bulunmadığının ifade edilmesine ve aksine kayıt ve belgelerin ikmal edilmemesine göre dosya kapsamından 2006/3 dönemine ilişkin yol yardımı toplamının 5.705,50 TL olması ile bunun %21,50 işveren hissesi karşılığı olan 1.226,73 TL nin de davacı alacağı olarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
3.Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Kanunun 438 inci maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2-Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1-b) numaralı bendinde yer alan “15.430,04” ibaresinin silinerek yerine “16.656,73” ibaresinin yazılmasına,
3-Hükmün (3-a) nolu bendinin silinerek yerine de yer alan “Davacı tarafından yapılan 1.540,00 TL Bilirkişi ücreti, 146,00 TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere; toplam 1.686,00 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 499,06 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, ” ibaresinin yazılmasına,
4-Hükmün (3-b) nolu bendinin silinerek yerine “Davalı tarafından yapılan 114,55 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 80,64 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,” ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
15.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…