YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/33
KARAR NO : 2023/1283
KARAR TARİHİ : 16.02.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/680 E., 2022/1635 K.
…
…
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 27. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/394 E., 2021/56 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve prime esas ücretin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı, davalı… Grup Uluslararası Taş. Sey. ve Tic. A.Ş. ve davalı … vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı … vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 15.09.2006 tarihinden işten çıkarıldığı 27.04.2011 tarihine kadar davalı işverenlik bünyesinde Hat Müdürü, Yönetici, Tercüman olarak kesintisiz olarak çalıştığı, müvekkilinin hizmet dökümü incelendiğinde pek çok farklı işyeri nosu ile primlerinin yatırıldığı ve aralıklarla giriş çıkışının yapıldığı, müvekkilinin 15.09.2006 tarihinden işten çıkarıldığı 27.04.2011 tarihine kadar kesintisiz olarak davalı işverenlik bünyesinde çalıştığını, aylık 4.500 TL-5.000 TL gelir elde ettiği, doğu hattı müdürü olan müvekkilinin yazıhanede Kürtçe, Arapça, Farsça bilen tek kişi olduğu için ilk aracın gelişinden son aracın gidişine kadar işverenlikçe çalıştırıldığını, haftanın 7 günü, tüm dini-milli bayramlarda da kesintisiz bir şekilde çalışan davacıya yıllık izinlerinin dahi kullandırmadığını iddia edilerek davacının 15.09.2006-27.04.2011 tarihleri arasında davalı işverenlik bünyesinde kesintisiz şekilde çalıştığının ve ücretinin tespiti ile hizmetlerinin ve gerçek ücretinin sigortalanması gerektiğinden davalıların sorumluluğuna karar verilmesini talep edilmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı… Grup Uluslararası Taş. Sey. ve Tic. A.Ş. vekili, davacı tarafça davacının müvekkili şirketler bünyesinde 15.09.2006 tarihinden 27.04.2011 tarihine kadar çalıştığı iddia edilmekteyse de SGK kayıtlarının da tetkikinde görüleceği üzere müvekkili şirket bünyesinde çalışma dönemi 18.09.2008- 01.12.2008 tarihleri aralığı olduğu, davacının sigortalı hizmet dökümü incelendiğinde müvekkili şirket bünyesinde çalıştığını iddia ettiği dönemlerde başka işverenler tarafından yapılmış hizmet bildirimleri olduğu, bu işyerlerinin tespiti ile tespit edilen işverenlere davanın ihbarını talep ettiklerini, davacı müvekkili şirket bünyesinde yaklaşık iki buçuk ay kadar çalışmış olup bu süreçte “teşrifatçı, ayakçı, kelleci veya çığırtkan” olarak tabir edilen işi yaptığını, şirket bünyesinde hat müdürü veya tercüman sıfatıyla çalışan hiçbir personel de olmadığını, davacının Mardin … Turizm Ltd. Şti.nin araçlarına yolcu temin etmek üzere, bu şirkete bağlı olarak çalışmış olduğunu, müvekkili şirketler ile hiçbir ilişkisi bulunmadığını, Mardin … Turizm Ltd. Şti’ne ait araçlar için teşrifatçı çalıştırdığı, davacının kendi çalışanları olduğu hususunun Mardin … Tur Ltd Şti yetkililerinin de kabulünde olduğu iddia edilerek davanın reddi talep edilmiştir.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum aleyhine açılan davanın öncelikle haksız ve yersiz olduğunu, Kurum kayıtlarının esas olduğunu ve aksinin aynı değerdeki yazılı belgelerle kanıtlanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ;
1- Davacının davalı şirkete ait 1101577.06 sicil sayılı dosyada işlem gören… Grup Uluslararası Taş. Sey.ve Tic. A.Ş. (Eski adı … … Turizm Seyahat Organizasyon ve Tic. A.Ş.) unvanlı işyerinde 15.09.2006- 26.04.2011 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun’a tabi olarak günlük brüt asgari ücret üzerinden hizmet akdi ile kesintisiz çalıştığı ve bildirilen hizmet günleri dışında 2008/9 ayında 16 gün, 2008/12 ayında 29 gün, 2009/1 ayında 30 gün, 2009/2 ayında 30 gün, 2009/3 ayında 30 gün, 2009/4 ayında 30 gün, 2009/5 ayında 30 gün, 2009/6 ayında 30 gün, 2009/7 ayında 30 gün, 2009/8 ayında 30 gün, 2009/9 ayında 30 gün, 2009/10 ayında 30 gün, 2009/11 ayında 30 gün, 2009/12 ayında 30 gün, 2010/1 ayında 30 gün, 2010/2 ayında 30 gün, 2010/3 ayında 30 gün, 2010/4 ayında 30 gün, 2010/5 ayında 30 gün, 2010/6 ayında 30 gün, 2010/7 ayında 30 gün, 2010/8 ayında 12 gün, 2011/1 ayında 10 gün, 2011/2 ayında 30 gün ve 2011/3 ayında 19 gün olmak üzere toplam 686 gün daha hizmeti olduğunun tespitine,
2- Prime esas gerçek kazancın tespitine yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine,” karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde tüm taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, Mahkeme kararında aleyhe olan hususların kaldırılması gerektiği gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.
2.Davalı kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının dosya münderecatına aykırı olduğu, Kurumca yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu, Mahkemece eksik araştırma ve eksik inceleme ile hüküm kurulduğu gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
3.Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece yeniden yargılama yapılması gerektiği, Davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiği, tanık beyanlarının hükme esas alınabilmesi için çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatlanabilmesi gerektiği gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kısmen kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “Taraf vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,” karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı … vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel Mahkemece haksız bir şekilde ücret tespiti talebinin reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesince bu yöndeki itirazlarının hiç değerlendirilmediği, ücret yönünden taleplerinin yazılı delille ispatlanması gerektiği gerekçesiyle reddedildiği, senetle ispat sınırının kamu düzeninden olan ücretin tespitinde uygulanma olanağının bulunmadığı yönünde görüşlerin olduğu, müvekkilin konumu, tecrübesi, tanıkların da ücret iddialarını doğrulayan ifadeleri, davalı işverenin de aksi yönde yazılı bir delil sunmamış olması hep birlikte değerlendirildiğinde, kararın bu yönüyle bozulması gerektiğini belirtmiştir.
2.Davalı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun’un 79/10 maddesi ve 5510 sayılı Kanun’un 80 inci ve 86/9 uncu maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
Somut olayda, davacı 15.09.2006 -27.04.2011 tarihleri arasında, davalıya ait iş yerinde geçen çalışmalarının tespitini ve hizmetlerinin gerçek ücret ücret üzerinden tespiti talep etmiş, Mahkemece hizmet tespiti yönünden davanın kabulüne karar verilmiş, prime esas ücret yönünden yazılı delil olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, hizmet tespiti talebi yönünden yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Davacının talebine konu dönem içerisinde 15.09.2006-01.09.2008 tarihleri arasında … sicil sayılı dosyada işlem gören “Mardin … Ulus. Nak. Tur. Teks. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden, 18.09.2008-01.12.2008 tarihleri arasında 1077089.006 sicil sayılı dosyada işlem gören … … Seyehat Tur. ve Taş. A.Ş.(Eski Unvanı) … Turizm Seyehat ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti.” unvanlı iş yerinden, 14.08.2010-20.01.2011 tarihleri ile 21.03.2011-26.04.2011 tarihleri arasında … sicil sayılı dosyada işlem gören “… Tur. Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.” unvanlı iş yerinden, sigortalı bildirimlerinin yapıldığı, davalı … Grup Uluslararası Taş. Sey. ve Tic. A.Ş.’nin … sicil sayılı dosyada işlem gördüğü, …/… adresinde kurulu “şehirler arası yolcu taşıma” işi iş yerinin 17.10.2005 tarihinde kanun kapsamına alındığı, eski adının … … Seyehat Turizm ve Taşımacılık Tic. A.Ş. olduğu, davacı adına 18.09.2008- 01.12.2008 tarihleri arasında yapılan sigortalı bildirimlerin davalı şirket nezdinde geçtiğinin ikrar edildiği, … Turizm Seyehat ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. ile ilgili olarak şirket ortaklarının… Grup Uluslararası Taş. Sey. ve Tic. A.Ş. ve … olduğu, Mahkemece… Turizm Seyehat ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti. ile … … Turizm Seyehat Organizasyon ve Tic. A.Ş. arasında organik bağ olduğu ve talep konusu dönemde davacı adına bildirim yapılan diğer iş yerlerinin bordro şirketi pozisyonunda olduğu kabul edilmek suretiyle, bildirilen süreler dışlanmak suretiyle davanın kabulüne karar verildiği, dosya kapsamında dinlenen tanıklardan bir kısmının davacının davalı şirkete bağlı olarak, bir kısmının araç şoförlerine bağlı olarak, bazılarının ise davalı nezdinde katip olarak çalıştığını ifade ettikleri anlaşılmaktadır.
Öncelikle davacının çalışmasının gerçekliği ve aidiyetinin belirlenebilmesi açısından, davacı dinlenilmek suretiyle, talebine konu dönemde sigortalı bildirimlerinin yapıldığı, dava dışı işverenlikler nezdinde çalışıp çalışmadığı, çalışmaları gerçek değilse iptalinin talep edilip edilmediği sorulmalı, iptalini talep etmesi halinde, dava dışı iş yerlerinden bildirilen çalışmalarla ilgili olarak dava dışı işverenin de hak alanını da ilgilendirdiği gözetilerek HMK 124. maddesi gereği husumet yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli; usulüne uygun şekilde katılım sağlandıktan sonra onlarında gösterecekleri bütün deliller toplandıktan sonra, dosya kapsamında dinlenen bir kısım tanık beyanlarının anlatımında davacının … -Mardin arasındaki seyehat şirketlerine hizmet ettiğinin ifade edilmesi karşısında, davacının talebine konu dönemde Mardin’e yolcu taşıyan şirketler belirlenmeli, gerek davalı gerek davacının sigortalı bildirimlerinin yapıldığı dava dışı şirketlerin, Mardin-… hattında faaliyetlerinin olup olmadığı araştırılmalı, gerek görülmesi halinde uyuşmazlık konusu döneme ait tüm dönem bordroları getirilmeli ve yeteri kadar bordro tanığı dinlenmeli, ayrıca varsa A.Ş.T.İ. yönetiminden davacının çalışmasına ilişkin kayıt ve belgeler temin edilmeli, böylece daha kapsamlı araştırma yapılarak, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
16.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…