YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6738
KARAR NO : 2023/7679
KARAR TARİHİ : 10.07.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1514 E., 2023/715 K
HÜKÜM/KARAR : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 21. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/467 E., 2021/32 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli şartları tamamlayarak Kuruma müracaat ettiğini ve Kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde Temmuz 2010 ayından itibaren yaşlılık aylığı almaya başladığını, Kurum tarafından yapılan inceleme kapsamında düzenlenen rapora istinaden müvekkilinin bir dönem sigortalı çalışmaları bildirilen dava dışı …San. Tic. unvanlı işyerinin sahte işyeri olduğunun tespit edilmesi nedeniyle müvekkili için anılan işyerinden bildirilen 18 günlük sigortalı çalışmasının iptal edildiğini ve bu kapsamda yaşlılık aylığı bağlanması şartlarını yitirmesi nedeniyle yaşlılık aylığının kesildiğini ve nihayet müvekkiline yapılan yaşlılık aylığı ödemelerinin yersiz ödeme kapsamında müvekkilinden talep edildiğini, müvekkilinin yaşlılık aylığının kesilmesine esas teşkil eden denetmen raporunun müvekkiline tebliğ edilmediğini, Kurumun bahse konu işleminin iptali talebiyle yaptığı başvurunun sonuçsuz kaldığını, müvekkilinin sigortalı hizmet döküm ‘çizelgesinde bazı dönemlere ait hizmet çakışmalarının bulunduğunun, başka şahıslara ait hizmetlerin müvekkilinin hizmet döküm çizelgesinde bulunmasının ve müvekkilinin hiçbir zaman çalışmadığı ve ilgisinin olmadığı …San. Tic. unvanlı işyerinin kaydının bulunduğunun davalı Kurum tarafından incelenmeyerek hatalı işleme yol açıldığını, dava dışı …San. Tic. unvanlı işyerinin sahte işyeri olarak tespit edilmesine ilişkin denetmen raporu düzenlenirken müvekkilinin ifadesine başvurulmadığını, müvekkilinin anılan işyerinde çalıştığına dair bir beyanda bulunmadığını, yaşlılık aylığının bağlanmasına yetecek kadar prim ödeme gün sayısının tamamlanmamış olmasında müvekkilinin herhangi bir kastı ya da kusurunun bulunmadığını ileri sürerek davalı Kurum işleminin iptaline ve müvekkili aleyhine tahakkuk ettirilen borcun iptal edilmesine karar yerilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; kurum işlemlerinin yasal mevzuata uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayın değerlendirmesinde davacının dava dilekçesinde de defaatle ileri sürdüğü üzere bahsi geçen sahte işyerinden sigortalı gösterilmesinden haberi olmadığı beyanı ve davacının hali hazırda yasal bir şekilde aylığına kavuşmak adına doğum borçlanması yapma hakkı mevcut iken sahte sigortalılık süresi ile hizmetini tamamlamaya yönelmesinin kabulü hayatın olağan akışına ters düşüp abesle iştigal olacağından davacının kasıtlı şekilde sahte sigortalılık bildirimi ile prim gün sayısını doldurmayı amaçladığının kabulünün mümkün olmadığı, dolayısıyla davacının prim gün sayısı şartı eksikliğinin Sosyal Sigortalar İşlemleri Yönetmeliğinin Geçici 35 inci maddesi kapsamında borçlanması yapılarak tamamlanması gerekirken aylığı durdurulmak suretiyle ödenen aylıkların borç olarak tahakkuk ettirilmesine yönelik kurum işlemlerinin hukuka uygun olmadığı kanısına varıldığı gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine,
1-Davacının yaşlılık aylığının durdurulduğu 23.06.2018 tarihinde Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 35 maddesi hükmünden faydalandırılması gerektiğinin tespitine,
2-Davacıya 23.08.2010-23.06.2018 tarihleri arasında ödenen yaşlılık aylıklarının borç tahakkuk ettirilmesine ilişkin davalı kurum işleminin iptaline, davacının 23.08.2010- 23.06.2018 tarihleri arası ödenen yaşlılık aylıklarından dolayı davalı kuruma borcu olmadığının tespitine,
3-Fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, iilen çalışmadığı veya sigortalılık niteliği taşımadığı halde gerçek dışı bildirime dayalı olarak yersiz yapıldığı anlaşılan tescil işlemlerinin iptal edilmesi gerektiğini, Kurum işleminin yasal mevzuata uygun olup davacının davasının reddi gerekmekte iken kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ” Somut olayda; davacının bu yasal düzenlemeden faydalandırılarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yasada, aylık bağlama koşullarından prim ödeme gün sayısı şartının sigortalıların kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanmayan nedenlerle yerine gelmemesi halinden bahsedildiği, davacının iptal edilen 18 günlük süre ilgili başka yerde çalıştığı iddiasında bulunmadığı, sahte sigortalılığın, sigortalının kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanmadığının kabul edilemeyeceği, yasanın sahte sigortalılık durumunu koruyamayacağı, bu nedenle davacının, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 35 inci maddesi hükmünden faydalandırılmasının yasaya aykırı olduğu anlaşılmıştır.
Ne var ki bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, HMK’nın 355 inci maddesi ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin kabulü ile 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin kabulü ile … 21. İş Mahkemesi’nin 02.02.2021 tarihli, 2018/467 Esas – 2021/32 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, Kurum işleminde kendi hatası olmadığını ,18 günlük çalışmanın varlığından haberdar dahi olmadığını belirterek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıdaki yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi