YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2728
KARAR NO : 2023/3688
KARAR TARİHİ : 06.07.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen harici satın almaya dayalı tapu iptali ve tescil; aksi hâlde tazminat istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı; davacı vekili, davalılardan Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ve davalılardan … vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkilinin önce …. Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneği olarak kurulduğunu, en son 02.05.2006 tarihinde üçüncü kez tüzük değişikliği yapılarak müvekkilinin Kahramanmaraş…. Camii ve Kur’an Kursları ile Müştemilatı Yaptırma ve Yaşatma Derneği adını aldığını ve dava konusu taşınmazı 15.09.1971 tarihli … İdare Meclisi Kararı üzerine satın aldığını, bedelin tamamını ödediğini ancak, tapuda devir işleminin gerçekleşmediğini, dava konusu taşınmazın davalı … adına kayıtlı olan tapusunun iptali ile müvekkili adına tescilini istemiş; sonrasında 23.09.2013 tarihli dilekçesi ile de yargılama devam ederken dava konusu taşınmazın Kahramanmaraş Belediyesi tarafından yürütülen kamulaştırma çalışmaları kapsamında trampa edilerek Belediyeye tapusunun devredildiğini, bu nedenle dava konusu taşınmazın müvekkiline aidiyetinin tespiti, kamulaştırma bedeline karşılık olmak üzere davalı … Müdürlüğüne devredilen taşınmazın tespiti, bu taşınmazın tapusunun iptali ile müvekkili adına tescili veya kamulaştırılan binanın ve arsanın kamulaştırma tarihindeki değerinin tespiti ile davalı … Müdürlüğünden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar, ayrı ayrı davanın reddini istemişlerdir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Kahramanmaraş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.05.2014 tarih ve 2013/243 Esas, 2014/301 Karar sayılı kararı ile davacının davalı Kahramanmaraş Belediyesi aleyhine açtığı davanın reddine, davacının davalı … aleyhine açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 13.03.2017 tarih ve 2016/14626 Esas, 2017/1906 Karar sayılı kararındaki “…Sinan Paşa Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneği’nin 17.04.1973 tarihinde resmi kuruluşunu yaptığı ancak, bu tarihten önce faaliyetine başladığı, 07.06.1984 tarihli tüzük değişikliği ile “Kahramanmaraş …. ve….. Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneği” ismini aldığı, 23.05.1996 tarihinde ikinci kez tüzük değişikliği yapılarak ” Kahramanmaraş Sinanpaşa – Şazibey Camii ve Kur’an Kursları ile Müştemilatı Yaptırma ve Yaşatma Derneği” ismini aldığı, en son 02.05.2006 tarihinde üçüncü kez tüzük değişikliği yapılarak ” Kahramanmaraş ….. Camii ve Kur’an Kursları ile Müştemilatı Yaptırma ve Yaşatma Derneği” ismini aldığı; … İdare Meclisinin 15.09.1971 tarihli satış kararı üzerine dava konusu 252 ada 14 parsel sayılı 92 m2 sahalı mescit arsasının tamamını mazbut …. Paşa Vakfından satın aldığı, bedelinin 06.09.1972 tarihli makbuz ile ödendiği, 16.06.1968 tarihli tesis kadastrosu ile … adına kayıtlı iken 18.07.2013 tarihinde trampa edilmek suretiyle Kahramanmaraş Belediyesi adına tescil edildiğinin anlaşıldığı, bu duruma göre, mahkemece davacının aktif dava ehliyeti olduğu göz önüne alınarak, dava konusu taşınmazın trampa edilmiş olması nedeniyle tapu iptali ve tescil talebinin reddine, dava konusu taşınmazın ve müştemilatının kamulaştırma tarihindeki bedeli belirlenip, harcı da tamamlattırıldıktan sonra tazminat yönünden bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği…” gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Kahramanmaraş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.09.2022 tarih ve 2018/234 Esas, 2022/558 Karar sayılı kararı ile davacının tapu iptali ve tescil talebinin reddine, davacının davalı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi aleyhine açmış olduğu tazminat davasının reddine, davacının davalı … aleyhine açtığı davanın kısmen kabulü ile 171.924,48 TL’nin kamulaştırma tarihi olan 18.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödenmesine ve fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalılardan Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili ve davalılardan … vekili ayrı ayrı temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili yönünden;
a. Kararın yeterli delil toplanmadan verildiğini,
b. Hükmedilen miktarın çok az olduğunu,
c. Alınan raporların hatalı olduğunu,
d. Farklı bilirkişilerden rapor alınması gerektiğini,
e. Taşınmazın gerçek değerinin tespit edilmediğini,
f. Davalılardan olan Belediyenin daha sonra yargılamaya dahil edildiğinden bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalılardan Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili yönünden;
a. Müvekkilleri yönünden verilen davanın reddi kararı usul ve yasaya uygun ise de müvekkili lehine hükmedilen vekâlet ücreti 9.200,00 TL’nin doğru olmadığını, tapu iptali ve tescil talebinin nispi harca tâbi olduğunu,
b. Taşınmazın değerinin 171.924,48 TL olduğunu,
c. Davacı lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmiş olmasına rağmen müvekkili lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
3. Davalılardan … vekili yönünden;
a. İhtiyari açık artırma suretiyle yapılan satış sözleşmesinin imzalanmasından itibaren 42 yıl geçtiğini,
b. Taşınmazın mülkiyetinin harici sözleşme ile alıcı derneğe geçmediğini,
c. Taşınmazın tapuda devrinin 10 yıl içinde yapılması gerektiğini, satış sözleşmesine dayanan taleplerin 10 yılda zamanaşımına uğradığını,
d. Davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,
e. Dava konusu taşınmazın tapu kaydındaki alanının 92,31 metrekare olmasına rağmen bilirkişi raporunda 98,30 metrekare olarak gösterildiğini,
f. Dava konusu taşınmazın alanının yanlış gösterildiğini bu nedenle zemin değerinin 103.773,98 TL olması gerektiğini, mahkemenin bu nedenle davacı lehine 6.739,90 TL fazladan bedele hükmettiğini,
g. Müvekkil idare ile davalı Belediyenin trampa için dava konusu taşınmaza yönelik tespit edilen 88.088,00 TL tutara göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, harici satın almaya dayalı tapu iptali ve tescil; aksi hâlde tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Dosya içinde yapılan incelemede, dava konusu 252 ada 14 parsel sayılı taşınmaz, trampa işleminden sonra 8351 ada 1 parsel sayılı taşınmaz içerisinde 543/47807 hisse olarak yer aldığı görülmektedir. Gerek önceki hâlinde gerek sonraki hâlinde bu yerin yüz ölçümü 92,31 metrekaredir. 16.03.2019 ve 07.05.2018 tarihli bilirkişi raporlarında bu taşınmazın kamulaştırma tarihindeki değerinin belirlenmesi için hesaplama yapılmış olup bu hesaplamada emsal olarak 98,30 metrekarelik bir taşınmazın esas alındığı görülmüş ve davaya konu taşınmazın metrekare değerinin 1.124,19 TL olacağı belirtilmiştir. Hâl böyleyken, bu taşınmazın yüz ölçümü 92,31 metrekare olmasına rağmen 98,30 metrekare üzerinden kamulaştırma tarihindeki değeri belirlenmiştir. Arsa değeri bu nedenle 110.507,88 TL yerine 103.773,97 TL olması gerekmektedir. Tüm bu nedenle, Mahkemece verilen hükme hatalı bilirkişi raporunun esas alınması doğru görülmemiş ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan, Kahramanmaraş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.09.2022 tarih ve 2018/234 Esas, 2022/558 Karar sayılı kararının BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
06.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.