YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4928
KARAR NO : 2023/5385
KARAR TARİHİ : 15.05.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/551 E., 2023/184 K.
KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 25. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/231 E., 2018/5 K.
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili; davacının 01.04.2008 – 31.05.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı …, davacının davalı bünyesindeki çalışması süresince ve halihazırda Bulgaristan vatandaşı olup çalışılan yerin Bulgaristan Cumhuriyetine ait bir diplomatik misyon olduğu, nitekim davacının iş sözleşmesini “Sevda Tomova Ognyanova” ismi ile imzalamış olduğunun görüldüğünü, davalı ile davacı arasındaki tüm işlemlerin Bulgaristan Cumhuriyeti mevzuatına imzaladığını, tarafların sosyal güvenlik sorumluluklarının da bunun bir parçası olduğunu, mütekabiliyet esasına göre işlem yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı Kurum, kayıtlarda davacının çalışmasına rastlanmadığını, 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesine göre Bulgaristan Elçiliğinde çalışan kişinin sigortalı sayılmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2018 tarih ve 2016/231-2018/5sayılı ilamı ile ” davanın kabulü ile davacının 01.04.2008-05.01.2009 tarihleri arasında aylık net 650 Euro ücretle ve 05.01.2009-31.05.2013 tarihleri arasında aylık net 800 Euro alarak Bulgaristan Büyükelçiliğinde çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı kurum vekili; her ikisi de Bulgaristan Hukuku’na tabi olan davacı ve davalıya hangi hukuku seçtiği sorulmaksızın her iki tarafta Türk Vatandaşıymış gibi işlem yapılarak davaya devam edilmesi ve karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
2.Davalı … vekili; davacı ile Büyükelçilik arasında yapılan tüm işlemlerin, Bulgaristan Cumhuriyeti mevzuatına göre yapıldığını, tarafların sosyal güvenlik sorumluluklarının bunun bir parçası olduğunu, uluslararası ilişkilerde geçerli “mütekabiliyet” esası uyarınca, Bulgaristan Cumhuriyeti’ndeki Türk diplomatik misyonları da, çalışan Türk personele Türk mevzuatını uygulamakta, söz konusu personele Bulgar Sosyal Güvenlik mevzuatı açısından herhangi bir işlem yapılmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 19.02.2019 tarih ve 2018/1561-2019/257 sayılı kararı ile; ” davalılar vekillerinin istinaf başvurularının HMK’nın 353/1-b.3 maddesi gereğince kısmen kabulüne, … 25. İş Mahkemesinin 2016/231 E., 2018/5 K. sayılı kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, davacının 01.04.2008 – 31.05.2013 tarihleri arasında Bulgaristan Büyükelçiliğinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.
V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Daire kararında;
“Somut olayda; davacı aynı zamanda Bulgaristan Cumhuriyeti vatandaşı olduğundan, ihtilaf konusu dönemde Bulgar vatandaşı olarak Bulgaristan sosyal güvenlik sistemine tabi ve sigortalı olarak çalışıp çalışmadığı araştırılmadan, 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılıp sayılmayacağı tartışılmadan, eksik inceleme ile sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.
Yapılacak iş, davacının ihtilaf konusu dönemde …’ndeki çalışması nedeniyle, Bulgaristan mevzuatına tabi olarak sigortalı olarak çalışması halinde aynı zamanda Türkiye’de sigortalı olamayacağı hususu göz önüne alınarak, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp, davacının 01.04.2008–31.05.2013 tarihleri arasında Bulgar vatandaşı olarak davalı Büyükelçilik nezdinde Bulgaristan sosyal güvenlik sistemine tabi ve sigortalı olarak çalışıp çalışmadığı mahkemece resen araştırılarak, yetkili makamlardan davacının Bulgaristan mevzuatına göre sigortalılık belgeleri getirtilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir. ” hususlarına işaret edilerek bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“1-Davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulüne,
… 25. İş Mahkemesinin 2016/231 E., 2018/5 K. sayılı kararının kaldırılmasına,
2-Davanın kabulü ile,
a-Davacının 01.04.2008–31.05.2013 tarihleri arasında davalı … Büyükelçiliğinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitine,” karar verilmiştir.
VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer’i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı … vekili; davacı tarafça dosyaya sunulmuş olan iş sözleşmesine bakıldığında, davacının bu sözleşmeyi “Sevda Tomova Ognyanova” ismiyle imzalamış olduğu görüldüğünü, davacının çalıştığı süre boyunca, aynı zamanda Türk vatandaşı olduğu halde bu durumu elçiliğe bildirmediğini, evlenme ile Türk Vatandaşlığını daha sonra kazandığını, davacı ile müvekkili arasında yapılan tüm işlemlerin Bulgaristan Cumhuriyeti mevzuatına göre yapıldığını belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.
2. Davalı SGK vekili; kurum kayıtlarında böyle bir çalışmaya rastlanmadığı gibi, davacının 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesine göre de sigortalı sayılmasının mümkün olmadığını, her ikisi de Bulgaristan Hukuku’na tabi olan davacı ve davalıya hangi hukuku seçtiği sorulmaksızın her iki tarafta Türk Vatandaşıymış gibi işlem yapılarak davaya devam edilmesi ve karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un ve 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri.
3.Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Davalı … vekili ve fer’i müdahil SGK vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.