YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/2391
KARAR NO : 2023/3556
KARAR TARİHİ : 22.06.2023
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2004/586 E., 2004/674 K.
KARAR : Kabul
Vasiyetnamenin açılıp okunması davasında verilen mahkeme kararı mirasçılar …, …, … vekili
tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, mirasçı …’ün temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
…’nce; mirasbırakan Kaniye Yanar’ın 15.08.2004 tarihinde öldüğünü, …’nin …. yevmiye sayılı ve 16.01.1998 tarihli vasiyetnamesinin bulunduğunu belirterek vasiyetnamenin açılıp okunmasını ihbar etmiştir.
II. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemenin yukarıda belirtilen tarihli ve sayılı kararı ile vasiyetnamenin açılmış sayılmasına karar verilmiştir.
III. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı mirasçılar …, …, … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Mirasçılar …, …, … vekili, müvekkillerine vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin duruşmanın usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini, tebligatların usulsüz olduğunu, vasiyetnamenin açılıp okunmasına dair yasal gerekliliklerin yerine getirilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, vasiyetnamenin açılıp okunması istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 596 ve 597 nci maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Mahkeme hükmü mirasçılardan …’e 01.02.2005 tarihinde, …’ye ise 27.01.2005 tarihinde tebliğ edilmiş, temyiz dilekçesi ise HUMK’nın 437 nci maddesinde öngörülen sekiz günlük yasal süre geçirildikten sonra ortak olarak vekilleri tarafından 29.09.2021 tarihinde verilmiştir. Süresinden sonra yapılan temyiz istemleri hakkında mahkemece bir karar verilebileceği gibi 01.06.1990 gün ve 1989/3 Esas, 1990/4 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı uyarınca Yargıtayca da temyiz isteminin reddine karar verilebilir. Açıklanan nedenlerle, mirasçılardan … ve … vekili tarafından yapılan temyiz isteminin süre yönünden reddi gerekmiştir.
2. Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri Sulh Hakimi tarafından açılır. Vasiyetname açılırken bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır ve okunur. (TMK.md.596) Vasiyetnamenin açılışını müteakip mirasta hak sahiplerinin her birine, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ olunur. (TMK.md.597) Lehlerine karşılıksız kazandırma yapılan kimselerin ve mirasçıların adresleri belli değilse kendilerine vasiyet ilanen tebliğ edilir.(TMK.md.597/2) Sulh Hakimi, vasiyetnamenin kendisine teslimini müteakip gerekli koruma önlemlerini alır, olanak varsa ilgilileri dinleyerek yasal mirasçılara terekenin geçici olarak teslimine yahut resmen yönetilmesine karar verir. ( TMK. md. 595/3)
3. Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir.
4. Bu nedenle, Sulh Hakiminin görevi, TMK’nın 596 ve Tüzüğün 36/2 nci maddesine uygun olarak vasiyetnameyi açıp, lehine kazandırma yapılan kişi ile yasal mirasçılarına vasiyetnamenin onaylı bir örneğini tebliğ ederek, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılmasını sağlamaktır.
5. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27 nci maddesinde “hukuki dinlenilme hakkı” düzenlenmiştir. Buna göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36 ncı maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. İddia ve savunma hakkı olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (YHGK’nın 2009/52 Esas, 2009/105 Karar sayılı kararı)
6. Taraf teşkili dava şartı olup davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun amir hükmü gereğidir. Ayrıca taraf teşkili sadece davanın açılması aşamasında değil, yargılamanın diğer aşamalarında da göz önünde bulundurulmalıdır.
7. Somut olayda; mahkemece, vasiyetnamenin açılmasına karar verilmiş ise de dava dosyası incelendiğinde karar tarihinde murisin mirasçılarından sadece ….’ye vasiyetnamenin okunduğu, vasiyet lehdarına ve yasal mirasçılara vasiyetnamenin ve vasiyetnamenin okunacağı duruşma gün ve saatini bildirir davetiyenin tebliğ edilmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla taraf teşkili sağlanmadan vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine yönelik karar verildiği anlaşılmıştır.
8. Hal böyle olunca; mahkemece, yukarıda belirtilen Yasa maddeleri dikkate alınarak, tüm yasal mirasçılara ve vasiyet lehtarına vasiyetname ekli duruşma gününü bildirir tebligat yapılmak suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra, yapılacak yargılama neticesinde karar verilmesi gerekirken, taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Mirasçılardan … ve … tarafından yapılan temyiz isteminin süre yönünden REDDİNE,
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.