Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/5760 E. , 2022/6819 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5760
Karar No : 2022/6819
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- DAVACILAR : 1- … Gayrimenkul Kiralama İnşaat ve Tic. A.Ş.
2- …
VEKİLİ : Av. …
2- DAVALI : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; İstanbul ili, Adalar ilçesi, …-… Mahallesi, … ada, … parsel önü Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanın 315,00-m²sinin iskele ve güneşlenme yeri yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/09/2012-15/09/2017 tarihleri arası dönem için 191.424,68-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile dayanağı … günlü, … sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; davaya konu taşınmazın bitişiğinde yer alan ve davacılar tarafından işgal edildiği ileri sürülen … ada, … parsel, 815 m² alana ilişkin olarak 16/09/2012-15/09/2017 tarihleri arası dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan ve Mahkemelerinin E:… sayısına kayıtlı dava dosyasında alınan bilirkişi raporuyla birlikte değerlendirilerek dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ile dayanağı olan komisyon kararının; 102.922,42-TL’lik kısmın iptaline, 88.502,26-TL’lik kısmın reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; aynı mahallede yer alan, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanın iskele ve güneşlenme yeri olarak kullanımı nedeniyle açılan emsal davalarda, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan ve bir kısmı kesinleşen dava dosyalarındaki bilirkişi raporları, usul ekonomisi de gözetilerek işbu davada ecrimisil hesaplamasına esas alınıp, “yeniden değerleme oranı” uygulanarak güncellenmesi suretiyle yapılan hesaplama sonucunda, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 149.589,92-TL kısmının iptaline, 41.834,76-TL kısmının reddine, bedel tespit komisyonu işlemi yönünden de davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacılar tarafından; dava konusu taşınmazın bitişiğinde bulunan şirkete ait taşınmazları 3. kişilere kiraladıkları, anılan taşınmazı fiilen kendilerinin kullanmadığı, Mahkemece belirlenen ecrimisil miktarının fahiş olduğu ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.
Davalı idare tarafından; ecrimisil bedelinin, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerden az olmayacak şekilde hesaplanması gerektiğinden, bu husus dikkate alınıp mevzuata uygun olarak takdir edildiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhine olan kısmının bozulması istenilmektedir.
TARAFLARIN CEVABI :
Davalı idare tarafından; cevap verilmemiştir.
Davacılar tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının “Ortak Hükümler” kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Adalar ilçesi, …-… Mahallesi, … ada, … parsel önü Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 315,00-m² alanın iskele ve güneşlenme yeri yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/09/2012-15/09/2017 tarihleri arası dönem için 191.424,68-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile dayanağı … günlü, … sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir kararının iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği’nin 5. maddesinin 3. bendinde ise, ”Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, ecrimisil kıymet takdir kararında söz konusu taşınmazın bulunduğu yer emlak vergi değerlerinin %5’i belirlendikten sonra bu bedel üzerinden ecrimisil birim değeri tespit edilerek kıymet takdirinin yapıldığı, Mahkeme kararında ise; dava konusu taşınmazın bitişiğinde bulunan ve davacılar tarafından işgal edildiği ileri sürülen … ada … parselde yer alan 815 m² alana ilişkin olarak 16/09/2012-15/09/2017 tarihleri arası dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan ve aynı Mahkemenin E:… sayısına kayıtlı dava dosyasında alınan bilirkişi raporuyla birlikte değerlendirilerek dava konusu işlemlerin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiş olup, taraflarca yapılan istinaf başvusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince; İdare Mahkemesi kararına esas alınan diğer dava dosyasında düzenlenen bilirkişi raporundaki taşınmaz ile işbu davaya konu taşınmazın konumlarının farklı olduğu, ayrıca işgal biçiminin de farklılık arz ettiği, dava konusu yere emsal olamayacağı, ancak aynı mahallede yer alan deniz tarafında Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanın iskele ve güneşlenme yeri olarak kullanımı nedeniyle açılan davalarda mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan ve bir kısmı kesinleşen dava dosyalarındaki bilirkişi raporları, usul ekonomisi de gözetilerek işbu davada ecrimisil hesaplamasına esas alınıp, “Yeniden Değerleme Oranı” uygulanarak güncellenmesi suretiyle yeniden yapılan hesaplama sonucunda davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine, bedel tespit komisyonu işlemi yönünden de davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği’nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3’ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Olayda, davaya konu taşınmazın bitişiğinde bulunan 815 m² yüzölçümlü taşınmaz üzerindeki işyeri (kafe, restoran, havuz ve bahçe), anılan taşınmaz önünde yer alan 315,00-m²’nin ise iskele ve güneşlenme yeri yapılmak suretiyle işgalin davacıların ticari faaliyetine kattığı değerin de dikkate alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın ecrimisil bedelinin, emsal kira bedellerinin yanında, davacıların ticari faaliyetlerine kattığı değer de dikkate alınarak emlak vergisine esas asgari değerinin %3’ünden az olmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğinden, Mahkeme kararına yönelik taraflar istinaf başvurularının kısmen reddi, kısmen kabulü yönündeki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Anılan Kanun’un 6545 sayılı Kanun’la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun’a 6545 sayılı Kanun’un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. madde uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 22/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.