YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/5973
KARAR NO : 2023/1550
KARAR TARİHİ : 14.03.2023
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2018/2671 Esas, 2021/1082 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/217 E., 2018/42 K.
Taraflar arasındaki haksız rekabetin tespiti, meni, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin asıl davası ile faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ilişkin birleşen davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı … San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince birleşen davaya yönelik başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; asıl davada, müvekkili Faun Umwvelttechnik GmbH&Co. KG firmasının atık toplama araçlarının üretimi konusunda dünyanın önde gelen firmalarından biri olduğunu, diğer müvekkilinin ise üretilen atık toplama araçlarının pazarlama ve satışını gerçekleştiren alt şirketi olduğunu, bu araçlar ve bağlantılı parçalar için dünyanın pek çok ülkesinde geçerli patent belgeleri aldığını, dava konusu olan Rotopress XL 541 ürününün de 41 m3 yük kapasitesi ile üretip piyasaya sunulduğunu, müvekkili tarafından gönderilen davet mektubu ile …’ın çöp süpürücüleri incelemek için müvekkilini 01.04.2007 ile 04.04.2007 tarihleri arasında ziyaret ettiğini, daha sonra … yetkililerinin temasa geçerek ziyaretleri sırasında görüp beğendikleri Rotopress XL 541 ibareli ürünler için teklif verilmesini talep ettiğini, ürünlerin Türkiye’de satışını gerçekleştiren firma yetkilileri ile müvekkili şirket yetkilileri tarafından ürünlerin satışı hususunda …’a ziyarette bulunulduğunu, Türkiye temsilcisi Koluman tarafından 02.06.201l tarihinde …’ a veni bir teklifte bulunduğunu, ancak bu teklifin de nihai anlaşma ile son bulmadığını, 09.09.2013 tarihinde Koluman’un müvekkiline bir mektup ile atık toplama araçları için … tarafından ihale açıldığı ve 119 adet çekici ile 135 adet atık toplama aracının talep edildiğinin belirtildiğini, bir teklif hazırlanarak Koluman’a sunulduğunu, Koluman’ın ihaleye katılarak çöp treyleri için fiyat teklifi verdiğini, ancak ihaleyi daha az fiyat veren davalılara ait iş ortaklığının kazandığını, yapılan araştırmada davalıların üretilip satılan Helipac 45L ürünün, müvekkili tarafından üretilen Rotopress XL 541 ürünün aynısının temin ettiklerinin belirlendiğini, davalıların bire bir müvekkilinin ürünlerini taklit etmek suretiyle ihaleye katıldığı ve ihaleyi kazanarak zarara uğrattığın ileri sürerek, davalıların eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti, haksız rekabetin önlenmesi, zararın giderilmesi tedbiren üretimin durdurulmasını, 50.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş; birleşen dava yönünden ise, davalı … Makine San. ve Tic. A.Ş. tarafından Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK) nezdinde yapılan ihale sonrasında ihaleyi kazanıp ihale tarihinden sonra faydalı model başvurusu gerçekleştirdiği, tescilin müvekkiline ait orijinal Rotopress ürünleri ile fonksiyonel olarak aynı unsurlardan oluşması ve faydalı model belgesinin yenilik özelliği içermediği gerekçesiyle davalı adına tescilli 25.02.2014 tarih ve 2014/02179 nolu faydalı model tescilinin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı … San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacı yanın iddialarının hukuki dayanağının bulunmadığı, davanın zaman aşımına uğradığı dava konusu edilen çöp toplama aracının müvekkili şirket adına patentinin alındığını, tüm telif ve kullanıma ilişkin hakların müvekkiline ait olduğunu, dava konusu ürünün müvekkili adına patentli olduğunu, taklit ürün ve haksız rekabetten bahsedilemeyeceği, manevi tazminat talep hakkı bulunmadığı, tazminatın zenginleşme aracı olmadığı, talep olunan tazminatın fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
2. Diğer Davalılar vekili cevap dilekçesinde; görevli mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan görevsizlik karar verilmesi gerektiğini, davanın zaman aşımına uğradığını, davacıların taklit edildiğini ileri sürdükleri çöp toplama aracının günümüz teknolojisinde bir buluş niteliği taşımadığı, aracın teknik aksamının, iç ve dış donanımının aynı sektörde kullanılan pek çok araç ile neredeyse aynı olduğu, müvekkili şirketler ile diğer davalının uzun yıllardır bu sektörün içinde oldukları ve sürekli olarak teknik araştırmalar yaptıklarını, ürünü özel kılan bir niteliğinin bulunmadığını, taklit edilmesine ihtiyaç olmadığını, teknik ilerlemenin doğal bir sonucu olarak rahatça üretilebilecek bir ürün olduğunu, davacının Türkiye’de tescilli patentinin bulunmadığını bu nedenle korunamayacağını, haksız rekabetten söz edilebilmesi için iltibasın aranması gerektiğini, savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada her ne kadar davacılar tarafından haksız rekabet iddiasıyla dava açılmış ise de davacı yanın kendi patentlerine ilişkin dava dışı ihbar olunan …’a tanıtım yapmış oldukları, davalılarla bu konuda herhangi bir irtibatlarının bulunmadığı, davaya konu ürünün ihale öncesi davalılar tarafından herhangi bir üretim yahut satışının bulunmadığı ihale sonrasında TPMK nezdinde yapılan faydalı model tescili sonrası üretimin gerçekleştiği, davacı yanın patentinin Türkiye’ de tescilli bulunmaması nedeniyle 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (551 sayılı KHK) hükümleri uyarınca bir korumanın sağlanamayacağı haksız rekabete ilişkin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 54’üncü maddesi kapsamındaki aldatıcı ve dürüstlük kuralına aykırı davranışların da ispat edilemediğinden asıl davanın reddi gerektiği, birleşen dava yönünden ise; davalı … adına TPMK nezdinde tescilli faydalı modelin Alman faydalı modeli karşısında yeni ve ayırt ediciliğin bulunmadığı bu nedenle hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle asıl davada davalıların faydalı model tescili kapsamında kalan kullanımları nedeniyle haksız rekabete ilişkin, haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, ortadan kaldırılması, maddi ve manevi tazminat talepli davanın reddine, birleşen davada, davacılar Faun Umwelttechnik Gmbh tarafından davalı … Makine San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın kabulü ile davalı …… adına TPMK nezdinde tescilli 25.02.2014 tescil tarihli 2014/02179 sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı şirket vekili ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı … San. Tic. Ltd. Şti. istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ihaleye Standart Bio Mak. Ekip. İnş. Tic. Ltd. Şti. Armaksa Araç ve Makine San. Tic. Ltd. Şti. ve Zimag Araç ve Mak. San. ve Tic. A.Ş. (Zimag) İş Ortaklığı ile girip teklif verdiğini, ihale neticesinde müvekkil şirketin içinde olduğu iş ortaklığı’nın ihaleyi kazanması ile tüm teknik özellikleri şartname ile belirlenen ürünün Türkiye’deki çöp standartları ve kalitesine uygun olarak üretilerek, HELIPAC 45L adlı 135 adet çöp toplama aracı olarak …’a teslim edildiğini, ihale konusu ürüne ilişkin ne davacı tarafın ne de başka bir firmaya ait ürünlerin taklit edilmediğini, ihale katılımcıları ihale teknik şartnamesi ile birebir bağlı olup insiyatif kullanma hak ve yetkilerinin bulunmadığını, … tarafından yukarıda belirtilen teknik şartname içeriği doğrultusunda müvekkil şirket tarafından üretilen davaya konu ürünün davacı şirketlere ait tasarımından yararlanılarak üretildiğine ilişkin değerlendirmede bulunulan Bilirkişi Raporlarının maddi gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkili şirketin TPMK nezdinde ki tescil önceliğinin bilirkişi heyeti ile Mahkeme tarafından değerlendirilmediğini, davacı tarafın Türkiye’de aynı ya da benzer bir konuda tescilli bir patenti veya faydalı modelinin bulunmadığını, ayrıca fonksiyonellik açısından dünyadaki tüm çöp toplama araçları aynı işlevi yerine getirmek üzere üretilip kullanıldığını, modeller incelendiğinde hepsinin dış görüntüsünün bir bütün olarak birbiri ile benzeştiğini ve iç aksamının da teknik olarak birbirine yakın özellikler taşıdığını, ürünlerde ayniyet ve kuvvetli benzerlik tespiti yapabilmek için teknik özelikler üzerinde de karşılaştırma yapılması gerektiğini, bilirkişi raporları ile 04.04.2016 tarihli uzman görüşü arasındaki çelişkiler giderilmeden karar verildiğini, ayrıca faydalı modelin ülkeselliği göz ardı edilerek karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya ait Rotopres XL 541 kodlu ürün ile davalı tarafla it Helipac 45L ve dava dışı … 704 kodlu ürünlerin benzer tasarımlara sahip olduğu, tüm ürünlerin çöp treyleri fonksiyonuna sahip olduğu, davacının dayandığı Rotopres XL 541 adlı ürün ile davalı tarafa ait ürünlerin önemli ölçüde aynı veya kuvvetli seviyede benzerlik arz ettiği, incelenen ürünlerin de tasarım ve fonksiyonellik bakımından önemli ölçüde ayniyet veya kuvvetli seviyede benzerlik gösterdiği, davacı tarafın dayandığı yurtdışı tescilli patentlerin Türkiye’de geçerlilik başvurularının yapılmadığı ve Türkiye’de koruma sağlamadıkları, davalı tarafın bu ürününün, davalılardan Zimag şirketine ait 2014/02179 sayılı faydalı model belgesi kapsamında kaldığı ;incelenen çöp toplama aracının davacıya ait çöp toplama araçlarıyla çözdüğü teknik problem, çalışma hizmetleri sistemleri, fonksiyonellik bakımından birbirlerine benzer sistemler olduğu tahrik motorunun nerede olduğu çember dişlinin yerleştirme biçimi ve benzeri teknik detaylar bakımından farklılıkların bulunduğu, davalı itirazlarına ilişkin olarak faydalı model korumasının daha çok yöresel ihtiyaçlara cevap verdiği uluslararası düzeyde korumanın patent tesciliyle mümkün olduğu 551 sayılı KHK’nın 156 ncı maddesine göre faydalı model başvurularında da dünyada yenilik kriterinin arandığı 26.03.2009 tarihli DE. 2009 2004244U nolu Alman faydalı model belgesinin dava konusu faydalı modelin istemi açısından yenilik kırıcı olduğu davalı ürünlerinin … şirketine ait İstanbul Okmeydanı’ndaki adreste detaylı bir şekilde incelendiği, incelenen ürünlerin fonksiyonellik ve tasarım bakımından davacı ürünüyle eşdeğer olduğu, davalıların … ihalesine davacıya ait tasarım ve fonksiyonelliğe sahip ürün teklifi ve projesiyle katıldıkları ihaleye verilen teklif ve teslim edilen ürünlerin davacının … şirketine tanıttığı teslim edebileceğini bildirdiği ürünlerle eşdeğer olduğu, bu ürünün davacıya ait üründen yararlanılarak meydana getirilmiş olduğu, davalı yanca sunulan teknik raporda marka-patent uzmanı bilirkişi bulunmadığından, sadece makine tekniği açısından yapılan inceleme ile hukuki sorunun çözümlenmesi mümkün olmadığından mahkemece alınan rapor ve ek raporlarda hem makine tekniği hem de patent konusunda uzmanlar bulunması ve faydalı model tescil süreç ve buna ilişkin inceleme basamaklarına uygun inceleme yapılmış olması nedeni ile özel rapor ile çelişkili bir rapor olmadığı, davalının tescilli patentinin dünyanın bir başka yerinde ve davacının tescil başvurusundan önce kamuya sunulmuş olması da dikkate alındığında ülkesellik ilkesinin uygulama alanı olmadığı, yine ihale teknik şartnamesine uygunluk hususu tek başına davalının savunmasının kanıtı olamayacağından, teknik şartanameyle örtüşen ancak davacı yanın faydalı modelinden farklı çöp toplama aracının imali de mümkün olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, asıl davada haksız rekabetin tespiti, meni, maddi ve manevi tazminat ,birleşen davanın ise faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkin olup, hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususları uyuşmazlık konusudur.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 551 sayılı Patentlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin (551 sayılı KHK) 129, 156 ıncı maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 54 üncü maddesi
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı … San. Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.