YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1061
KARAR NO : 2023/2235
KARAR TARİHİ : 08.03.2023
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/3478 E., 2021/301 K.
…
…
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/52 E., 2019/691 K.
Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacılar vekili (katılma yolu ile) ile davalılardan …Taah. Mühh. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili dava dilekçesi ile müvekkillerinin murisi …’nin Adana Bölge Adliyesi inşaatında alçı ustası olarak çalışmaktayken 07.05.2015 tarihinde iskeleden düşmesi sonucu iş kazası geçirerek hayatını kaybettiğini, murisin aylık ücretinin 2.500,00 TL olduğunu, kazanın meydana gelmesinde davalı işverenlerin ağır kusurunun bulunduğunu beyanla murislerinin desteğinden yoksun kalmaları sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla murisin eşi … için 14.000,00 TL, oğlu … için 4.000,00 TL ve kızı … için 2.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ile murisin eşi … için 80.000,00 TL, oğlu … için 60.000,00 TL ve kızı … için 60.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davacılar vekili 28.05.2019 tarihli talep arttırım dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini, eş … için,179.296,46 TL, oğul … için 4.888,60 TL, kızı … için 2.568,48 TL olarak artırmıştır.
II. CEVAP
1.Davalı… İnşaat vekili verdiği cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, kazanın 07.05.2015 tarihinde sigortalı olarak çalışan … nin inşaat işyerinden iskelenin düşmesi şeklinde meydana geldiğini, davacı tarafın müvekkili şirketin işyerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almada veya aldırmada yetersiz olduğunu, bu sebeple yaşanan kazada müvekkilinin kusurlu olduğunu beyan ettiklerini ancak dosyada bulunan tespit tutanağında şahsın düştüğü yerde emniyet kemeri, bir çift ayakkabı olduğunun tespit edildiğinin bildirildiğini, müvekkilinin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini tümü ile aldığını, ayrıca işçilere iş güvenliğine ilişkin tüm eğitimlerin de verildiğini, iş kazasına ilişkin yapılan soruşturma sonucunda adana 11. Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/1167 Esas sayılı dosyası ile ceza yargılamasının devam ettiğini, bu nedenle müvekkiline atfı kabil kusurun bulunup bulunmadığının sübuta ermediğini, bu nedenle iş bu ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını beyan ederek kazanın oluşumunda hiçbir kusuru bulunmayan müvekkili işverene karşı açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı …İnşaat vekili verdiği cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacıların murisinin müvekkili şirket ile dava dışı 3. şahıs konumunda olan… Ltd. Şti’nin iş ortaklığı olarak yüklenici firma olarak yapımını üstlendikleri Adana ili Bölge Adliyesi inşaatında diğer davalı taşeron firma olan …İnşaat şirketinin alçı ustası olarak çalışmaktayken 07.05.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde vefat ettiğini, davacıların murisinin işinin uzmanı olduğunu, dosya içinde yer alan belgelerden de kendisine iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili gerekli talimatlar, kendi uzmanlık alanı ile ilgili talimatların da verildiğini, kazanın meydana geldiği makinenin sağlıklı ve tekniğe uygun şekilde çalıştırılması, bakımı ve arızalarının giderilmesinin davacıların murisinin birincil görev alanı olduğunu, ancak davacıların murisinin kendi sorumluluğunu yerine getirmediğinden kendi ihmali neticesinde bu vahim olayın meydana geldiğini, davacılar tarafından talep edilen manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu, sebepsiz zenginleşmeye vesile olacak bu tutarın kabulünün mümkün olmadığını,maddi tazminat taleplerinin de maddi hakikatle bağdaşmadığını, aksine aykırılık teşkil ettiğini beyan ederek öncelikle husumet yokluğundan davanın usulden reddini, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde haksız açılan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre: Davacıların murisinin davalı iş yerinde çalışmakta iken 07.05.2015 tarihinde iskeleden düşmek suretiyle iş kazası geçirerek öldüğü, alınan 14.01.2018 tarihli kusur raporuna göre meydana gelen kazanın iş kazası olup bu iş kazasında davalı asıl işveren …İnşaatın %10 oranında, davalı alt işveren…İnşaatın %60 oranında, muris işçinin ise %30 oranında kusurlu olduğu anlaşılmış ve rapora itiraz edilmekle tekrardan kusur raporu aldırılmış ve 17.09.2018 havale tarihli raporda iş kazasında davalı …İnşaatın %10 oranında, davalı… İnşaatın %60 oranında, muris işçinin ise %30 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır.
Bu kaza nedeniyle davacıların maddi zararının alınan hesap bilirkişisinin dosya içeriğine uygun raporuna göre tespit edildiği sabittir. Alınan hesap raporuna göre davacı …’nin talep edebileceği maddi tazminatın 179.296,46 TL, davacı …’nin talep edebileceği maddi tazminatın 2.568,48 TL ve davacı …’in talep edebileceği maddi tazminatın 4.888,60 TL olduğu tespit edilmiştir.
Meydana gelen iş kazasında davalı …inşaatın asıl işveren, … inşaatın alt işveren olarak kusurlu oldukları, davacıların maddi zararının oluştuğu görüldüğünden dava ve ıslah dilekçesi içeriğine göre maddi tazminat istemlerinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede; meydana gelen iş kazasında davalıların %70 oranında, muris işçinin ise %30 oranında kusurlu olduğu sabittir.Manevi tazminat davalarında tazminata hükmedilirken miktar yönünden davalının kusur oranlarının matematiksel bir oranla tespiti gerekmeyip az da olsa kusurlu olmaları durumunda manevi tazminat verilmesi gerektiği, 22.06.1966, 66/7-7 sayılı İBK içeriğine ve öngördüğü koşulların somut olayda gerçekleşme biçimi, hak ve nesafet kuralları, davacıların olaydan sonra duyduğu elem ve ızdırabın derecesi, psikolojik olarak etkilenme durumu, davacının sürekli iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, davacının vücudunda meydana gelen cizmani zararın boyutuna göre davacının manevi tatmin duygularının giderilmesi, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, bunların yanında olayın işverenin sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı da gözetilerek gelişen hukuktaki yaklaşıma da uygun olarak davacıların manevi tatmin duygusu yanında belirlenen miktarın caydırıcılık uyandırma oranı (HGK 23.6.2004, 13/291-370) gözönüne alınarak davacı çocuklar … … ve … lehine 25.000,00 er TL, eş … lehine 30 bin TL manevi tazminat belirlenmiştir….” gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile
1.Davacı … için 179.296,46 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminatın,
2.Davacı … … için 2.568,48 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın,
3.Davacı … için 4.888,60 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 07.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, manevi tazminatta davacıların fazlaya yönelik taleplerinin reddine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde,kusur oranları ile ilgili ileri sürmüş oldukları itirazların dikkate alınmadığını, manevi tazminat miktarının davacılar üzerinde “sadaka” etkisi yarattığını ve ilk derece mahkemesinin kararı ile davacıların zaten mevcut olan ve halen devam eden üzüntüleri bir kat daha arttığını, ayrıca yargılama giderleri ile vekalet ücreti de hatalı olduğundan bahisle mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde, mahkemece hükmolunan tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, sebepsiz zenginleşmeye sebep olacak bu tutarların kabulü mümkün olmadığından bahisle mahkeme kararının kaldırılmasını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “… Somut olayda; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlenen inceleme raporunda gerçekleşen olayın iş kazası olduğu, gerçekleşen olayda davalı…şirketinin %60 kusurlu, Davalı …Şirketinin %10 kusurlu ve kazazedenin %30 oranında kusurlu olduğu sabit olmakla denetime elverişli olan teknik bilirkişi raporundaki hesaplamalara uygun olarak verilen ilk derece mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davacı ve davalının istinaf talebinin reddi gerektiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı, ceza dosyasında alınan beyanlar ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde davalılar arasında asıl alt işveren ilişkisinin kurulu olduğu ve müştereken ve müteselsilen sorumlu bulundukları anlaşılmakla davalı tarafın bu hususa ilişkin istinaf taleplerinin reddi gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle aşağıdaki bentler dışında kalan istinaf talepleri yerinde olmayıp reddine karar vermek gerekmiştir.
Manevi tazminat miktarının nasıl belirleneceği hususu, Yargıtay HGK.’nun 24.12.2014 tarih ve 2014/21-872 E., 2014/1086 K. sayılı kararında ayrıntılı olarak irdelenmiştir….
…
Somut dosya yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde değerlendirildiğinde kabule göre, kusur oranı ve ortaya çıkan sonucun ağırlığı, olayın meydana geliş biçimi, gözetildiğinde davacı …’ye takdir edilen manevi tazminatın az olduğu, davacı vekilin bu yöndeki istinaf talebinin yerinde olduğu görülmüştür. Bu gerekçelerle davalı … lehine taktir edilmesi gereken manevi tazminat tutarının 50.000,00 TL olması gerektiği kanaatine varılmıştır…” gerekçesiyle,
İlk Derece Mahkemesi hükmünün aşağıdaki şekilde düzeltilmek üzere ortadan kaldırılmasına,
Davanın kısmen kabul, kısmen reddine,
1.Davacı … için 179.296,46 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın,
2.Davacı … … için 2.568,48 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın,
3.Davacı … için 4.888,60 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 07.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, manevi tazminatta davacıların fazlaya yönelik taleplerinin reddine, karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili (katılma yolu ile) ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili,kusur oranları ile ilgili ileri sürmüş oldukları itirazların dikkate alınmadığını, davacılar murisine atfedilen %30 kusuru kabul etmediklerini, hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminat miktarlarının oldukça düşük olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı …vekili, diğer davalı şirket ile aralarında asıl-alt iş veren ilişkisi bulunmadığını, meydana gelen kazada davacılar murisinin kusurlu olduğunu,kabul anlamına gelmemekle birlikte iş sağlığı ve güvenliğine yönelik tedbirlerin alt iş veren tarafından alınması gerektiğini, ilk peşinsermaye değerli gelirin hesaplanan maddi tazminat tutarından tenzilinin gerektiğini, mahkemece hükmolunan tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, sebepsiz zenginleşmeye sebep olacak bu tutarların kabulü mümkün olmadığını belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
a. Davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti.’nin davacılar … … ve … lehine hükmedilen maddi tazminat tutarlarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.
3.Dosya içeriğine göre davacılar … ve … lehine hükmedilen her bir maddi tazminat tutarının Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davacılar vekilinin ve davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekilinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.
b. Davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekilinin davacı … yönünden hükmedilen maddi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun’un 49 ve devamı maddeleri ile 417 nci maddesi, 417 inci maddesi, 5510 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 4 üncü maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine ve özellikle somut olayda, mahkemece davaya konu iş kazası nedeniyle hükme esas alınan kusur oran ve aidiyetlerinin iş kazasının oluşuna uygun olması, hükme esas alınan hesap raporundaki hesap ilkelerinin Dairemizce benimsenen ilkelere uygun olması, bu kapsamda Bölge Adliye Mahkemesince kurulan gerekçelerin yerinde olduğu da dikkate alındığında kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
c. Davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti.’nin davacılar …, … ve … lehine hükmedilen manevi tazminat tutarlarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde,
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nu 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.
3.Sonuç olarak davacılar için reddedilen manevi tazminatın ayrı ayrı Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davacılar vekilinin bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekilinin davacılar … ve … … lehine hükmedilen maddi tazminat tutarlarına ilişkin temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,
2.Davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekilinin davacılar …, … ve … … lehine hükmedilen manevi tazminat tutarlarına ilişkin temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,
3.Davacılar vekili ile davalı …İnşaat Taahhüt Mühendislik Ltd. Şti. vekilinin davacı … lehine hükmedilen maddi tazminata yönelik Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harçlarının temyiz eden ilgililerden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
08.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…