YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/5279
KARAR NO : 2023/5510
KARAR TARİHİ : 17.05.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: … 1. İş Mahkemesi
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.
Kararın davalı …Mimarlık Mühendislik Proje İnş. San. Ltd. Şti., fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı …şirketi ve fer’i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 07.11.1997 ile 22.06.2002 tarihleri arasında kesintisiz olarak …Yapı Kooperatifinde çalıştığı halde davalı işveren tarafından adına sadece 5 gün, 10 gün gibi bildirimler yapılarak hizmetlerinin tamamının kuruma bildirilmediğini ileri sürerek bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini istemiştir.
II. CEVAP
1.Davalı …Mimarlık Mühendislik Proje İnş. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davacının çalıştığı günlerin eksiksiz olarak bildirildiğini belirterek; davanın reddini talep etmiştir.
2.Fer’i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, hizmet tespiti davaları kamu düzeni ile ilgili bulunduğundan, özel bir duyarlılıkla araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tanığı her ne kadar sıva ve şap işi olduğu sürede gelip çalıştıklarını beyan etmiş, aralıklı çalışmaya işaret etmiş ise de tanığın … İnşaatın yükleniminde olan Mudanya da iki ayrı yerde yapımı süren inşaatlarda 1998 yılı askerlik öncesi 1 yıl çalıştığı, askerlik dönüşü 1999 yılı Kasım ayında tekrar çalışmaya başladığı, davacının belirttiği inşaatlarda çalıştığını, ancak davacıyı tam hatırlayamadığı yöndeki net bulunmayan beyanı karşısında bu tanığın beyanına itibar edilmediğini, davacının S.S. … (…paşa Mah. … Taşocakları üstü Mudanya) ve…-2 (… caddesindeki) kooperatifinde çalıştığı, bu kooperatifte davacının ilk önce … … Mimarlık Mühendislik Proje İnş. San. Ltd. Şti. Üzerinden sigortalı olduğu, daha sonra ise … ( SS … Konut Yapı Koop.) üzerinden sigortalı olduğu, her iki işverenin adresinin aynı olduğu, (…paşa Mah. …Taşocakları üstü Mudanya), tanıkların beyanlarının iddia olunan aralıksız çalışmayı ispata yeterli güçte olduğu gerekçeleri ile; davanın kısmen kabulüne, davacının 07.11.1997 ile 01.06.2002 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile; … sicil numaralı işyerinden 1997/03 dönemde 54 gün, … sicil numaralı işyerinden 1998/01 dönemde 45 gün, … sicil numaralı işyerinden 1998/02 dönemde 5 gün, … sicil numaralı işyerinden 1998/03 dönemde 46 gün, … sicil numaralı işyerinden 1999/01 dönemde 46 gün, … sicil numaralı işyerinden 1999/02 dönemde 42 gün, … sicil numaralı işyerinden 1999/03 dönemde 105 gün, … sicil numaralı işyerinden 2000/01 dönemde 69 gün, … sicil numaralı işyerinden 2000/02 dönemde 112 gün, … sicil numaralı işyerinden 2000/03 dönemde 162 gün, … sicil numaralı işyerinden 2001/01 dönemde 74 gün, 1075188 sicil numaralı işyerinden 2001/01 dönemde 34 gün, 1075188 sicil numaralı işyerinden 2001/02 dönemde 116 gün, 1075188 sicil numaralı işyerinden 2001/03 dönemde 110 gün, 1075188 sicil numaralı işyerinden 2002/01 dönemde 108 gün, 1075188 sicil numaralı işyerinden 2002/02 dönemde 27 gün eksik bildirildiğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı …şirketi ile fer’i müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, davanın süresi içinde açılmadığını, tutarlı ve hükme elverişli olmayan tanık beyanları esas alınarak kararın tesis edildiğini, davacının yaptığı işin niteliğine göre çalışılmayan dönemlere ilişkin gerekli araştırma yapılmadan, çalışma süresinin kesintisiz olduğunun kabulünün hukuka aykırı olduğunu, davalı şirket, …Kooperatifinin taşeronu olduğundan; kooperatiften hakedişlerin alınabilmesi için tasdikli SSK bordrolarının kooperatife ibraz edilmesi gerektiğini, aksi durumun davalı şirketin zararına olacağından davalı şirket, bünyesinde çalıştırdığı işçilerin çalıştıkları günlere ilişkin primlerini eksiksiz ödediğini, ileri sürmüştür.
2.Fer’i müdahil kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının hak düşürücü süreye uğrayan 5 yıldan önceki taleplerinin reddi gerektiğini, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, davacı fiili çalışma iddiasını ispatlayamadığını, kararın yerinde olmadığını ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ve fer’i müdahil kurum vekillerinin başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı ve fer’i müdahil kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.
2.Fer’i müdahil kurum temyiz dilekçesinde, istinaf başvuru sebepleri ile aynı doğrultuda gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86 ıncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
3. Değerlendirme
1.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacının …şirketi nezdinde 01.02.1998 ile 30.12.1999 ve 17.02.2000 ile 01.12.2000 tarihleri arasında ayda 30 günden az olacak şekilde, … şirketinden 01.03.1999 ile 30.04.1999 arasında 55 gün bildirimi olduğu anlaşılmakla; bu şekilde kesintili bildirimlerinin varlığı kısmi çalışmanın karinesi olarak görülmektedir. Bu kapsamda çalışma süresi konusunda yapılan araştırma ve değerlendirme yeterli değildir. Davacının inşaat işyerinde sıva ve şap işlerinde çalıştığını iddia ettiği süre kapsamında tanıklar yeniden dinlenmek suretiyle, davacının iddia ettiği dönem süresince tam zamanlı çalışıp çalışmadığı, ücreti nasıl aldığı araştırılarak; dinlenilen tanıkların da kendi çalışma dönemleri açıkça belirlenmek suretiyle hangi dönem için hangi tanığın beyanının esas alındığı da açıkça belirtilmek suretiyle; sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
17.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.