YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/8579
KARAR NO : 2023/2667
KARAR TARİHİ : 03.05.2023
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1425 Esas, 2021/380 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2016/757 E., 2019/55 K.
Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin feshine dayanan tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Yusufpet Petrol Turz. Loj. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin akaryakıt dağıtım şirketi olduğunu, davalılardan Akse Pet. Ot. Gıd. Nak. Tar. ve Hay. San. Tic. Ltd. Şti’nin 20.01.2015 tarihli 5 yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ile akaryakıt istasyonunda müvekkili şirketin lisanslı bayisi olarak faaliyette bulunduğunu, bayiye kurumsal kimlik giydirme işleminin yapılarak ariyet sözleşmesi kapsamında kullanmak üzere teslim edildiğini, daha sonra işletmenin Kızıldağ Petrol Ltd. Şti. tarafından işletmeye alındığını ve kurumsal kimlik giydirme sözleşmesi ariyeten yeni bayiye teslim edildiğini, davalı yana teslim edilen kurumsal kimlik giydirmesinin 2008 yılından bu yana kurulu bulunduğunu, 06.04.2015 tarihinde revize edildiğini, revize bedelinin 23.170,54 TL’sini ödediğini, müvekkili şirketin revize ve ilk fatura bedeli üzerinden toplam 82.170,54 TL ödediğini, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 01.06.2016 tarihli ihtarnamesi ile feshedildiğini, ariyeten teslim edilen kurumsal kimlik giydirmesinin iadesi talep edildiğini ancak tesim edilmediğini, bu aşamada istasyonun diğer davalıya devredildiğinin öğrenildiğini, Aksaray 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/91 D.İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını ancak istasyonda boyama ve yenileme işlemleri yapıldığından tespit ve tedbir taleplerinin reddedildiğini ileri sürerek mülkiyeti müvekkili şirkete ait olan dava konusu istasyonda halen boyatılarak kullanılmakta olan kurumsal kimlik giydirme ekipmanlarının mülkiyetinin şirkete ait olduğunun tespiti ile aynen teslimini mümkün değil ise bedeli olan 82.170,54 TL’nin Aksaray 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2016/91 D.İş sayılı dosyasında yapılan tespit tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davdalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı Akse Ltd. Şti.’ye teslim yükümlülüğünü yerine getirmediğinden günlük 150,00 USD cezai şarttan şimdilik 5.000,00 USD tutarındaki cezai şart alacağının karar tarihindeki kur üzerinden hesaplanacak TL karşılığının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
II. CEVAP
Davalılar davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı Akse Pet arasında 20.01.2015 tarihli ve 5 yıl süreli akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme ekinde bulunan tarihsiz ve taraflarca imzalanmış Ariyet sözleşmesi ve eki verilen malzeme listesine göre davaya konu malzeme ve ekipmanların davacı tarafından davalı Akseye ariyeten verildiği, ihtarnameye göre davacının davalı ile yaptıkları akaryakıt bayilik sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiği ve ariyeten verilen malzeme ve ekipmanların teslimini istediği, akaryakıt bayilik sözleşmesi ekinde bulunan ariyet sözleşmesinin 20 nci maddesi gereğince fesih ihbarının tebliği üzerine tebliğden itibaren 15 gün içinde ariyet alanın ariyeten aldığı malzeme ve ekipmanları ariyet verene iade edeceğinin düzenlendiği, feshi ihbar üzerine ariyet alınanların davalı Akse Petrol tarafından iade edilmediği, Aksaray 4. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan tespite göre dava konusu ve ariyeten teslim edilenlerin sözleşmenin sona ermiş olmasına rağmen, tespit tarihinde diğer davalı Yusuf Petrol Şirketi tarafından kurumsal kimlik giydirmesini, totemi, fiyat panosunu, pompa kapaklarını ve üst yapıyı teslim etmeyerek hatta bunlar üzerinde boyama, tadilat, firma isim değişikliği ve logo değişiklikleri yaparak kullanmakta olduğu, dava konusu malzemelerin davacı taraf defterlerinde kayıtlı olduğu, bu malzeme ve ekipmanların rayiç değerlerinin tespit edildiği, davalı Akse Petrol’ün sözleşmesinin feshedilmesine rağmen süresi içerisinde ariyet verilen malları teslim etmemesi, diğer davalı Yusufpet Petrol’ün de haksız olarak mallar üzerinde boyama, tadilat, firma isim değişikliği ve logo değişiklikleri yaparak kullanmakta olduğu, teslim hususunda davalı Akse ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu gerekçeleriyle Ariyet sözleşmesi ile davalı …’ne verilen malların davacı şirkete ait olduğunun tespiti ile aynen teslimi mümkün ise aynen teslimine, mümkün olmadığı takdirde 82.170,54 TL ariyet bedelinin davalılardan dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı ile davalı Akse Petrol arasında imza altına alınan ariyet sözleşmesinin 20 ve 21 inci maddeleri gereğince ariyetlerin geç teslimi nedeni ile davalı Akse Petrol firmasının davacıya ceza-i şart ödemesi gerektiği, ödemesi gereken ceza-i şart tutarının 25.050,00 USD olduğu ancak taleple bağlı kalınarak 5.000,00 USD cezai şarta hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle 5.000,00 USD cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek merkez bankasının yabancı paralara uyguladığı en yüksek faiz üzerinden davalı …’nden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı … vekili vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ile davacı şirket arasında akdedilmiş bir bayilik ve ariyet sözleşmesi bulunmadığını, davalıya teslim edilen hiç bir malı bulunmadığını, davalının kiracı olduğunu, bu taşınmazı malik Şeref Demir’den 5 yıllığına kiraladığını, …’nin Kızıldağ Petrol ile bir ilgisinin bulunmadığını, davalının bu giydirmeleri ve üst yapıyı yeniden yaptırdığını, davaya konu ariyetlerin atıl vaziyette teslim edilmeyi beklediğini, teslim sorumluluğunun davalı değil dava dışı …’ne ait olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesinin usul, yasa ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, bayilik sözleşmesinin feshine dayanan tespit, aynen iade ve maddi tazminat, cezai şart alacağı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun’un (6098 sayılı Kanun) 179 uncu maddesi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı … vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.