YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/5872
KARAR NO : 2023/6253
KARAR TARİHİ : 01.06.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/519 E., 2023/471 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/391 E., 2020/104 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve çalışma sürelerinin geçerliliğinin tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin … ve … sicil numaralı işyerlerindeki çalışma sürelerinin kurum tarafından denetmen raporuna istinaden iptal edildiğini, ancak müvekkilinin iptal edilen dönemde bu işyerlerinde fiili olarak çalışmış olduğunu, o dönemde işyerinde çalışmış olan işçilerin beyanıyla müvekkilinin kesintisiz çalıştığının ortaya çıkacağını, kurum belgelerinde de uyuşmazlık döneminde davacının fiilen çalıştığının sabit olduğunu, bu nedenle davalı kurum tarafından davacı hakkında tesis edilen işlemin iptaliyle, iptal edilen çalışma sürelerinin geçerliliğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, 59 uncu maddeye göre kurum denetim ve kontrol memurları tarafından düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, davacının iddialarının kurum kayıtlarına eşdeğer belgelerle ispatlanabileceğini, sadece tanık beyanlarıyla kanıtlanamayacağını, dava konusu dönemde işyerinin kapsamda olup olmadığının araştırılmasını, iddianın tanık beyanları dışında resmi, sağlıklı, yazılı delillerle ispatlanabileceğini davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı Kurumun … sicil numaralı sigortalısı olduğu, SGK hizmet dökümünde 19.11.2003 tarihinde … sicil numaralı işyerine girişinin, 01.07.2004 tarihinde çıkışının, 22.07.2004 tarihinde … sicil numaralı işyerine girişinin, 31.03.2006 tarihinde de bu işyerinden çıkışının olduğu, ancak tüm bu çalışmalarının iptal edildiği, Tekstil Konfeksiyon İmalatı Mahiyetli Aral Tekstil Konfeksiyon San.ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinin kurumda 034 26 89 sayılı dosyada işlem gördüğü, 17.09.2001 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 31.03.2005 tarihinde kapsamdan çıktığı, Konfeksiyon Üretim Mahiyetli Bonsai Teks. ve Ürt. Paz. Ltd. Şti. unvanlı işyerinin de kurumda 034 29 96 sayılı dosyada işlem gördüğü, 18.05.2004 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 01.06.2006 tarihinde kapsamdan çıktığı, Mahkememizce yapılan incelemede alınan bilirkişi raporu, celp edilen belgeler ve dinlenen tanıklar hepsi birlikte değerlendirildiğinde; davacının Aral Tekstil San.ve Tic.Ltd.Şti. ile Bonsai Teks.ve Üretim Paz. Ltd.Şti. unvanlı işyerlerinde sürekli ve devamlı çalıştığı konusunda sigortalılık kaydı dosyada bulunmayan, sigortalılık kaydı bulunmakla birlikte bu çalışmaları iptal edilen tanıkların beyanından başka delil ve belge olmadığı, bu çalışmanın ücret karşılığında gerçek, fiili ve devamlı olmadığı, ayrıca 506 sayılı Kanun’un 130 ve gerekse 5510 sayılı Kanun’un 59 uncu maddesi kurum denetim elemanlarınca yapılan tespitlerin aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde olduğu ve davacının da bu durumun aksini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, müvekkilinin her iki şirkette de fiilen çalıştığını, dinlenen tanıkların da iddialarını desteklediğini, bunun yanı sıra dava dışı şirketlerin fiili olarak mevcut olduğunun hem SGK kayıtlarında hem de 2004 tarihli haciz tutanağından belli olduğunu, … 6. İcra Müdürlüğünün 2004/873 talimat sayılı dosyası kapsamında Aral Tekstilin adresinde haciz işlemi tatbik edildiğini, tanzim edilen haciz tutanağına ilişkin mahkemesine bilgi verilmiş olmasına ve bu haciz tutanağı ihtilafı çözmeye yardım edecek bir delil olmasına rağmen mahkemece değerlendirmeye alınmadığını, dosyada dinlenen bordro tanıklarının davacının çalıştığı yönünde beyan bulunduklarını, iptale dayanak denetmen raporunun sadece tanık anlatımlarına dayanarak düzenlendiğini, çelişik ve yetersiz beyana dayanarak hazırlandığını, kararın eksik incelemeye dayandığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamına göre; işlem dayanağı her iki denetim raporunun da somut verilere dayandığı, dava dışı Arel tekstil ünvanlı işyeri hakkında vergi suçu raporu da bulunduğu, bu işyerinden bildirimi yapılan ve kurum müfettişi tarafından dinlenen sigortalıların tamamının işyerinde çalışmadıklarını, bir kısmının menfaat karşılığı şirket mali müşaviri tarafından sigortalı gösterildiklerini ifade ettikleri, dava dışı Bonsai Tekstil yönünden ise dinlenen çalışanların Cesa Tekstilde çalıştıklarını, işverenin … Hanım olduğunu belirttikleri, bu işyeri ile Bonsai Tekstil ünvanlı işyeri arasında bir bağ bulunmadığı, her iki işyerinin de sahte işyeri olup sigortalıların bildirimlerinin gerçek çalışmaya dayanmadığı, mahkeme kararının yerinde olduğu anlaşılmakla, başvurunun reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık kurum işleminin iptali ve çalışma sürelerinin geçerliliğinin tespitine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
3. Değerlendirme
1.Eldeki davada, davacı vekili, müvekkilinin … ve … sicil numaralı işyerlerindeki çalışma sürelerinin kurum tarafından denetmen raporuna istinaden iptal edildiğini, ancak müvekkilinin iptal edilen dönemde bu işyerlerinde fiili olarak çalışmış olduğunu, o dönemde işyerinde çalışmış olan işçilerin beyanıyla müvekkilinin kesintisiz çalıştığının ortaya çıkacağını, kurum belgelerinde de uyuşmazlık döneminde davacının fiilen çalıştığının sabit olduğunu, bu nedenle davalı kurum tarafından davacı hakkında tesis edilen işlemin iptaliyle, iptal edilen çalışma sürelerinin geçerliliğinin tespitine karar verilmesini talep etmiş Mahkemece davacının çalışmasının ücret karşılığında gerçek, fiili ve devamlı olmadığı, ayrıca 506 sayılı Kanun’un 130 ve gerekse 5510 sayılı Kanun’un 59 uncu maddesi gereği kurum denetim elemanlarınca yapılan tespitlerin aksi sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde olduğu ve davacının da bu durumun aksini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma eksik araştırmaya dayalıdır.
Davacı vekilinin temyiz dilekçesinde öne sürdüğü Aral Tekstil işyerinde haciz yapıldığına dair … 6. İcra Müdürlüğü’nün E.2004/873 Tal. sayılı dosyasının celbi ile Bonsai işyeri hakkında ise eski bina (Yeşilay İş Merkezi) yöneticisi…ın 30.11.2013 tarih ve 152 sayılı denetmen raporunda yer alan müfettişe verdiği ifadesinde Bonsai şirketinin 3 nolu dairede 2004 yılında faaliyet göstermeye başladığını, 2006 yılı Mart ayında dükkanı boşaltıp ayrıldığını beyan etmesi karşısında işyerinin faal olup olmadığı araştırılmalı, işyerlerinin kapsam, kapasitesi vs. tespiti sağlanarak ve çalışmaları iptal edilen sigortalıların dava açıp açmadığı araştırılarak davacı veya işyerleri ile ilgili bir tespit yapılıp yapılmadığı belirlendikten sonra sonucuna göre karar verilmelidir.
VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,01.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.