YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/15314
KARAR NO : 2023/1179
KARAR TARİHİ : 02.03.2023
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/788 E., 2021/865 K.
KARAR : İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Edremit 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı …’nin kesinleşen Edremit 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2008/250 Esas, 2010/246 Karar sayılı dosyası ile Muhtar Osman İbni … … … Bin Osman Vakfı’nın evladı olduğunun tespitine karar verildiğini ileri sürerek, davacının adı geçen vakfın gallesine müstehak vakıf evladı olduğunun tespitini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde; dava konusu Muhtar-ı Evvel Osman … bin … … … bin Osman Vakfının galle fazlasının mütevelliye şart koşulduğu, söz konusu Vakfın da mazbut vakıf olması nedeniyle galle fazlası ödemesi yapılamayacağını, açıklanan nedenlerle davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; vakfın galle fazlasının görev karşılığı mütevelliye şart kılındığı, vakfın mazbutaya alındığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının dava konusu Vakfın vakıf evladı olduğunun sabit olup, dava konusu Vakfın, hâlihazırda vakıf evlatlarına galle fazlası ödemesi yapmakta olduğunu, davaya konu vakfa ilişkin bilinen galle ödemelerinden birinin de … Vakıflar Müdürlüğü’ne yazılan 8 II.Teşrin 1940 tarihli ve 87880-589 sayılı yazının ikinci fıkrasında evlattan … tarafından alınan 28.9.1939 tarihli ilam gereği olarak evlada galle fazlası ödendiğinin belirtildiğini, bu hükmün de vakfiyeye göre evlada galle fazlası verileceğine dair delil olduğunu, mahkemenin kararında “…Vakfiyede yer alan düzenleme içeriğinden de anlaşıldığı üzere galle fazlasının dağıtımında vakfedenin iradesini “fazla kalur ise mütevellî-vakf, hizmeti mukabili ahz ve umûruna sarf eyleye” şeklinde belirttiği, dolayısı ile vakfedenin vakfiye ile açıkça mütevelli tarafından yönetimi ve hasıl olan gallesinin fazla kalan kısmının hizmeti karşılığı mütevelliye bırakılmasını irade ettiği, bu haliyle iradesinin araştırılması gerektiren bir durum bulunmadığından yorumlanmasına da gerek bulunmadığı, dava konusu vakfın, mazbut vakıf statüsünün de tartışmalı olduğunu, dava konusu vakfın, hangi idari işlem ile mazbut vakıflar arasına alındığını, davalı cevap dilekçesi EK-1’de görüleceği üzere, dava konusu vakfın, “Muhtar”, “Muhtar-ı evvel”, “Cezayirli” Osman … lakaplarıyla anılmakta olduğunu, aynı vakıf adı altında 1300 ve 1301 tarihli birbirlerinden bağımsız iki ayrı vakfın mevcut olduğunu, Muhtar Osman Vakfına dair Vakıflar Genel Müdürlüğünce icra edilen 06.04.1937 tarihli ve 300-277 sayılı zabıt işlemi, hayri bir hizmeti kalmadığı gerekçesiyle 1300 tarihli vakfa ilişkin olması gerekirken 1301 tarihli vakfa da uygulandığını, yine mahkemenin usul ve yasaya aykırı olarak bakiye harcı, yargılama gideri ve vekalet ücretini müvekkile yüklediğini açıklayarak İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi istenmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; vakfiyeye göre galle fazlası batın tertibine göre vakıf evladına değil, hizmet karşılığı mütevelliye şart koşulmuş olup, tevliyet ücreti yönünden ise dava konusu vakfın 1936 yılında mazbutaya alınması ile artık mütevelli ataması yapılamayacağından bu ücretin de evlada ödenmesi mümkün olmadığından (Yargıtay 8. HD.’nin 01.08.2019 tarihli ve 2017/5835 Esas, 2019/115 Karar sayılı ilamı), İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine dair kararında bir isabetsizliğin bulunmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki hususlara dair ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, vakfın gelir fazlasından faydalanma amacına yönelik galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun (5737 sayılı Kanun) 3, 6, 7, 75 ve 76 ncı maddeleri, Vakıflar Yönetmeliğinin 23, 28, 53 ve 55 inci maddeleri, 24.02.1943 tarihli ve 1942/27 Esas, 1943/11 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
3. Değerlendirme
1. Davacı …’ın, UYAP ortamında temin edilen nüfus kaydına göre dava devam ederken Bölge Adliye Mahkemesi kararından sonra 27.07.2021 tarihinde vefat etmiştir.
2. Her dava, açıldığı tarihteki maddi vakıalara göre değerlendirilir. Ancak yargılama sırasında davanın konusuz kalması halinde Mahkemece, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına şeklinde karar verilmesi gerekir.
3. Galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalar, şahsa bağlı davalardan olup, davanın bu niteliği gereği dava konusu talebin mirasçılara intikal etmeyeceğinden, mirasçıların vakfın galle fazlasından yararlanmaya yönelik bir talepleri var ise kendi adlarına galle fazlasına müstehak vakıf evladı istemli dava açmaları gerekir.
4. Somut olayda, davacı …’ın dava açıldıktan sonra 27.07.2021 tarihinde vefat ettiği anlaşıldığına göre, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.03.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.