Görüntülediğiniz mahkeme kararı henüz kesinleşmemiştir. Yararlı olması amacıyla eklenmiştir.

T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/521 Esas
KARAR NO : 2023/363
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/10/2020
KARAR TARİHİ : 30/05/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili firma ile davalı arasında … tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin süresinin 4 yıl olarak belirlendiğini, her yıl için farklı ölçülerle belirlenen miktarlarda ürün alınmış olması halinde sözleşmenin sona ereceği taraflarca kararlaştırıldığını, fakat taraflar arasındaki söz konusu sözleşme ilişkisi kapsamında, davalı, bahsedilen ölçeklerde ürün satın almadığı için sözleşmenin sona ermediğini ve süre şartına uygun şekilde ayakta kalmaya devam ettiğini, sözleşmenin 6. maddesinde; müvekkili tarafından promosyon olarak verilecek ürünler ve sözleşme süresince kullanıma sunulacak ekipmanlar ayrı ayrı ve detaylı şekilde belirlendiğini ve karşı tarafın sözleşme şartlarına aykırı davranması haline ilişkin bu ekipmanlara karşılık belirlenen miktarda bedelin davalı tarafından müvekkile ödeneceğinin belirlendiğini. 6.3 numaralı maddeye göre söz konusu ekipman bedeli … USD (Kırk Bin Amerikan Doları) olup, söz konusu bu bedelin sadece davalının kullanımına sunulan ekipmanların iade edilmemesine ilişkin olduğu, sözleşme kapsamında yer alan diğer cezai şart bedellerinin dışında ve onlara ekli olarak düzenlendiği madde metninin lafzından anlaşıldığını, müvekkili tarafından davalıya sağlanan ekipmanların toplam bedeli; promosyon olarak verilen ürünler bakımından … TL + KDV, sözleşme süresince kullanım amacıyla verilen ürünler bakımından ise … Euro + KDV olduğunu, bu bedellerin sözleşmenin 6. maddesinde açıkça belirlendiğini, sözleşmenin 8. maddesinde; sözleşme konusu tesislerin sözleşme süresince üçüncü kişilere devredilemeyeceği veya kiralanamayacağı, devredilmesi veya kiralanması halinde ise, devralanın veya kiracının sözleşmeye bağlılıklarına ilişkin taahhütlerinin davalı tarafından yazılı olarak ibraz edilmesi gerektiği, aksi takdirde müvekkilin haklı sebeple fesih hakkı bulunduğu düzenlendiğini ve bu suretle sözleşmenin feshedilmesi halinde, 10. maddede yazılı olan … USD tutarındaki cezai şart bedelinin bilahare talep edilebileceğinin düzenlendiğini, davalı tarafın sözleşme şartlarına aykırı hareket ettiğini, müvekkilinin üstlendiği tüm vecibelerini yerine getirdiğini, sözleşme uyarınca davalı şirkete teslimi gerçekleştirilen ekipmanlara ilişkin … USD’nin dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarınca bir yıl vadeli USD bazında açılmış mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranın tatbiki suretiyle fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden Türk parası karşılığının davalıdan alınarak müvekkile verilmesine, ayrıca … USD cezai şart bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarınca bir yıl vadeli USD bazında açılmış mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranın tatbiki suretiyle fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden Türk parası karşılığının davalıdan alınarak müvekkile verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya, dava dilekçesinin usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davalının davaya cevap vermediği, bu sebeple HMK. 128 maddesi uyarınca davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakaların tamamını inkar etmiş sayılacağı kabul edilmiştir.
Davalı şirket yetkilisinin dava dilekçesi ekindeki adi yazılı sözleşme altındaki imzanın kendisine ait olup olmadığı ve sözleşmenin eki niteliğindeki ürün listesinde yer alan ekipmanların davalı şirkete teslim edilip edilmediği yine ayrıca davacı vekili tarafından dosyaya sunulan … tarihli adi yazılı belge altındaki imzanın davalı şirket yetkilisi eli ürünü olup olmadığı hususunda isticvabı amacıyla … Nöb.ATM’ye talimat yazılmasına karar verilmiş ise de; daha sonra Mahkememiz … tarihli ara kararı ile, Davalının yazılı beyanında sözleşme altındaki imzaya itirazının bulunmadığı, sözleşme doğrultusunda savunma yaptığı ve yine sözleşmenin 6.3.maddesine göre ekipmanların bedelsiz olarak tutanaklarla verildiği yazılı olduğu anlaşılmakla davalı şirket yetkililerinin isticvabı hakkında verilen ara kararından HMK 208.maddesi dikkate alınarak vazgeçilmesine karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.
Davalının 2019-2020 yıllarına ait ticari defterlerinin bir mali müşavir ve bir nitelikli hesap uzmanı (hukukçu) bilirkişi ile incelenmesi için … Nöb. ATM’ye talimat yazılmış ise de,, … ….ATM’ye yazılan talimata (… Talimat) bila ikmal cevap verildiği, belirlenen duruşma gününde davalı tarafından ticari defterlerin ibraz edilmediği görülmüştür.
Davacının ticari defterlerinin incelenmesi ile Mali müşavir bilirkişi … tarafından düzenlenen … tarihli raporda özetle;
“Taraflar arasında imzalanan … tarihli sözleşmenin konusunun alıcının işletmekte olduğu … Mah. … … cad. no. … … Antalya adresinde bulunan … …, … … adresindeki … …, … … da bulunan … Antalya daki … … ünvanlı tesislerdeki temizlik işlemlerinde kullanılmak üzere … e ait ekteki taraflarca kabul edilen ürünlerin alıcının … den satın almayı, satıcının da bu ürünleri Alıcıya satmayı kabul ve taahhüt ettikleri, sözleşme süresinin 4 yıl olduğu, sözleşmede her yıl için alınacak ürün miktarının belirtildiği, sözleşme ile kararlaştırılan … makinelerinin davacının alt bayisi olan … İtd şti ve … İtd şti tarafından davalıya fatura edildiği, davalının da aynı tutarda … ve …’a hizmet faturası kestiği, buradan da teslim edilen makinelerle ilgili davalının bir bedel ödemediği, sözleşmenin 6.3 maddesinde satıcı ile alıcı arasındaki ilişkinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde en geç 15 gün içinde verilen … makinelerinin alıcının tesislerinden geri alınacağı, bu makinelerin alıcının tesislerinden herhangi bir sebeple geri alınamaması halinde alıcının … usd yi 10.maddedeki cezai şart dışında 15 gün içinde satıcıya ödeyeceğini peşinen kabul ve taahhüt ettiğinin kararlaştırıldığı, bu makinelerin iade edildiğine ilişkin dosya içinde bilgi ve belge olmadığı, makilerinin değer ve değerlendirilmesi uzmanlık alanım olmadığı için bu hususta bir değerlendirme yapılamadığı, Sözleşmenin fesih ve sonuçları başlıklı 10.maddesinde: Alıcının iş bu sözleşmede üstlendiği hükümlerini kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde … konuya ilişkin alıcıya ihtarname çekmekle yükümlüdür. Eğer alıcı ihtarnamede belirtilen yükümlülüklerini 7 gün içinde yerine getirmez ise … nin sözleşmeyi feshedebileceğini, …’nin bu madde kapsamında sözleşmeyi fesih etmesi halinde “tonaj kotasının tamamlanmaması halinde, promosyon bedeli …’e veya bayisine fautra edilmiş olsa dahi … madde 6.1.1. de belirtilen promosyonlar (366.291.–TLtkdv) ile 6.1.2 de belirtilen (…-euro KDV) sözleşme süresince kullanılmak amacıyla teslim edilmiş bulaşık makineleri karşılığı olan … usd meblağı, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın Alıcı’dan cezai şart olarak talep etme hakkına haizdir” denildiği, davacının davalıya madde kapsamında ihtarname çektiği ve davalının ihtarname ve sözleşmede belirtilen süre içinde yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle iş bu dava açılmıştır.
Davacı alt bayileri … Ltd Şti ve … Ltd Şti tarafından sözleşme gereği davalıya kesilen … beledi faturalarının okunabilenlerin tutarlarının toplamı … TL olarak hesaplanmıştır.
Taraflar arasındaki … tarihinde 4 yıllık süre için imzalanan sözleşmede sözleşmeye konu ürünlerin kullanılacağı davalıya ait otellerin sözleşme süresince başkasına devir edilemeyeceği ve satılamayacağı kararlaştırılmış, ancak davalı … tarihinde bu süre dolmadan otellerini … …’e kiraya verdiğini beyan etmiş ve … …’e sözleşme kapsamındaki ürünleri davacıdan almadığı için iş bu dava açılmıştır.
Davacının davalıdan olan talebi sözleşme hükümlerine göre bedelsiz teslim edilen ….-usd ekipman bedeli ile ….-usd cezai şart bedeli ile ilgili değerlendirme hukuki bilgi gerektirdiğinden bu yönde bir değerlendirme ve kanaat belirtilmediği, dava tarihindeki TCMB tarafından belirlenen 1 usd’nin kurunun 7,8025 TL olduğu, … usd nin TL karşılığının 312.100,-TL ve … usd’nin TL karşılığının 1.594.575.-TL olarak hesaplandığı” bildirilmiştir.
Davalının rapora yapmış olduğu itiraz üzerine; dosyanın davacının ticari defterlerinin bir mali müşavir bilirkişi …’a tevdi ile; davacının , davalının … … firmasına kiraladığı … … ve … … otelleri için … Ltd Şti ve … Ltd Şti üzerinden sözleşme kapsamında ürün satmaya devam edip etmediği, fiilen davaya konu sözleşmenin kiralayan firma tarafından devam ettirilip ettirilmediği, dava tarihine kadar devam edip etmediği, yine sözleşme uyarınca alınan miktarların dava tarihine kadar taahhüt edilen miktarı karşılayıp karşılamadığı, davalıya teslim edilen ekipmanlar için fatura düzenlenip düzenlenmediği hususunda ek rapor düzenlenmesi istenmiş,
Mali müşavir bilirkişi … tarihli ek raporunda özetle;
“1-Davacının, davalının … … firmasına kiraladığı … … ve … … otelleri için … İtd şti ve … üzerinden sözleşme kapsamında ürün satmaya devam edip etmediği: Davacı … … ve … … otelleri için … İtd şti, … Ltd Şti ve … … A.Ş üzerinden sözleşme kapsamında ürün satmaya devam etmediği anlaşılmıştır.
2-Fiilen davaya konu sözleşmenin kiralayan firma tarafından devam ettirilip ettirilmediği, dava tarihine kadar devam edip etmediği: Davalı ile … Itd şti ve … Ltd Şti’nin cari hesap ekstrelerinin incelenmesinden taraflar arasındaki ilişkinin; … Itd şti ile … tarihine kadar devam ettiği, … İtd şti ile de olan cari hesap ilişkisinin … tarihine kadar devam ettiği, davacının davalıya … Itd şti ve … Ltd Şti dışında … bayisi … firması tarafından da mal teslimi yapıldığı, … tarafından yapılan son mal tesliminin … tarihi olduğu, dolaysıyla davacının davalıya son mal tesliminin … olduğu, bu tarihten sonra davacının davalıya kira sözleşmesi kapsamında mal teslimi yapmadığı anlaşılmıştır.
3-Yine sözleşme uyarınca alınan miktarların dava tarihine kadar taahhüt edilen miktarı karşılayıp karşılamadığı; Taraflar arasında imzalanan sözleşme ile davalının 4 yıllık sözleşme süresince alımını taahhüt ettiği mal miktarı her yıl 105.000 er KG olmak üzere toplamda 420.000 K dır. Taraflar arasındaki ticari ilişkinin devam ettiği sürede davacı bayilerinden sözleşme kapsamındaki … A.Ş nin aldığı malların miktarı (davacı tarafça kaşe ve imzalı olarak beyan edilen ve bir sureti dosyaya eklenen tabloya göre) 114.518 kg’dır. İmzalanan sözleşmede 4 yıl için toplam taahhüt edilen mal miktarı 420.000 kg iken satmışı yapılan mal miktarı 114.518 kg’ı satın alınmış olup, sözleşmenin ticari ilişkinin devam ettiği süre içindeki gerçekleşme oranı dava tarihine kadar ” 27,27 dır.
4-Davalıya teslim edilen ekipmanlar için fatura düzenlenip düzenlenmediği; Davalıya davada sözü edilen sözleşme kapsamında … İtd şti ve … Ltd şti tarafından … a.ş ye ekipmanlar için toplam olarak … TL Lik fatura düzenlenmiş, düzenlenen bu faturalar yine … a.ş tarafından … Ltd şti ve … Ltd Şti’ne iade faturası kesilmiştir. O nedenle davacının davalıya bayilerdi üzerinden düzenlediği makine ve ekipman bedellerinin ödenmemiştir.
5-Davacı ile … … A.Ş arasında … tarihinde yürürlüğe girmek kaydıyla … tarihinde Antalya il sınırlarını kapsayan … ürünlerinin satışı ile ilgili 2019 yılı için 1 vıllık bayilik sözleşmesi imzalanmış, tarafıma ibraz edilen ve dosyaya eklenen davacı ile … … A.Ş arasındaki cari hesap ekstresinin incelenmesinden ticari ilişkinin … dönemlerini kapsadığı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin halen devam ettiği anlaşılmıştır.
Cezai şart bedeli ile ilgili önceki raporumun sonuç bölümündeki değerlendirmelerimde değişiklik yapılmasına gerek duyulmadığı” yönünde görüş bildirmiştir.
… … Turizm İnşaat Pazarlama A.Ş ‘ye yazılan müzekkereler ile; müzekkereye dava dilekçesi ekindeki sözleşmenin bir örneği eklenerek ve yine dava dilekçesi eklenerek, davacı firma ile davalıdan devraldıkları … … ve … … otellerinde temizlik işlerinde kullanılmak üzere münhasıran … firmasından malzeme satın alınması, kullanılması hususunda sözleşme yapıp yapmadıkları, yapmış iseler sözleşmelerin bir örneğini Mahkememize gönderilmesi, davacı firma ile aralarında imzalanan bayilik sözleşmesinin veya sözleşmelerinin bir örneğinin gönderilmesi, ayrıca kilit şirketler topluluğunda bulunan başka bir grup şirket üzerinden işletmekte oldukları … … (yeni adı …) ve … … (yeni adı … … …) otellerinde kullanılmak üzere davacıdan … temizlik ürünleri satın alınıp alınmadığının , satın alınıyorsa buna ilişkin fatura örneklerinin gönderilmesi ve yine HMK 221.maddesi uyarınca 2019-2020 yılı ticari defterlerini veri kaydedici cihaz ile Mahkememize ibraz edilmesi istenmiş,
Gelen müzekkere cevapları üzerine;
Dosyanın bir mali müşavir bilirkişi ve bir borçlar hukukunda hesap uzmanı bilirkişiye tevdi ile; sözleşmenin sadece iki otel yönünden ihlal edildiği iddiası dikkate alınarak ve yine sözleşmede cezai şart alacağının otellere teslim edilmiş bulaşık makineleri karşılığı olan meblağ üzerinden istendiği de dikkate alınarak davacının davalıdan olan ekipmana ilişkin … USD ve cezai şart alacağına ilişkin … USD olarak talep ettiği alacağın istenip istenemeyeceği, yine sözleşmede toplam 6 otel üzerinden anlaşma yapıldığı ve yukarıda belirtildiği gibi sadece iki otel yönünden sözleşmenin ihlal edildiği iddiası ile dava dışı … …..A.Ş tarafından gönderilen ticari kayıtlar da dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapılmasının ve yargı denetimine elverişli rapor düzenlenmesinin istenmesine, yine dava dışı … … ..A.Ş ile davacı firma arasında yapılan bayilik sözleşmesinin ve yine … tarihli (2) nolu ara kararımızın dikkate alınarak rapor tanziminin istenmesine karar verilmiştir.
Mali müşavir bilirkişi … ile Nitelikli hesap uzmanı bilirkişi … … tarihli raporunda özetle;
“1-Dava dosyası ve ekindeki ticari defter kayıtlarına göre, taraflar arasındaki sözleşme gereğince davalı şirketin teslim almayı taahhüt ettiği ürünlere istinaden dava konusu olaylar ile ilgili olarak davacı şirketin toplam ….-TL. = ….-EURO tutarında davalı şirkete ücretsiz olarak ekipman teslim ettiği,
2-Dava dosyası kapsamına göre, taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereğince dava tarihi olan … tarihi itibariyle davalı Şirketin toplam 114.567,56 kg. miktarında davacı taraftan sözleşme konusu ürün teslim alındığı, dava tarihi olan … tarihinden sonra davacı şirket tarafından 28.10.2020 ve 05.11.2020 tarihinde davalı Şirketin … adlı oteline toplam 24,73 kg miktarında ürün teslim edildiği,
3-Dava dosyası kapsamına göre, taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereğince teslim almayı taahhüt ettiği ürünlerin, dava tarihi olan … tarihi itibariyle; Genel olarak 420.000 – 114.567,56 = 305.432,44 kg. miktarında ürün teslim alma taahhüdünü davalı Şirketin yerine getiremediği, sayın Mahkemece sözlemenin 2 yıl devam ettiği hususu dikkate alınması halinde 2 yılda 210.000 kg ürün alma taahhüdünden 114.567,56 kg’nın gerçekleşmiş olacağı ve davalının geriye 210.000 kg- 114.567,59 kg=95.432,44 kg miktarında ürün teslim alma taahhüdünü yerine getirememiş olacağı, davalı şirketin teslim almayı taahhüt ettiği 420.000 kg. ürünün eşit oranda 6 otele bölüştürüldüğünde, otel başına taahhüt edilen ortalama ürün miktarının 420.000 kg. / 6 otel = 70.000 kg. olduğu, Dava konusu olan … … ve … … Oteli yönünden toplam 69.029,88 kg. miktarında ürün teslim alma taahhüdünü davalı şirketin yerine getiremediği, Sayın Mahkemece sözleşmenin 2 yıl devam ettiği hususu dikkate alınması halinde 2 yılda sözkonusu 2 otel yönünden 46.666,68 kg ürün alma taahhüdünden 70.970,12 kg ürün alındığı ve sözkonusu 2 otel yönünden 2 yıllık alım hedefinin gerçekleşmiş olacağı anlaşılmıştır.
4-Dava konusu olan … … ve … … oteli davalı şirket tarafından … tarihinde dava dışı … … Turizm AŞ’ye kiraya verildiği, bu kiralama tarihinden sonra dava konusu olan otellere teslim edilen bu ürünlerin, davalı şirketin taahhüt ettiği ürünlerin devamı olarak teslim edilen ürünler olmadığı, teslim edilen ürünlerin dava dışı şirket ile davacı şirket arasındaki daha önce devam eden ticari ilişki gereğince toplu alınan ürünlere istinaden teslim edilen ürünler olduğu,
5-Davacının feshe bağlanan cezai şart ile bundan bağımsız olarak ekipman bedelinin Alıcı tarafından ödenmesine ilişkin sözleşme hükümlerinin amacının; 4 sene boyunca davalıya satış yapacağını düşündüğü ve asgari satış limiti doğrultusunda ciro yapacağını öngördüğü, sözleşmeden beklediği yarar bakımından zarara uğramasını engellemek olduğunu beyan ettiği, davalı ise sözleşmenin 6 adet tesis bakımından akdedilmiş olmakla 2 adet tesisin kiraya verilmiş olmasının sözleşmedeki alım taahhüdünün yerine getirilmeyeceği anlamı taşımayacağını savunduğu, bu yönüyle takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu,
6- 6.3 maddesinde tutanakla teslim edildiği beyan edilen ürünlere ilişkin dosyada herhangi bir belgeye rastlanmadığı, aynı maddede ekipmanların Alıcının adresinden davacı tarafından çalışır ve sağlam vaziyette geri alınacağının kararlaştırıldığı, davacı tarafından ürünlerin iade alınmak üzere adrese gidildiğine dair dosyada bilgi ve belgeye rastlanmadığı, davacının söz konusu ekipmanların teslimini davalıdan ihtarname yolu ile talep ettiği, bu hususta değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu” sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Taraflar arasındaki ihtilaf … tarihli sözleşmeden kaynaklanmaktadır.
Sözleşmenin konusu 2.maddede tanımlanmış olup, buna göre; alıcı … … … AŞ nin işletmekte olduğu … Mah. … … Cad. no. … … Antalya adresinde bulunan … adresindeki … …, … … da bulunan … Antalya daki … … ünvanlı tesislerdeki temizlik işlemlerinde kullanılmak üzere … e ait sözleşme ekindeki taraflarca kabul edilen ürünlerin … den satın almayı, Satıcının da bu ürünleri Alıcıya satmayı kabul ve taahhüt ettikleri belirlenmiştir.
Sözleşmenin uyuşmazlıkla ilgili maddelerinde;
Madde 4: İşbu sözleşme, sözleşme başlangıç tarihi olan … tarihi itibariyle sözleşme konusu tesislerin tüketim ihtiyaçları dikkate alınarak 1., 2., 3., 4. yıllarda her bir yılda 105.000 kg ürün alımına kadar 4 yıllık süre için akdedildiği, toplam ürün alımına ulaşılması halinde de sözleşmenin sona ereceği, alıcının her yıl minimum 80.000 kg ürün alımını taahhüt ettiği, alıcının tonaj taahhüdünü yerine getirmemesi halinde Alıcıya çekilecek bu husustaki ihtarname tebliğinden itibaren 7 gün içinde taahhüdün yerine getirilmemesi halinde Satıcının tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih edebileceği,
Madde 6: Tarafların hak ve yükümlülükleri; Satıcı veya yetkilendirdiği bayisinin sözleşmede belirtilen ürünleri sözleşmede belirtilen şartlarda ürün ve hizmetleri promosyon olarak vermeyi kabul ettiği, sözleşmenin 6.1.1 maddesinde belirtilen ürünlerin bedelinin …+KDV olduğu, bu yatırımların satıcı veya bayisi tarafından alıcıya verileceği, 6.2.2 de Belirtilen … Euro + KDV bulaşık makinesinin, … Euro + KDV bulaşık makinesini, 90.500 Euro + KDV bulaşık makinelerin kullanılmak üzere alıcıya verileceği, bedeller toplamının … Euro + KDV olduğu,
Madde 6.3: Satıcı ile alıcı arasındaki ilişkinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde en geç 15 gün içinde verilen … makinelerinin alıcının tesislerinden geri alınacağı, bu makinelerin alıcının tesislerinden herhangi bir sebeple geri alınamaması halinde alıcının … USD yi 10. maddedeki cezai şart dışında 15 gün içinde satıcıya ödeyeceğini peşinen kabul ve taahhüt ettiği,
Madde 8: Alıcının başka şirketlerce devir alınması, çoğunluk hisselerinin el değiştirmesi sonucu ortaklık yapılarının değişmesi halinde alıcının bu değişikliği karşı tarafa bildirmekle mükellef olduğu, alıcının sözleşme süresi içinde tesislerini herhangi bir şeklide üçüncü kişilere devreder veya kiralar ya da iş bu tesislerin temizlik işlerini kısmen veya tamamen taşeron şirket veya kişilere devreder ise, devralan ya da kiracının iş bu sözleşme hükümlerine aynen uymasını temin edeceğini, kiracıdan bu yönde bir taahhütname alarak …’e tevdi edeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, devralan veya kiracının yazılı bir taahhütname vermemesi halinde bunu 10 gün içinde …‟e yazılı olarak alıcının bildirmesi gerektiği, bildirmemesi halinde …’nin sözleşmeyi haklı olarak fesih edebileceği,
Madde 9: Alıcının sözleşmeye konu ürünleri başka firmadan bedelli veya bedelsiz almayacağını taahhüt ettiğini,
Madde 10: Fesih ve sonuçları: Alıcının iş bu sözleşmede üstlendiği hükümlerini kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde … konuya ilişkin Alıcıya ihtarname çekmekle yükümlüdür. Eğer alıcı ihtarnamede belirtilen yükümlülüklerini 7 gün içinde yerine getirmez ise … nin sözleşmeyi feshedebileceğini, …’in bu madde kapsamında sözleşmeyi fesih etmesi halinde “tonaj kotasının tamamlanmaması halinde, promosyon bedeli …’e veya bayisine fatura edilmiş olsa dahi … madde 6.1.1. de belirtilen promosyonlar (….-TL+kdv) ile 6.1.2 de belirtilen (….-euro+KDV) sözleşme süresince kullanılmak amacıyla teslim edilmiş bulaşık makineleri karşılığı olan … USD meblağı, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın Alıcı’dan cezai şart olarak talep etme hakkına haizdir.
Madde 10.3: 6.1.2 de belirtilen sözleşme süresince kullanılmak amacıyla teslim edilmiş bulaşık makineleri karşılığı olan … usd meblağı, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınarak ((Madde.6.1.1 de belirtilen promosyonlar ile 6.1.2 de belirtilen sözleşme süresince kullanılmak amacıyla teslim edilmiş bulaşık makineleri için belirlenmiş sözleşme karşılığı … toplam bedeli) x (Alıcının gerçekleştiremediği ürün alım taahhüt miktarı /ürün alımına ilişkin toplam taahhüt miktarı)) …‟e ödemek zorunladır. Buna karşı Alıcı …‟nin haksız feshe sebep olmasından kaynaklı uğradığı doğrudan maddi zararları tazmin etme hakkına sahiptir.
Madde 10.4: Doların TL çevrilmesinde TCMB efektif satış kurunun dikkate alınacağı kararlaştırıldığı, davacının zararının sözleşmede kararlaştırılan zarardan fazla olması halinde aşan kısım KDV siz fesih bedeli faturası ile fatura edileceği,
Şeklinde anlaşmaya varıldığı görülmüştür.
Davalı yan taraflar arasındaki sözleşme devam ederken sözleşme kapsamında olan, Antalya’da bulunan … … ve … … isimli tesislerin … tarihi itibariyle … … A.Ş’ye tüm işletmecilik hakkı vererek kiralamış, ancak yukarıda belirtilen sözleşmenin 8.maddesi uyarınca tesisleri kiralayan … … firmasından bu sözleşme hükümlerine aynen uyacağı yönünde bir taahhütname alarak …’e tevdi etmemiş olması nedeniyle;
Davalı … tarihli Sayın Yetkili başlıklı yazısı ile özetle; … … … A.Ş hak sahipliğinde bulunan … … ve … isimli tesislerin … tarihi itibariyle … … A.Ş’ye tüm işletmecilik hakkı verilerek kiralandığı, …. Noterliği … tarih ve … yevmiye nolu ihtarnamenin keşidecisinin davacı muhatabının davalı olduğu, yazıda özetle; … tarihli sözleşme gereği davalının … …, …, …, …, … ve … otelleri temizlik malzemelerinin alımına ilişkin taahhüt altına girdiği, sözleşmenin 8.maddesine aykırı olarak … ve … Otelinin … …’e kiralandığı, yazının tebliğinden itibaren 7 gün içinde Kiracı şirketin sözleşme ile bağlı kalacağına dair yazılı taahhüdün verilmesini aksi halde … USD cezai şartın talep edileceği, sözleşmenin 6.3 maddesindeki ekipmanların sağlam ve çalışır vaziyette iadesi aksi halde … USD ekipman bedelinin ödenmesini ihtar ettiği, …Noterliği … tarih ve … yevmiye nolu ihtarnamenin keşidecisinin davacı muhatabının davalı olduğu, yazıda özetle; … tarihli sözleşme gereği kiracı … …’in sözleşme ile bağlı kalacağına dair yazılı taahhüdün süresinde ibraz edilmediği, … ve … Otellerinin devir hazırlıklarına ilişkin duyum bulunduğu, bayilere gecikmiş borç bulunduğu, son kez 7 gün içinde kiracının yazılı taahhüdünün keşideciye ibrazı ile bayilere gecikmiş borçların ödenmesi ve … ve … Otellerinin devrinden vazgeçilmesi aksi halde devir alandan yazılı taahhüt alınarak keşideciye ibraz edilmesini ihtarla verilen süre içerisinde belirtilen hususların giderilmemesi halinde cezai şartın talep ve tahsil yoluna gidileceği, sözleşmenin 6.3 maddesindeki ekipmanların sağlam ve çalışır vaziyette iadesi aksi halde … USD ekipman bedelinin ödenmesi, bayi borçlarının ödenmesinin ihtar edildiği, bu ihtara rağmen … … firmasından sözleşmede yer alan taahhüdün alınamadığı, şirketin bir böyle bir taahhüt vermediği, bunun üzerine davacı tarafından sözleşmenin feshedildiği belirlenmiştir.
Dosyaya mali müşavir ve borçlar hukuku hesap uzmanı bilirkişiden oluşan heyet tarafından düzenlenen raporun esas hakkında hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmüş, bu raporda Davalı şirketin sözleşme süresi olan 4 yıllık sürede teslim almayı taahhüt ettiği ( otel ayrımı yapılmadan) toplam 420.000 kg. ürünün eşit oranda 6 otele bölüştürüldüğünde, otel başına taahhüt edilen ortalama ürün miktarının 420.000 kg. / 6 otel = 70.000 kg. olduğu, dava konusu olan … … ve … … Oteli yönünden dava tarihi itibariyle toplam 69.029,88 kg. miktarında ürün teslim alma taahhüdünü davalı şirketin yerine getirememiş olduğu, bu iki oteli devralan … … firmasının da sözleşmede belirtilen temizlik malzemelerini davacıdan satın almaması ve bu yönde bir taahhüdünün davalı yanca temin edilememiş olması, davacının davalıya İzmir … Noterliği aracılığı ile çektiği 13 Aralık 2019 ve 24 Temmuz 2020 tarihli ihtarnamelerden ve yine dava tarihinden sonra … tarihinde davalıya mal teslim etmiş olması karşısında (mali müşavir … tarafından düzenlenen … tarihli ek rapor); sözleşmede 6 otel için belirlenen toplam … USD cezai şartın iki otel için … USD’ye tekabül ettiği, davacının ancak bu miktar cezai şart talep edebileceği, diğer oteller yönünden sözleşmenin devam ettirildiği kabul edilmiş ve cezai şart alacağı için açılan … USD bedelli davanın kısmen kabulü ile; … USD’nin dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD bazında açılmış mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranının tatbiki suretiyle fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden Türk parası karşılığının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Davacının davalıya sözleşme uyarınca teslim edilen ekipmanların sözleşmenin feshine ve yapılan ihtara rağmen kendilerine teslim edilmemiş olması nedeniyle ekipman bedelleri için açmış olduğu davada ise; sözleşmenin 6.3 maddesi ile satıcı ile alıcı arasındaki ilişkinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde en geç
15 gün içinde verilen … makinelerinin alıcının tesislerinden çalışır ve sağlam vaziyette geri alınacağı, bu
makinelerin alıcının tesislerinden herhangi bir sebeple geri alınamaması halinde alıcının
… USD yi 10. maddedeki cezai şart dışında 15 gün içinde satıcıya ödeyeceğini peşinen
kabul ve taahhüt ettiği, yani ekipmanların alıcının adresinden davacı tarafından çalışır ve sağlam vaziyette geri alınacağının kararlaştırıldığı, davacı tarafından ürünlerin iade alınmak üzere adrese gidildiğine dair dosyada bilgi ve belgeye rastlanmadığı, davacının ise söz konusu ekipmanların teslimini davalıdan ihtarname yolu ile talep ettiği, dolayısı ile davalı- alıcının adresine gidildiği halde ekipmanların sağlam ve çalışır vaziyette geri alınamaması halinin ispat edilmediği görülmüş ve bu nedenle ekipman bedellerine ilişkin olarak açılan … USD bedelli davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Ekipman bedellerine ilişkin olarak açılan … USD bedelli DAVANIN REDDİNE,
2-Cezai şart alacağı için açılan … USD bedelli DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE; … USD’nin dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarınca 1 yıl vadeli USD bazında açılmış mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranının tatbiki suretiyle fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden Türk parası karşılığının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacının fazlaya ilişkin TALEBİNİN REDDİNE,
3-Alınması gerekli 41.708,80 TL harçtan peşin alınan 36.564,64 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.144,…‬ TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 36.564,64 TL peşin, 54,40 TL başvuru harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Ekipman bedelleri için açılan alacak davasında;
A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 47.598,06 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Cezai şart alacağı (tazminatı) için açılan davada;
A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 85.163,91 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
A.A.Ü.T 13/3.maddesi uyarınca hesaplanan 85.163,91 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 5.500,00 TL bilirkişi ücreti, 1.723,9‬0 TL tebligat-posta-müzekkere masrafı olmak üzere toplam 7.223,90‬ TL yargılama giderlerinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 2.051,23 TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5.172,67‬ TL’nin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davada kabul ve red oranına göre hesaplandığında 945,19 TL’sinin davacıdan, 374,81 TL’sinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
9-Sarf edilmeyen gider avansının HMK.’nun 333. maddesi uyarınca davacıya iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 30/05/2023

Başkan …
¸e-imza
Üye …
¸e-imza
Üye …
¸e-imza
Katip …
¸e-imza