YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1180
KARAR NO : 2023/1772
KARAR TARİHİ : 28.02.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ: … 17. İş Mahkemesi

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı … vekili, davalılar …, …, …, …, …, …, …, …, … vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı … vekili, davalılar …, …, …, …, …, …, …, …, … vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 08.06.1998-14.07.2016 tarihleri arasında Onlar Apartmanında kapıcı olarak çalıştığını, yönetim fesih edildiğinden davayı kat maliklerine yönettiklerini, işe başlangıcını isbatlar şekilde davacının eşi ile yapılan kira kontratı bulunduğunu, ayrıca sipariş notları ve apartman kat malikleri kurul kararlarının bulunduğunu, bu nedenle davacının davalı apartman işyerinde çalışmaları nedeniyle sigorta başlangıcının 08.06.1998 olarak tesbiti ile eksik sigorta primlerinin tamamlanarak sigorta hizmetlerinden yararlandırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalılardan …, …, …,
, …, …, …, …, … vekili cevap dilekçesinde; davacının bir çalışması olmadığını, kira kontratının çalışma anlamına gelmeyeceğini, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

2.Davalılardan …ve … cevap dilekçesinde özetle, 6 nolu dairenin ortak mülkiyetlerinde olduğunu, bu sebeple davanın her ikisine açılması gerektiğini, davacının kapıcılık faaliyetinin olmadığını, apartman kapıcı dairesinde kira karşılığı davacının eşi …’nun ailesiyle beraber ikamet ettiğini, …’nun tam zamanlı başka yerde çalıştığını, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

3.Fer’i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; varsa çalışma olgusunun somut belge ve delillerle ispatlanması gerektiğini, kurum işleminin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile binadaki daire sayısı, ısınma sistemi, çöp alma ve atma işi, binanın genel temizliği, bahçe bakımı gibi işler nedeniyle ayda 30 gün üzerinden çalışmanın söz edilemeyeceğini, belirtilen faaliyetler için tam gün çalışma esası gerekmediğini, bu hususun da usulünce davacı tarafça ispatlanamadığını, yapılan işin niteliğine göre kısmi süreli çalışıldığını, bu haliyle çalışılan günlük iş saatine göre aylık gün sayısının belirlenmesi gerektiğini, günlük, haftalık ve aylık çalışma saatlerine göre davacının davalı apartman yöneticiliği iş yerinde SGK’ya bildirilen ve kurumca sigortalı çalışma olarak işlem gören dönemler dışında, davalı işveren yanında 08.06.1998-14.07.2016 tarihleri arası kısmi süreli(part-time) olarak ayda 12 gün esası ile asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili, davalılar …, …, …, …, …, …, …, …, … vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalılar …, …, …, …, …, …., …, …, … vekili istinaf başvurularında; davacının müvekkillleri nezdinde kapıcılık yapmadığını, tanıkların birlikte çalışan sıfatı olmadığını, bordro tanıklarının ise davacıyı tanımadıkları yönünde beyanda bulunduğunu, uyuşmazlık konusu dönemde başka işyerlerinde çalışmasının olduğunu, farklı şirketler nezdinde güvenlik görevlisi olarak çalışmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığını, davanın site yönetimi yerine kat maliklerine yönelik açılamayacağını, husumet nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davanın kısmen kabulü nedeniyle taraflarına yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Fer’i müdahil vekili istinaf başvurusunda; davacının eşi ile apartman yönetimi arasında kira sözleşmesi bulunduğunu, davacının da kiracı olarak oturduğunu, davacının yaptığı hizmetlerin yardım mahiyetinde olduğunu arada hizmet akdi ilişkisi olmadığını ileri sürmüştür.

3.Davacı vekili istinaf başvurusunda; davacının eşinin uyuşmazlık konusu dönemde başka işyerlerinden tam zamanlı çalışması olduğunu, kapıcılık hizmetini davacının verdiğini ve tanıkların davacının tam zamanlı olarak çalıştığını beyan ettikleri halde kısmi zamanlı çalışıldığına yönelik mahkeme kabulünün yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 10 daireli apartmanın kapsamı ve yapılan işlerin niteliği dikkate alındığında tam zamanlı çalışmayı gerektirmeyeceği kanaatine varıldığından davacının hizmet akdinin sonuna doğru başka işyerlerinden kesintili olarak çalışmasının kısmi zamanlı olarak kapıcılık hizmetini yapmasına engel olmayacağı kanaatine varıldığından davacı … vekili, davalılar …, …, …, …, …, …, …, …, … vekili ve fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili, davalılar …, …, …, …, …, …, …, …, … vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Temyiz eden taraf vekilleri, istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere,uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Somut olayda, davacının, davalılara ait apartman işyerinden bildiriminin bulunmadığı, talep ettiği dönem içerisinde 09.11.2010-31.10.2014 tarihleri arasında İsteğe bağlı hizmetinin, 01.09.2015-14.09.2015 tarihleri arasında… işyeri sicil nolu Ballıca Vip Güvenlik Koruma Hiz. Ltd. Şti.’inden, 28.09.2015-21.10.2015 tarihleri arasında …işyeri sicil nolu … Özel Güvenlik ve Koruma Hiz. Ltd. Şti.’nden, 22.10.2015-01.12.2015 tarihleri arasında … işyeri sicil nolu … işveren yanından, 02.12.2015-29.02.2016 ve 01.02.2016-17.06.2016 tarihleri arasında 1242735 işyeri sicil nolu … Özel Güvenlik ve Koruma Hiz. Ltd. Şti.’nden hizmet bildirimlerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

3. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

4. 6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

5. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

6.Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava irdelendiğinde uyuşmazlık konusu 08.06.1998-14.07.2016 dönem yönünden verilen kabul kararı eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

7.Mahkemece yapılacak iş; taraf teşkili yönünden, davalı apartmanda yönetimin oluşmuş olması halinde davada temsilen yönetimin taraf kabul edilmesi, yönetim oluşmamış ise, tespiti istenen dönemdeki tapu kayıt maliklerinin tespiti için, ilgili tapu sicil müdürlüğünden tapu kayıtları tüm satış-intikallerle birlikte getirtilerek, tespiti istenen dönem yönünden malik olanların tamamı davaya dahil edilmeli, taraf teşkili sağlandıktan sonra sonucuna göre bir karar verilmelidir.

8.Davacının hizmet tespitini talep ettiği 08.06.1998-14.07.2016 tarihleri arasında farklı işverenler yanından sigortalı bildirimlerinin yapıldığı, bu bildirimlerin çalışılan dönemler için tam olarak bildirildiği anlaşılmakla, davacının bu dönemlerde çalışıp çalışmadığı, bu dönemlerde bildirim yapılan işyerlerinde ki hizmet bildirimlerinin iptalini isteyip istemediği açıklattırılmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.