YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2274
KARAR NO : 2023/3257
KARAR TARİHİ : 12.06.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen mirasın hükmen reddi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK vekili ve davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili, 14.04.2009 tarihinde vefat eden miras bırakan …’in terekesinin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Bir kısım davalı vekilleri cevap dilekçelerinde; davanın 3 aylık yasal süre içerisinde açılmadığını, murisin ölümü tarihinde aczi gösterir bir durumun bulunmadığını, terekenin borca batık olup olmadığı yönünde gerekli araştırılmaların yapılması gerektiğini, murisin borcu için davacılar tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yapılandırma için başvurusunda bulunulduğunu, bu işlemin terekenin benimsenmesi anlamına geldiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin, 23.02.2016 tarih ve 2014/282 Esas, 2016/105 Karar sayılı kararıyla; “davacılar tarafından mirasbırakanın borcunun yapılandırılması amacıyla davalı kuruma başvuruda bulunulmasının terekenin benimsenmesi anlamına geldiği” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Yargıtay Bozma Kararı
1. Hükmü, davacılar vekili temyiz etmiştir.
2. Yargıtay 14. (Kapatılan) Hukuk Dairesinin 03.10.2019 tarih ve 2016/15970 Esas, 2019/6194 Karar sayılı ilamıyla; “1. Somut olayda, davacılar tarafından mirasbırakanın borcunun yapılandırılması amacıyla davalı kuruma başvurulmuş olması, buna bağlı olarak bir ödeme yapılmadığı takdirde, terekenin benimsenmesi sayılmaz. 2. Mahkemece davacılar vekiline özel yetkiyi içeren vekaletname sunması için süre verilmesi, sunduğu takdirde davaya devam edilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması gerekir. 3. Ayrıca yukarıda belirtilen ilkeler ışığında, mirasbırakanın terekesinin aktif ve pasifi mirasbırakanın ölüm tarihi itibari ile belirtilen ilgili kurumlardan araştırılmalı ve borcun mirasbırakanın ortağı ve temsilcisi olduğu limited şirketin amme borcu olduğu da dikkate alınmalıdır. Eksik incelemeyle hüküm kurulması doğru görülmemiştir” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda karar başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak yapılan inceleme ve araştırma sonucu, miras bırakan … terekesinin borca batık olduğunun tespitine, davacılar tarafından mirasın hükmen reddedilmiş sayılmasına karar verilmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesince; “mirasçıların Denizli SGK İl Müdürlüğüne 6111 sayılı yasa kapsamına göre yeniden yapılandırılma için müracaat ettikleri, yasa gereğince hazırlanan ödeme planlarının kendilerine imza karşılığı tebliğ edildiği, muris borcu için ödemede bulunulmadığı, ayrıca murisin ölüm tarihi itibariyle bilirkişi tarafından aktif malvarlığı değerinin 93.439,00 TL olarak belirlendiği, murisin ölüm tarihi itibariyle toplam 100.056,00 TL borcunun bulunduğu, bağlı olarak terekenin borca batık olduğunun tespit edildiği” gerekçesiyle hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda karar başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Gürpınar Vergi Dairesi Müdürlüğü vekili ile SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı Gürpınar Vergi Dairesi Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde, mahkemece eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; davacıların kuruma yaptıkları yapılandırma başvurusunun terekeyi benimseme anlamında yeterli bir davranış olduğunu, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin emsal kararlarına göre davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:
Dava, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 605/2 nci maddesi gereğince mirasın hükmen reddi isteğine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. Türk Medeni Kanununun 605/2 nci üncü maddesinde; “Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.
” düzenlemesi yer almaktadır.
2. TMK’nın 605/2 nci maddesine dayanan mirasın reddi istemi süreye tabi olmayıp mirasçıların iyiniyetli ya da kötüniyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibariyle, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir (TMK m. 605/2).
3. Yasal mirasçılar, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işleri yapmamış olmaları veya terekeyi sahiplenmemiş bulunmaları halinde terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğu yönünde tespit kararı verilmesini isteyebilirler. Terekeyi sahiplenmiş olan veya sahiplenme anlamına gelen işleri yapan mirasçıların, bundan sonra terekenin borca batık olduğunu ileri sürmeleri Türk Medeni Kanununun 2 ncı maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı olur. Hakkın açıkça kötüye kullanılmasını da hukuk düzeni korumaz. Ne var ki somut olayda, davacılar tarafından mirasbırakanın borcunun yapılandırılması amacıyla davalı kuruma başvurulmuş olması, buna bağlı olarak bir ödeme yapılmadığı takdirde, terekenin benimsenmesi sayılmaz.
3. Değerlendirme
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı … Müdürlüğü vekili ve SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple; davalı … Müdürlüğü vekili ve SGK Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Davalılar … Müdürlüğü ve SGK Başkanlığı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.