YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2023/6535
KARAR NO : 2023/8543
KARAR TARİHİ : 14.09.2023

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2022/404 Değişik iş
ŞÜPHELİLER : …, …
SUÇLAR : Zimmet
İNCELEME KONUSU KARAR : İtirazın reddi
KANUN YARARINA BOZMA
…

… 9. Ağır Ceza Mahkemesince verilen 20.04.2022 tarihli ve 2022/175 iddianame değerlendirme sayılı iddianamenin iadesine ilişkin Kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin merci … 10. Ağır Ceza Mahkemesinin, 29.04.2022 tarihli ve 2022/404 Değişik iş sayılı Kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 29.04.2022’de kesinleştiği belirlenmiştir.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 11.04.2023 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/45295 sayılı yazısı ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/45295 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
“… 9. Ağır Ceza Mahkemesince, şüphelilerin eyleminin güveni kötüye kullanma suçu kapsamında kaldığı ve uzlaştırma işlemleri uygulanmadan iddianame düzenlendiğinden bahisle iddianamenin iadesine karar verilmiş ise de,
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 05.12.2006 tarihli ve 2006/6755-17304 sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 59. maddesinde “58 inci maddeye göre yapılan soruşturmaya ait dosya Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne tevdi olunur. İnceleme sonunda kovuşturma yapılması gerekli görüldüğü takdirde dosya, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesine en yakın bulunan ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet Savcılığına gönderilir. Cumhuriyet Savcısı beş gün içinde, iddianamesini düzenleyerek dosyayı son soruşturmanın açılmasına veya açılmasına yer olmadığına karar verilmek üzere ağır ceza mahkemesine verir. İddianamenin bir örneği, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun hükümleri uyarınca, hakkında kovuşturma yapılan avukata tebliğ olunur. Bu tebliğ üzerine avukat, kanunda yazılı süre içinde bazı delillerin toplanmasını ister veya kabule değer bir istemde bulunursa nazara alınır, gerekirse soruşturma başkan tarafından derinleştirilir.” hükmünün yer aldığı, bu maddeye göre, Adalet Bakanlığınca kovuşturma yapılmasına ilişkin karar kendisine gelen Cumhuriyet Başsavcılığı beş gün içinde iddianame düzenleyerek dosyayı son soruşturmanın açılmasına ya da açılmamasına karar verilmek üzere ağır ceza mahkemesine vereceği, burada Cumhuriyet savcısının herhangi bir takdir yetkisinin olmadığı, evrak kendisine geldiğinde son soruşturmanın açılması yönünde iddianame düzenleyerek ağır ceza mahkemesi başkanlığına göndermek zorunda olduğu, Cumhuriyet savcısının bu aşamada delil toplama, suçun vasfı hakkında değerlendirmede bulunma ve soruşturmayı genişletme yetkisinin bulunmadığı, soruşturma evrakı içeriğine göre bir kısım delillerin toplanması gerekirse, evrak kendisine gelen ağır ceza mahkemesinin bu delilleri toplayacağı, iddianamenin iadesini düzenleyen 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 174. maddesine göre de, iade edilebilecek iddianamenin, kamu davasını açan iddianame olduğu, son soruşturmanın açılmasına veya açılmasına yer olmadığına karar verilmek üzere düzenlenen iddianamenin teknik anlamda kamu davasını açan iddianame olmadığından iadesinin de mümkün olmadığı gözetilmeden, itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. GEREKÇE
1…. Cumhuriyet Başsavcılığının, 08.04.2022 tarihli ve 2022/38482 Soruşturma, 2022/13503 Esas, 2022/2509 sayılı iddianamesiyle şüpheliler … ve … hakkında zimmet suçundan 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun (1136 sayılı Kanun) 59 uncu maddesi uyarınca son soruşturmanın açılması kararı verilmesi talep edilmiştir.
2…. 9. Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.04.2022 tarihli ve 2022/175 iddianame değerlendirme sayılı Kararı ile şüphelilerin eylemlerinin sübutu halinde güveni kötüye kullanma suçunu oluşturacağı ve bu suçun uzlaştırma kapsamında kaldığı halde uzlaştırma işlemleri yapılmadan iddianame düzenlendiği belirtilerek iddianame iade edilmiş, O yer Cumhuriyet savcısının anılan karara itirazı üzerine merci … 10. Ağır Ceza Mahkemesinin, 29.04.2022 tarihli ve 2022/404 Değişik iş sayılı Kararı ile itirazın reddine karar verilmiştir.
3.5271 sayılı Kanun’un 170 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ceza davası açma görevi, dava açan belge niteliğindeki icra ceza mahkemesine verilen şikayet dilekçesi, son soruşturmanın açılması kararı gibi istisnai hükümler dışında kural olarak Cumhuriyet savcısına aittir. Görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenen iddianamede hangi hususların gösterileceğine ve yüklenen suçu oluşturan olayların mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanması gerektiğine aynı Kanun’un 170 inci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer verilmiştir. İddianamenin iadesi halleri 5271 sayılı Kanun’un 174 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirlenmiş olup bu hususlara aykırı olarak düzenlenen iddianame öngörülen süre içinde eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle Cumhuriyet başsavcılığına iade edilmelidir.
4.1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun (1136 sayılı Kanun) 1 inci maddesi uyarınca; bir kamu hizmeti ve serbest bir meslek olarak yerine getirilen avukatlık, yargının kurucu unsurlarından olup bağımsız savunmayı serbestçe temsil ettiği gibi 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 36 ncı maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğünün güvencesini de oluşturmaktadır. Avukatlık mesleğinin bu nitelikleri gereği olarak, görev sırasındaki veya görevden doğan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılıp yürütülmesi konusunda 5271 sayılı Kanun’da yer alan genel düzenlemelerden ayrık biçimde 1136 sayılı Kanun’un 58-61 inci maddelerinde özel düzenlemeler yapılmıştır. 1136 sayılı Kanun’un özel soruşturma ve kovuşturmayı öngören hükümlerinde tüm ayrıntılar düzenlenmediğinden, açık hüküm bulunan konularda bu düzenlemenin uygulanması gerekmekte, düzenlenmeyen veya ilgili maddelerde atıf yapılan hususlarda ise genel hükümlerin uygulanması zorunlu bulunmaktadır. Başka bir deyişle, 1136 sayılı Kanun’da açık bir düzenleme bulunması durumunda, aynı konu genel hükümlere (5271 sayılı Kanun) aykırı biçimde düzenlense dahi, bu konuda 1136 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
5.Avukatların görev sırasındaki veya görevden doğan suçlarından dolayı Adalet Bakanlığının kovuşturma iznine bağlı olarak, anılan Kanun’un 58 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Avukatların avukatlık veya Türkiye Barolar Birliği ya da baroların organlarındaki görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlardan dolayı haklarında soruşturma, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır.”, 59 uncu maddesinde ise; “58 inci maddeye göre yapılan soruşturmaya ait dosya Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne tevdi olunur. İnceleme sonunda kovuşturma yapılması gerekli görüldüğü takdirde dosya, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesine en yakın bulunan ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet savcılığına gönderilir. Cumhuriyet savcısı beş gün içinde, iddianamesini düzenleyerek dosyayı son soruşturmanın açılmasına veya açılmasına yer olmadığına karar verilmek üzere ağır ceza mahkemesine verir. Haklarında son soruşturmanın açılmasına karar verilen avukatların duruşmaları, suçun işlendiği yer ağır ceza mahkemesinde yapılır. (Ek cümle: 02/05/2001-4667/38. md.) Durum avukatın kayıtlı olduğu baroya bildirilir” hükümleri yer almaktadır.
6.Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler ile dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şüpheli avukatlar hakkında düzenlenen iddianame, 1136 sayılı Kanun’un 59 uncu maddesi uyarınca düzenlenmiş olup 5271 sayılı Kanun’un 170 inci maddesinde düzenlenen iddianame gibi olmayıp, dava açan belge son soruşturmanın açılmasına dair karar olduğundan aynı Kanun’un 174 üncü madde uyarınca iadesi mümkün olmayacaktır. Açıklanan nedenlerle, iddianamenin iadesine ilişkin karara karşı yapılan itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.
III. KARAR
1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,
2…. 10. Ağır Ceza Mahkemesinin, 29.04.2022 tarihli ve 2022/404 Değişik iş sayılı Kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,
3.5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dosyanın Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
14.09.2023 tarihinde karar verildi.