YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/3172
KARAR NO : 2023/4451
KARAR TARİHİ : 04.10.2023
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/152 E., 2022/711 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/298 E., 2021/504 K.
Taraflar arasındaki irtifak hakkına dayalı el atmanın önlenmesi ve kal davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı kuruluşa ait 380 kv’lik Gökçekaya – İstanbul Enerji İletim Hattının 2258 – 2259 No.lu pilonları arasında Sakarya ili, … ilçesi, … Mevkii 716 ada ve 7 No.lu parselde inşa edilen inşaat dolayısı ile hattın emniyet mesafesine ve irtifak hakkına tecavüz edildiğini, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca, bina ile hat arasında korunması gereken emniyet mesafelerinin ihlal edilerek can ve mal güvenliği ile işletme emniyetinin tehlikeye düşürüldüğünü, söz konusu hatta ilişkin irtifak hakkının, kuruluş tarafından tesis edilerek tapuya tescil edildiğini, kurum lehine tesis edilen irtifak … nedeni ile hatta yapılan müdahalenin önlenmesinin gerektiğini, aksi takdirde binanın yangın çıkarmasının söz konusu olduğunu, gerekli işlemlerin yapılması ve müdahalenin önlenmesi için kuruluş tarafından Sakarya 4. Noterliği aracılığı ile 27/05/2013 tarih ve 12177 yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiğini, binanın tecavüzlü kısımlarının yıkılmasının gerektiğinin ihtar edildiğini, ancak şimdiye kadar bir cevap alınamadığını, tüm bu sebeplerle hattın işletme emniyetini tehlikeye sokan davalının vaki müdahalesinin önlenmesi ve tecavüzlü kısımlarının masrafı davalıya ait olmak üzere yıktırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıya ait işletmenin yerli ve milli savunma sanayiine yardımcı ekipman ve salt malzeme üretimi yapan bir müessese olduğunu, davalının yasal tüm prosedürü yerine getirmeye özen gösterdiğini, davaya konu işyerinin inşası sürecinde önce … Belediyesine başvurduğunu, imar durumunu aldığını ve hemen akabinde de yapı ruhsatını alarak ruhsata uygun bir şekilde inşaatını tamamladığını, taşınmazın üzerinde davacı lehine irtifak … tesis edilmediğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“Dava, irtifak hakkına el atmanın önlenmesi ve yıkım istemine ilişkindir.
Bilindiği üzere irtifak …, eşyayı kullanma ya da ondan yararlanma veya gerek kullanma ve gerekse yararlanma yetkisini sağlayan sınırlı ayni haktır. İrtifak hakkının içeriğini oluşturan yetkiler, kural olarak sınırlıdır. Böyle olduğu için de hak sahibine, hakkın konusu eşya üzerinde kullanma ve yararlanma yönünden sınırlı bir egemenlik sağlar. Bu ayni hak, herkese karşı ileri sürülebilir. … Medeni Kanununda irtifak hakkının hak olarak korunması için özel bir hüküm yoksa da, bu konuda mülkiyete ilişkin kurallar örnek olarak uygulanır. Böyle olunca da, irtifak … sahibi, … Medeni Kanunu’nun 683. maddesinden yararlanarak, müdahalenin önlenmesi davası açabilir.
Davacının, lehine irtifak … tesis edilen taşınmazdan, davalının müdahalesinin men’ini ve inşa edilen binanın yıkımını istemesi, ayni nitelikteki irtifak hakkının kendisine verdiği bir … kullanmaktan ibarettir.
Toplanan tüm deliller ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde, Sakarya İli … İlçesi … Mevkii 716 ada 7 parsel … taşınmazın 716 ada 1 ve 2 No.lu parsellerin tevhid işlemi sonrası oluştuğu, taşınmaz üzerinde TEK genel müdürlüğü lehine 67 m2 daimi irtifak … bulunduğu, 716 ada 7 parsel … taşınmaz üzerinde davacıya ait irtifak … alanının 129,96 m2 olduğu, davalıya ait yapının 57,61 m2’lik kısmının(3. Ek fen bilirkişi raporuna ekli krokide … renk ile boyalı C harfi ile gösterilen) davacıya ait irtifak … alanı içerisinde kaldığı, taşınmaz üzerine TEİAŞ tarafından irtifak … tesis edilmesinden sonra davalı tarafından kısmen irtifak alanında kalan yapının yapıldığı, taşınmaz üzerinde inşa edilen bu yapının Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ile belirlenen enerji iletim hatlarının binalara olan emniyet mesafelerini sağlamadığı, bu durumun can ve mal emniyetini tehlikeye soktuğu ve davacı lehine tesisi edilen irtifak hakkına aykırılık oluşturduğu, davalının maliki olduğu binanın yapı ruhsatı, mimari projesi ve yapı kullanma izin belgesi bulunmasının ve binanın ruhsata bağlı olarak inşa edilmesinin yatay ve düşeyde enerji nakil hattına vaki el atmaya ve ihlale ve davanın sonucuna etkisinin bulunmadığı, irtifak hakkına hukuka aykırı el atmanın ve ihlalin can ve mal güvenliği açısından giderilmesi gerektiği kanaatine varılarak davalıların davacı kurumun irtifak … bulunan taşınmaz üzerinde tehlikeli bir şekilde bina inşa ederek can ve mal güvenliği ile hattın işletme emniyetini tehlikeye sokan müdahalelerinin önlenmesine, davaya konu Sakarya İli … İlçesi … Mevkii 716 ada 7 parsel … taşınmaz üzerindeki yapının 20.03.2020 tarihli 3. Ek bilirkişi raporunun eki krokide … renk ile boyalı C harfi ile gösterilen 57,61 m2’lik kısmının( irtifak sınırı içerisinde kalan yapı alanının) kal’ine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur”
gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Dava konusu taşınmaz hakkında … Belediyesine başvurmak suretiyle imar durumunun sorgulandığını, yapı ruhsatını alarak ruhsata uygun bir biçimde inşaatın tamamlandığını,
2. Hat boyunca ve hat altında bulunan, gerek eski gerekse yeni tarihli inşaalar ile bir çoğu ruhsatsız yapılara ilişkin herhangi bir önlem alınmadığını,
3. Sakarya’da bulunan yüksek gerilim hatlarının konutlara çok yakın olması sebebiyle hat yüksekliklerinin artırılmasının planlandığını dava konusu taşınmazın da bu plan dahilinde olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“…Davacı taraf, Gökçekaya -İstanbul Enerji İletim Hattının 2258-2259 nolu pilonları arasında yer alan ve üzerinde irtifak … bulunan 716 ada 7 parselde inşaa edilen yapının irtifak hakkına Elektrik Kuvvetli Akım Yönetmeliğinin 44. maddesine aykırı olarak inşaa edildiğini ileri sürerek el atmanın önlenmesi ve kal isteminde bulunmuştur. Davanın kabulüne ilişkin verilen karara karşı davalı tarafça yapılan istinaf başvurusunda, özellikle binanın belediyeden alınan usulüne uygun inşaat ruhsatı doğrultusunda yapıldığı ileri sürülmüştür.
… Medeni Kanununun “taşınmaz mülkiyetinin içeriği” başlığını taşıyan ve mülkiyetin kapsamını belirleyen 718.maddesinde; “Arazi üzerindeki mülkiyet kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki … ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyetin kapsamına yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer” hükmünü taşımaktadır. Arazideki yapılar kavramı ise … Medeni Kanunun 722-728 maddelerinde düzenlenmiş olup … Medeni Kanunun 727. maddesinde de mecralara yer verilmiştir. 727. madde; “su, gaz, elektrik ve benzerlerinin mecraları, işletmenin bulunduğu taşınmazın dışında olsalar bile aksine bir düzenleme olmadıkça işletmenin eklentisi ve işletme malikinin malı sayılır.
İlk derece mahkemesinde yapılan keşif sonucunda alınan bilirkişi raporunda davacı lehine 1961 yılında tesis edilen irtifak hakkına müdahale eder şekilde yapı inşaa edildiği, ayrıca Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinin 44.maddesine aykırı şekilde iletim hatlarının binalara olan emniyet mesafelerini sağlamayacak şekilde konumlandırıldığı hususlarının tespit edildiği, her ne kadar davalı tarafça inşaatın ruhsata uygun şekilde yapıldığı ifade edilmişse de, binanın ruhsata bağlı olarak yapılması can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturma olgusunu bertaraf etmeyecektir. Ayrıca, irtifak … sahibi bu hakkın kullanımı sırasında kendi sorumluluğunu ortaya çıkarabilecek her türlü el atmanın giderilmesini isteyebilecektir. İrtifak hakkına konu olan sahada mülkiyet … sahibinin yapacağı her türlü faaliyet hak sahibinin izni ile mümkün bulunmaktadır. Binanın bir kısmının irtifak sahasında kalması da ayrıca el atmanın önlenmesi ve kal istemi için yeterlidir. Binanın tamamının bulunduğu yer için irtifak … tesis edilmiş olması zorunlu değildir.(Emsal;Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Başkanlığı’nın 2009/6262 E – 2009/7348 K … ilamı)
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri ve istinaf sebepleriyle bağlılık ilkesi dikkate alınarak yapılan incelemede; davacı idarenin talebinin idare lehine konulan enerji nakil hattına ilişkin irtifak hakkına müdahaleye ilişkin olması, davalıya ait taşınmazın tapu kaydında idare lehine irtifak … şerhinin bulunması mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda elektrik kuvvetli akım tesisleri yönetmeliğinin uzaklıklara ilişkin 44 ve devamı maddeleri gereğince uygun inşa edilmediği sabit olduğu anlaşılmakla(Emsal; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Başkanlığı’nın 2021/1836 E- 2022/248 K … ilamı, 2021/486 E – 2021/4187K … ilamı), usul ve yasaya uygun hükme yönelik yapılan istinaf başvurusunun HMK 353-1-b-1 bendi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.” gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde olmadığından usul ve yasaya uygun hükme yönelik yapılan istinaf başvurusunun HMK 353/1-b/1 bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplere ek olarak; hukuka ve mevzuata uygun şekilde inşa edilen davaya konu taşınmazın fabrika vasfında olup yıkım söküm işlemi sırasında duracak olan üretim sırasında müvekkilinin mahrum kalacağı gelir miktarının hesaba dahil edilmemesi sebebiyle bilirkişi raporunun hatalı hazırlandığını ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, irtifak hakkına el atmanın önlenmesi ve kâl istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. İrtifak hakları bir eşya üzerinde hak sahibine o eşyadan yararlanma yetkisi sağlayan sınırlı bir ayni haktır. Ayni hak olarak herkese karşı ileri sürülebilen mutlak bir etkiye sahiptir. Fakat hak sahibine eşya üzerinden sınırlı bir hakimiyet sağlar. Bu sınırlı hakimiyet 4721 … … Medeni Kanunu’nun 718 inci maddesindeki mülkiyet hakkının sınırlandırılması sonucunu da doğurur.
2. İrtifak … … Medeni Kanunu’nun 783 üncü maddesi uyarınca sicildeki kaydın terkini ile sona erer. Yine 4721 … … Medeni Kanunu’nun 1014 üncü maddesi uyarınca bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi ancak, bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 … Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 … Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
04.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.