YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6029
KARAR NO : 2023/6479
KARAR TARİHİ : 07.06.2023

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/777 E., 2022/2065 K.
KARAR : Kısmen Kabul, Kısmen Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/276 E., 2021/546 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl davanın kabulüne; birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı-karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle asıl davanın kısmen kabulüne; birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı-karşı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı-karşı davalı vekili asıl dava dosyasında dava dilekçesinde özetle, davacı kurumun 8/199419 tahsis numaralı … ‘nun 28.06.2004 tarihinde geçirdiği kaza sebebi ile sürekli iş görmezlik derecesi %27 olarak tespit edildiğini, davalıya kurum tarafından 30.03.2005 tarihinden başlamak üzere iş görmezlik geliri bağlandığını, Samsun 1. İş Mahkemesinin 2015/402 E sayılı dosyasında meslekte çalışma gücü kaybı oranın %13.1 olarak tespit edilmesi nedeni ile davalıya ödenen gelirlerin başlangıç tarihi itibarı ile yeniden hesaplanarak 17.07.2005 – 16.06.2016 tarihleri arasında yersiz ödendiği tespit edilen 94590,80 TL tutarın 5510 sayılı yasanın 96.maddesi gereğince borç olarak kaydedildiğini, yersiz ödenen meblağın iadesi için davalıya borç bildirim gönderildiğini, davalının ödeme yapmadığını bu nedenlerle 94.536,30 TL nin ait oldukları aydan tarihinten itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili birleşen dava dosyasında dava dilekçesinde özetle; Ateş Kimya Tem. Malz. Kozm. San. Tic. Ltd. Şti.’nde 16.01.2013 tarihinde çalışmaya başlayan 28/06/2004 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu sakat kaldığını, düzenlenen raporda olayın iş kazası olduğunun tespit edildiği işverenin %100 kusurlu olduğu tespit edildiğini, müvekkilinin sakatlandığını, yük asansörünün periyodik kontrollerinin yapılmadığını kaza tarihinde yük asansörünün etrafının açık olduğunu, yapılan tespitte %27 oranında malul olduğu tespit edildiğini, çalışamayacak durumda olan müvekkilinin iş gücü kaybının kalıcı olduğunu, davalı kurumca Samsun 2. İş Mahkemesinin 2015/136 esas 2015/402 karar sayılı ilamı gerekçe gösterilmek sureti ile müvekkilinin bağlanan maluliyet maaş oranı düşürüldüğü ve 94.590,80 TL yersiz ödeme talebinde bulunulduğunu, kurumca yapılan işlemlerin hukuka uygun olmadığını, müvekkiline kurumca iş kazası neticesinde maaş bağlandığını, maaş oranı düşürüldüğünde yersiz ödeme talebinde bulunulduğunu, müvekkilinin kurumu yanıltıcı bir davranışı bulunmadığını, yoksulluk sınırında yaşadığını, maluliyet oranının kesinleştiği tarihten itibaren 29.12.2015 tarihi ile yeniden değerlendirme yapılarak olay tarihinden itibaren %13.1 maluliyet oranı üzerinden işlem yapılmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, ayrıca tarafında Gazi Devlet Hastahanesinden alınan raporda müvekkilinin maluliyetinin %22 olarak tespit edildiğini bu nedenlerle davalı kurumun işleminin iptali ile kazanılmış hakkı olan maluliyet maaşındaki düşüşün kaldırılarak maluliyet oranının ve maaşlarının yeniden hesaplanmasına, kazanılan maaşlarının faizi ile ödenmesine, müvekkilinin kusurlu veya kasıtlı bir davranışı olmadığının tespitine, yersiz ödeme hususunda yeniden inceleme yapılarak davalı kurumca talep edilen haksız ve usulsüz edilen haksız ve yersiz ödemelerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı-karşı davacı vekili birleşen dava dosyasında cevap dilekçesinde özetle ; müvekkilinin geçirdiği iş kazası nedeni ile malül olduğu ve iş kazası olduğunun tespit edildiğini, işverenin %100 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müvekkiline sürekli iş göremezlik geliri bağlandığını, Samsun 2. İş Mahkemesinin 2015/136 esas 2015/402 karar sayılı ilamı gerekçe gösterilerek müvekkili adına yersiz ödeme nedeni ile borç çıkartıldığını ve ödenmesini istediklerini, tahkikatın kurumca yapıldığını ve maluliyetin %27 olarak belirlendiğini, müvekkilin kurumu yanıltıcı veya kusurlu bir davranışı bulunmadığını, sakat olan ve çalışamayacak müvekkilinin yoksulluk sınırında olduğunu, maluliyet düşürülmüş olsa dahi değerlendirmenin o tarihten itibaren yapılması gerektiğini, gazi devlet hastahanesinden rapor alındığını ve maluliyet oranın %22 olarak belirlendiğini, iptali istemli olarak dava konusu ile ilgili olarak iptal davası açtıklarını, davacı kurumun işlemlerinin yersiz olduğundan davanın reddini talep etmiştir.
Davacı-karşı davalı kurum vekili birleşen dava dosyasında cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın kesin hüküm gereğince reddi gerektiğini 2. İş Mahkemesinin 2015/136 esas 2015/402 karar sayılı kararı ile maluliyetin %13,1 olarak tespit edildiğini ve 24.11.2005 tarihli onama kararı ile kesinleştiğini, aylığın her ne kadar %27 oranda bağlanmış ise de 2. İş Mahkemesinin kararı ile %13,1 maluliyet baz alınarak yeniden hesaplama yapıldığını, bu nedenle yersiz ödendiği tespit edilen 94590,80 TL tutarınca borcun tahsilini talep edildiğini, müvekkili kurumun işlemlerinde herhangi bir aykırı işlem olmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının sürekli iş göremezlik derecesinin %27 oranında olduğuna kurum tarafından karar verildiği, Samsun 2. İş Mahkemesinin 2015/136 Esas 2015/402 Karar sayılı dosyasında maluliyet oranının %13,1 olarak tespit edildiği, bundan dolayı sigortalı davalıya ödenmekte olan gelirler başlangıç tarihi itibari ile kurum tarafından yeniden hesaplanıp davalıya yersiz ödeme borcunun kaydedildiği anlaşılmıştır. Kurum tarafından davalıya yargı kararı ile kesinleşen %13,1 maluliyet oranı üzerinden aylıklarının düzenlenip borç tahakkuk etmesi işlemi hukuka aykırı değildir. Çünkü Samsun 2. İş mahkemesinin 2015/136 E sayılı dosyasında 5510 sayılı yasa’nın 95. maddesinde ki prosedür işletilerek maluliyeti 26.06.2014 tarihli 1275 karar numaralı ATK Genel Kurulu raporu ile %13,1 olduğu tespit edilerek kesinleştirilmiş ve iş bu karar Yargıtay 10. H.D.’nin 2015/17812 Esas 2015/20399 Karar sayılı ilamı ile onanmıştır. İş bu nedenler ile ana dosya 2019/276 E. sayılı dosyası yönünden davanın kabulüne karar vererek davacıya tahakkuk ettirilen 94.590,80 TL yersiz alacağın talep edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Birleşen 2020/365 E. sayılı dosyasının iş bu dosyası ile bağlantılı olduğu, iş bu dosyada davacının meslekte çalışma gücü kaybı oranının önce %27 olarak tespit edilerek davacıya iş göremezlik bedeli bağlandığı, daha sonra ise maluliyet oranının %13,1 olarak tespit edilmesi nedeni ile davalıya ödenen gelirlerin başlangıç tarihi itibarı ile yeniden hesaplandığı ve davacıya 17.07.2005 – 19.06.2016 tarihleri arasında 94.590,80 TL yersiz ödeme borcunun 5510 sayılı 96. maddesi gereği tahakkuk ettirildiği; iş bu birleşen dosya yönünden kurum işlemi hukuka uygun bulunmak ile davanın reddine karar verilerek;

Ana dosya 2019/276 Esas sayılı dosyası yönünden;
Davanın kabulü ile 94.536,30 TL yersiz ödemenin her bir ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı kuruma ödenmesine,

Birleşen dosya 2020/365 Esas sayılı dosyası yönünden;

Davanın reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı- Karşı Davacı … vekilinin İstinaf Sebepleri
İlk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, davalının maluliyet oranının hatalı tespit edilmesinde davalının en ufak bir kusurunun olmadığını, maluliyet oranının hatalı tespit edilmesinin tamamen davalı kuruma ait olduğunu, bu durumda kusuru bulunmayan bir fiilden ötürü geriye dönük olarak sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerektiği gerekçeleri ile yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kurumun yersiz ödemelerin varlığını tespit ettiği tarih olan 16.06.2016 tarihi dikkate alınarak, kurum hatasından kaynaklı olduğu anlaşılan işlemde, 5510 sayılı Kanunun 96/1-b bendine uygun olarak geriye dönük 5 yıllık dönem dikkate alınarak kurumun talep edebileceği tutarlar belirlenmiş olup, söz konusu bilirkişi raporunun denetime elverişli, dosya kapsamına uyumlu olması nedeniyle hükme esas alınarak 52.399,96 TL kurum alacağının 5510 sayılı Kanunun 96/1-b bendi uyarınca tahsilinin gerektiğinin kabulüne karar verilmelidir.

Ancak buna ilişkin HMK nın 353/1-b.2 fıkrasına göre “Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı taktirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise, düzelterek yeniden esas hakkında”, 3. fıkrada ise;” yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastan reddine veya yeniden esas hakkında” duruşma yapılmadan karar verilir, düzenlemesine göre, buna ilişkin hükmün kaldırılarak hüküm kurulması gerekmiş;

Davalı karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yukarıda belirtilen ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına

2019/276 ESAS SAYILI ASIL DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
Davanın kısmen kabul ve kısmen reddine;
5510 sayılı yasanın 96.maddesi b bendi uyarınca 52.399,96 TL yersiz ödemenin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2020/365 ESAS SAYILIBİRLEŞEN DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;

Davalı- karşı davacı …’nun kurum işleminin iptali ve sürekli iş göremezlik gelirinin eski oran üzerinden bağlanmasına yönelik davasının reddine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı-karşı davalı kurum vekili; kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu ve davanın kısmi değil tam kabulünün gerektiğini beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava; davalının sürekli iş göremezlik oranının azalması nedeniyle kurum tarafından yapılan yersiz ödemelerin ait oldukları aydan itibariyle yasal faizleriyle tahsili istemine;
Birleşen dava ise, davalının sürekli iş göremezlik gelirinin % 27 oranında olduğunun kabulüyle, aksine kurum işlemlerinin iptaline, ödenmeyen gelirlerin faiziyle ödenmesine ve davacının kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 95 inci maddesi ile 96 ıncı maddesinin 1 inci fıkrasının b bendi

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı-karşı davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.