Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2019/8860 E.  ,  2022/5719 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/8860
Karar No : 2022/5719

DAVACI : … Veteriner Hekimler Odası / …
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU : İstanbul Veteriner Hekimler Odası tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın … tarih ve E…. sayılı, “Veteriner Tıbbi Ürünler ve Tıbbi Atıkların İmhası” konulu Talimatının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :.Davacı tarafından, hayvanlara yönelik teşhis ve tedavide kullanılan atıkların tehlikeli atık sınıfında değerlendirilmemesi gerektiği, Atık Yönetimi Yönetmeliğinde de hayvanlara yönelik teşhis ve tedavide kullanılan atıkların tehlikesiz atık olarak belirtildiği, konunun Yönetmelik ile somut olarak düzenlendiği, soyut gerekçelerle Yönetmeliğe aykırı düzenleme getirilemeyeceği, tıbbi atıkların tehlikeli atıklarla aynı şey olmadığı, enfeksiyon yapıcı atıkların tehlikeli atıklar sınıfında yer almadığı, ambalaj atıklarının tamamının enfeksiyon yapıcı ürünlerle temas edip etmediğine bakılmaksızın tıbbi atık olarak değerlendirilemeyeceği, Talimatın uygulanma imkanı olmadığı, bütün ülkedeki atığın sadece İzmit ve Ankara’da bulunan iki tesiste imhasının mümkün olmadığı, atık yönetimi ile ilgili düzenleme yapma yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ait olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idarece, dava konusu Talimatın, veteriner tıbbi ürünler ile stok kontrolü işlemlerine hizmet ettiği, İlaç Takip Sisteminde (İTS) kayıtlı olan ilaçların imhasının izlenilebilirliğinin sağlanmasının amaçlandığı, atıkların imhasından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının sorumlu olduğu, Talimat ile İlaç Takip Sisteminde kayıtlı olan veteriner tıbbi ürünlerin yasal gerekliliklere göre imhasının sağlandığı ve bu şekilde kayıttan düşüldüğü, atıkların imhasının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı mevzuatına uygun olarak yapılması gerektiğinin açık olduğu, tehlikeli olmayan, tıbbi atık sayılmayan atıkların imhasının Talimat kapsamı dışında olduğu, belirlemelerin mevzuata uygun olarak yapıldığı, yapılan sınıflandırmanın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından çıkarılan Yönetmeliğe uygun olduğu, kamu yararının esas alındığı, her türlü veteriner atığının tehlikeli atık olarak sınıflandırıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, tehlikeli olmayan atıklar için de düzenlemelere yer verildiği, mevzuat hazırlama usul ve esaslarına uyulduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : İstanbul Veteriner Hekimler Odası tarafından , Tarım ve Orman Bakanlığı’nın … tarih ve … sayılı “Veteriner Tıbbi Ürünler ve Tıbbi Atıkların İmhası” konulu Talimatının iptali istemiyle dava açılmıştır.
Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Ancak, bu düzenlemeler arasında uyulması gereken “normlar hiyerarşisi” kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 1. maddesinde Kanunun amacı; gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak olarak belirtilmiş; Kanunun kapsamını düzenleyen 2 nci maddesinde; Kanunun, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsayacağı belirtilmiştir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu gereğince, ülkemizde veteriner sağlık ürünlerinin ruhsatlandırılması, üretimi, ithalatı, toptan veya perakende satışı ile tüm aşamalarında kontrol ve denetimi Tarım ve Orman Bakanlığı görev ve sorumluluğundadır. Anılan Kanun’un 12’nci maddesinin 1’inci fıkrasına göre; yeteriner sağlık ürünlerinin üretimi, ithalatı, ihracatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtımı, nakliyesi, depolanması, reçeteli ya da reçetesiz satışı, onayı, kontrolü ve teminine ilişkin işlemler anılan Bakanlıkça belirlenmektedir. 5996 sayılı Kanun’un 13’üncü maddenin 1’inci fıkrasına göre; veteriner biyolojik ürünler dışındaki veteriner tıbbi ürünlerin toptan satışı ecza depoları veya veteriner ecza depoları, perakende satışı ise veteriner muayenehane, poliklinik ve hayvan hastaneleri ile eczaneler kanalıyla yapılabilir. 5996 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinin 1’inci fıkrasına göre; veteriner hekimler uygulayacağı veya tavsiye edeceği reçeteye tabi veteriner tıbbi ürünler ve terkipler için reçete düzenlemek ,belirlenen kayıtları tutmak ve talep halinde Tarım ve Orman Bakanlığına sunmakla yükümlü olduğu kuralı öngörülmüştür.
11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 3, 12, 13, 14, 31, 32, 34, 37, 43 ve 47 nci maddeleri, 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6, 7, 27 ve 28 inci maddeleri ve 9/3/1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odaların Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun 5 inci maddesi, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesine dayanılarak ve Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyinin 2001/82 sayılı Veteriner Tıbbi Ürünler Direktifi, 2004/28 sayılı Veteriner Tıbbi Ürünlerle ilgili Topluluk Kodu ve Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyinin 2001/82 sayılı Veteriner Tıbbi Ürünler Direktifinin ekini değiştiren 2009/9 Sayılı Direktifi, 91/412 sayılı Veteriner Tıbbi Ürünler İçin İyi Üretim Uygulamaları Prensiplerine İlişkin Direktifine paralel olarak Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmelik 24 Aralık 2011 tarihli ve 28152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Çevre Kanunu Atık Yönetimi Yönetmeliği 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş; Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği de 25.01.2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Tarım ve Orman Bakanlığınca düzenlenen davaya konu Talimat içeriğinde:
“A-Genel Esaslar:1-Veteriner tıbbi ürün pazarlama izin sahipleri, üretim yeri, ecza deposu, veteriner ecza deposu ve veteriner temsilci ecza depoları, Bakanlıktan izinli perakende satış yeri ve veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmeleri, Bakanlık birimleri ile veteriner ilacı bulunduran ve satan eczaneler bu talimat kapsamında hareket edecektir.
2-Atığın sorumluluğu İlaç ve Aşı Takip Sistemlerinde mülkiyetini üzerinde bulunduranda olacak ve bahse konu ürünü muhafaza eden müteselsilen sorumlu kabul edilecektir.
3- Atığın imhası ile ilgili her türlü masraf atığın sahibi tarafından karşılanacaktır.
4- Türk Veteriner Hekimleri Birliği ve Türk Eczacılar Birliği ile bağlı odaları yukarıda yazılı düzenlemelere uygun ve Bakanlığımız onayını almak koşulu ile veteriner muayenehane, poliklinik ve hayvan hastaneleri, veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmeleri ile eczanelerin tıbbi nitelikli atıkları dışındaki atıklarının toplanması va da bertarafına aracılık edebilecektir.
5-Yukarıda sayılan yerlerde üretilen atıklar (kimyasal ve tıbbi) Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığından lisanstı atık bertaraf tesislerinde imha edilecektir.
6-Atık niteliği kazanan ürünler muhafaza edildiği yerde ayrılmış ya da tanımlarımış bir alanda tutulacak, başka bir yere taşınmayacak ve en geç 180 gün içerisinde imha ettirilecek veya lisanslı atık toplama kuruluşuna teslim edilecektir.
7-İlaç Takip Sisteminde üretim yeri ya da temsilci ecza deposunda tutulan atık niteliği kazanan hammadde, üretimin herhangi bir aşamasındaki yarı mamul ürün , nihai ürün haline gelmiş ilaç , son kullanma tarihi dolmuş ilaç ya da herhangi bir sebeple satışa arz edilmesi uygun olmayan ilaç için “Hammadde Stok Düş” veya “İlaç Stok Düş” butonunu kullanarak İlaç Takip Sistemi yoluyla talep oluşturulacaktır.
8-İlaç ve Aşı Takıp Sistemlerinde atık niteliği kazanan kayıtlı hammadde ,ara ürün ve kullanıma hazır ürünlerin Bakanlık birimleri tarafından tespiti yapılmadan imhası yapılmayacak ya da imha amaçlı sevki gerçekleştirilmeyecektir.
9-Üretime alınmamış hammaddeler hariç olmak üzere, İlaç ve Aşı Takip Sistemi satış stokuna dahil edilmemiş atık niteliği kazanan mamul ve yarı mamül ürünler için herhangi bir tespit talebi oluşturulmayacak ve tespit yapılmayacaktır.
10-İmha edilecek atığın tespiti Bakanlık İl/İlçe Müdürlükleri tarafından oluşturulan ve en az üç üyeden oluşan bir komisyon ile yapılacak. komisyona katılması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığından bir üye davet edilecek, ilgili Bakanlık birimlerinden üye katılmadığı durumlarda bu Üüyenin yerini Bakanlığımız üyesi tamamlayacaktır.
11- Nakli ya da satış amaçlı sevkiyatı sırasında kayıp olan veya tespiti herhangi bir sebeple mümkün olmayan ürünlerle ilgili söz konusu durumu gösterir belgeye dayanılarak stoktan silme işlemi yapılacak, Bakanlık birimleri tarafından talep edilen diğer dokümanlar da sunulabilecektir.
12-Kullanıma hazır veteriner tıbbi ürün ve söz konusu ürünlerin üretiminde kullanılan ham maddelerden 31.01.2019 tarihinden önce son kullanma tarihi geçmiş olduğu halde pazarlama izin sahibi , ecza deposu , veteriner ecza deposu perakende satış noktası ve veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmesi İlaç Takip Sistemi kayıtlarında bulunanlar tespit işlemi yapılmadan toplu olarak stok kayıtlarından silinecektir.
13- 01 Şubat 2019 tarihinden itibaren atık niteliği kazanan kullunıma hazır vetetiner tıbbi ürün, bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammadde ve üretim aşamasında ortaya çıkan yarı mamül ürünlerin İlaç Takip ve Aşı Takip Sistemindeki stok kayıtlarından silinmesi ile ilgili hususlarda Bakanlık tarafından yayınlanan E-Reçete ve İlaç Takip Sistemi Talimatı ve Uygulama Kılavuzu ve bu alanda yayınlanacak Kılavuzlara uygun şekilde gerçekleştirilecektir.
B-Hammadde ve Başlangıç Maddesi
1-Veteriner ilaç üretiminde kullanılan hammadde, bunlarla bulaşık bulk veya yarı mamul atıklar Atık Yönetimi Yönetmeliğinde “(07) Organik Kimyasal İşlemlerden Kaynaklanan Atıklar” başlığı tehlikeli altında “(07 05) kodlu atıklar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından atıkların bertarafı konusunda lisanslı ‘”(…) … Atık ve Artıkları Arıtma Yakma ve Değerlendirme A.Ş” veya … Trading & … AG/Ankara tesislerinde imha ettirilecek ve imha yaptırılacak tesis ile imzalanan sözleşme bağlı bulunan Bakanlık İl Müdürlüğüne sunulacaktır.
2-Veteriner biyolojik ürün üretim yerlerinde üretim aşamasında yarı mamul ya da bulk halde iken atık niteliği kazanan ürünler ile üretimin_ herhangi bir aşamasında kontamine olmuş ve üretim yeri imkanları ile imha edilemeyen her türlü atık “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun şekilde bu konuda lisanslı tesislerde bertaraf ettirilecek ve faaliyette bulunulan yer belediyesinin yetkilendirdiği Çevre Bakanlığından lisanslı kurum ya da kuruluş ile imzalanan sözleşme Bakanlık İl Müdürlüğüne sunulacaktır.” şeklindeki belirlemelerden sonra; C-Kullanıma Hazır İlaç ve Biyolojik Ürün ve ardından D-Kontamine Ambalaj, Uygulama Merkezi ve Diğer Atıklar başlıkları altında konuya ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Davacı tarafından, hayvanlara yönelik teşhis/tedavide kullanılan atıkların tehlikeli atık sınıfında değerlendirilmemesi gerektiği, Atık Yönetimi Yönetmeliğinde de hayvanlara yönelik teşhis/tedavide kullanılan atıkların tehlikesiz atık olarak belirtildiği, konunun Yönetmelik ile somut olarak düzenlendiği, soyut gerekçelerle Yönetmeliğe aykırı düzenleme getirilemeyeceği ileri sürülerek işlemin iptali istenilmiştir.
Veteriner tıbbi ürünler, hayvan sağlığının temin edilmesi için gerekli temel araçlardan birisi olup hayvan sağlığı, gıda güvenliği ve insan sağlığı ile yakından ilgilidir. Davaya konu edilen işlemin amacı; Davalı İdarece, veteriner tıbbi ürünlerin doğru ve akılcı kullanımı ile ilgili olarak meslek mensupları ve hayvan sahiplerinin farkındalığının artırılması olarak belirtilmiştir.
Veteriner tıbbi ürünlerin akılcı kullanımı ile ilgili faaliyetlerin kapsamı içerisinde herhangi bir sebeple kullanılamayacak duruma gelen veteriner tıbbi ürünler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin, kullanımı sırasında ortaya çıkan ambalaj ya da kullanım materyallerinin doğru şekilde imhasının sağlanması önemli yer tutmaktadır. Dava konusu işlemle Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Atık Yönetimi Yönetmeliğinin bu işlemlere esas alınacağı bildirilmiştir. Yine Tarım ve Orman Bakanlığınca izin ve denetim işlemleri yapılan ilaç üreticileri, veteriner ilaç satış yerleri, hayvancılık işletmeleri gibi atık oluşturabilecek yerler çeşitli sebeplerle (raf ömrü süresi dolmuş, ambalajı hasar görmüş ya da kullanılamayan ürünler vb.) kullanılmayarak tıbbi atık meydana getirmiş ürünlerin yine anılan bakanlık tarafından kurulmuş olan ilaç takip sisteminde de stoklarından düşülmesi talepleri üzerine, stok düşmesi talep edilen tıbbi ürünlerin nasıl imha edildiğinin beyan edilememesi nedeniyle, veteriner tıbhi atıkların Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Atık Yönetim Yönetmeliğine göre imha edilmesinin sağlandığı, tıbbi atıkların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca yapılan düzenlemeler çerçevesinde imha edilmekte olduğu, “Veteriner Tıbbi Ürünler ve Tıbbi Atıkların İmhası” konulu talimat ile tıbbi atıklar konusunda oluşturulmuş mevzuatın nasıl uygulanabileceği hususunda ilgili kişi ve birimlere yön gösterildiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda : dava konusu işlemin 5. maddesinde “atıkların imhasının” Çevre ve şehircilik Bakanlığı düzenlemelerine göre yapılacağı, “tehlikeli atık” içeriğinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 02.04.2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında belirleneceği belirtilmiş olup, bu hususta yeni bir tanım veya sınıflandırmaya gidilmediği; 25.01.2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazetede Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanmış olan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre tıbbi atık niteliği kazanmış veteriner tıbbi ürünleri hususunda talimat kapsamında esasların belirlendiği ve enfeksiyon yapıcı atıkların da yine bu yönetmelikle önceden belirlenmiş olduğu görülmektedir.
Talimatın Genel Esasları çerçevesinde izinli pazarlama izin sahipleri, üretim yerleri, depolar, perakende satış yerleri, veteriner tıbbi ürün temin izinli işletmeler ile veteriner tıbbi ürün ticareti yapan eczanelerin veteriner tıbbi ürünlerin üretiminden son kullanımına kadar tüm aşamalarındaki faaliyetleri boyunca ürettikleri tehlikeli ve/veya tıbbi atıkları adı geçen yasal düzenlemelere yani Çevre ve Şehircilik Bakanlığı uhdesinde olan Atık Yönetim Yönetmeliğinde ve Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun şekilde imha ettirmesi gereği belirlenmiştir.
Anılan düzenlemelerle imha işlemleri konusunda bu işlemlerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığından izin almış tesislerde yapılabileceği ve imha konusunda kurum ve kuruluşlar ile sağlık kuruluşlarının izleyeceği yol ve sorumluluk alanlarının belirlemesinin yapıldığı; hayvan sağlığında kullanılan ve herhangi bir sebeple kullanılamayacak duruma gelen veteriner tıbbi ürünler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin, kullanımı sırasında ortaya çıkan ambalaj ya da kullanım materyallerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının atıkların imhası konusunda yayımladığı mevzuatlara uygun şekilde imhasının sağlanmasına yönelik, tıbbi atıklardan kaynaklı insan sağlığı, hayvan sağlığı, gıda güvenliği ile çevrenin olumsuz yönde etkilenmemesi amacıyla veteriner hekimlerin ve diğer ilgililerin farkındalığının arttırılması ve uygulamada birliğin sağlanması ve atıkların imhası konusunda mevcut yönetmeliklere atıfta bulunulduğu, İlaç Takip Sisteminde çeşitli sebeplerle atık özelliği kazanmış veteriner tıbbi ürünler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin stoktan düşümünün sağlanmasıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren veteriner tıbbi ürün üretim yerleri, depolar ve perakende satış yerleri ile hayvan sağlığı hizmeti veren meslek mensuplarının ürettikleri atıkları insan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevre güvenliğini korumak üzere bu konudaki mevzuata uygun biçimde bertarafına yönelik esasların belirlendiği, dayanağı olan üst hukuk normlarında yer alan hakları daraltıcı ya da sorumlulukları genişleten düzenlemeler getirmediği görülmekte olup, bu durumda davaya konu işlemin iptalini gerektiren hukuka aykırılık içermediği sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 06/12/2022 tarihinde, davacı vekili Av. …’in ve davalı idare vekili Hukuk Müşaviri …’ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın … tarih ve … sayılı “Veteriner Tıbbi Ürünler ve Tıbbi Atıkların İmhası” konulu Talimatının iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak amacıyla çıkarılan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 2. maddesinde, Kanun’un, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsadığı belirtilmiş; 3. maddesinin 1. fıkrasının 69 numaralı bendinde, tıbbî olmayan veteriner sağlık ürünleri, hayvana uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma hazır hâle getirilmiş ilaç niteliğinde olmayan ürünler; 74 numaralı bendinde, veteriner biyolojik ürünler, hayvanlarda aktif veya pasif bağışıklık oluşturmak, bağışıklığın seviyesini ölçmek veya hastalık teşhisi için hazırlanmış aşı, serum gibi ürünler ile teşhis kitleri; 77 numaralı bendinde, veteriner sağlık ürünleri, veteriner tıbbî ürünleri ve tıbbî olmayan veteriner ürünler; 78 numaralı bendinde ise, veteriner tıbbî ürünleri, hayvana uygulanmak ya da hayvan için kullanılmak amacıyla tüm üretim aşamalarından geçerek kullanıma hazır hâle getirilmiş etkin madde ihtiva eden ürünleri ve veteriner biyolojik ürünleri şeklinde tanımlanmış; “Veteriner hizmetleri ile ilgili faaliyet onayları” başlıklı 11. maddesinde, “(1) Bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren muayenehane, klinik, poliklinik, hayvan hastanesi, ev ve süs hayvanı satış yerleri, hayvan eğitim ve barınma yerleri, otel hizmeti veren hayvan bakımevleri, hayvan pazar ve borsaları, damızlık kümes ve kuluçkahaneler, hayvan hastalıkları teşhis, analiz ve üretim laboratuvarları ile deney hayvanı üretici ve tedarikçileri Bakanlıktan onay almak ve istenen kayıtları tutmakla yükümlüdür.
(2) Birinci fıkra kapsamındaki muayenehane, klinik ve polikliniklerin açılması için yalnızca veteriner hekimlere onay verilir.
(3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.” kuralına; “Veteriner sağlık ürünlerinin onayı, üretimi ve sahibinin sorumlulukları” başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında, “Veteriner sağlık ürünlerinin üretimi, ithalatı, ihracatı, kullanımı, ambalajlanması, etiketlenmesi, tanıtımı, nakliyesi, depolanması, reçeteli ya da reçetesiz satışı, onayı, kontrolü ve teminine ilişkin işlemler Bakanlık tarafından belirlenir.” kuralına; “Veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende satışı, tanıtımı” başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında, “Veteriner biyolojik ürünler dışındaki veteriner tıbbî ürünlerinin toptan satışı, ecza depoları veya veteriner ecza depoları kanalıyla, perakende satışları ise eczaneler, veteriner muayenehane, klinik, poliklinik ve hayvan hastaneleri kanalıyla yapılır. Ancak, Bakanlıkça izin verilmiş süs kuşları ile akvaryum ve egzotik süs hayvanlarını satan işyerlerinde, veteriner biyolojik ürünler dışındaki sadece bu hayvanlara mahsus olan veteriner tıbbî ürünler satılabilir. Veteriner biyolojik ürünlerin satışına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.” kuralına; 6. fıkrasında, “Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.” kuralına; “Veteriner tıbbî ürünlerin uygulanması” başlıklı 14. maddesinde, “(1) Veteriner hekim, uygulayacağı veya tavsiye edeceği, reçeteye tâbi veteriner tıbbî ürünler ve terkipler için, reçete düzenlemek, belirlenen kayıtları tutmak ve talep edildiğinde Bakanlığa sunmak zorundadır.
(2) Veteriner tıbbî ürünler, kullanıma arz edilen hâliyle, etiket ve prospektüs bilgilerine göre uygulanır. Buna aykırı uygulamalarda sorumluluk, uygulayana ve uygulanmasına izin verene aittir.
(3) Veteriner biyolojik ürünleri, veteriner hekim veya yardımcı sağlık personeli tarafından uygulanır. Bakanlığın programlı veya projeli çalışmaları için uygulayıcılara, hayvan sahipleri tarafından Bakanlıkça belirlenen uygulama ücreti ödenir.
(4) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.” kuralına yer verilmiştir.
Atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanmasına; atık oluşumunun azaltılması, atıkların yeniden kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı gibi yollar ile doğal kaynak kullanımının azaltılması ve atık yönetiminin sağlanmasına; çevre ve insan sağlığı açısından belirli ölçütlere, temel şart ve özelliklere sahip, bu Yönetmeliğin kapsamındaki ürünlerin üretimi ile piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin genel usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından çıkarılan Atık Yönetimi Yönetmeliği’nin, “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, Ek-4 atık listesinde verilen atıkların Yönetmelik kapsamında olduğu düzenlenmiş; 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, “atık”ın, üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir madde veya materyali; (ğ) bendinde, “atık listesi”nin, Ek-4’te verilen listeyi; (jj) bendinde, “tehlikeli atık”ın: Ek-3/A’da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan, ek-4’te altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları; (kk) bendinde, “tehlikesiz atık”ın, Ek-4 atık listesinde yıldız (*) işareti bulunmayan atıkları ifade ettiği; “Genel ilkeler” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasınn (ü) bendinde, “Tehlikeli atıkların neden olduğu çevresel kirlenme ve bozulmadan kaynaklanan zararlardan dolayı tehlikeli atığın toplanması, taşınması, geçici ve ara depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı faaliyetlerinde bulunanlar müteselsilen sorumludurlar. Sorumluların bu faaliyetler sonucu meydana gelen zararlardan dolayı genel hükümlere göre de tazminat sorumluluğu saklıdır. Atıkların yönetiminden sorumlu kişilerin çevresel zararı durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve/veya yapılması gereken harcamalar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre atıkların yönetiminden sorumlu olanlardan tahsil edilir.” düzenlemesine yer verilmiş; Yönetmeliğin Ek-4’ünde yer alan “İnsan ve Hayvan Sağlığı ve/veya Bu Konulardaki Araştırmalardan Kaynaklanan Atıklar (Doğrudan Sağlığa İlişkin Olmayan Muftak ve Restoran Atıkları Hariç” başlıklı 18. bölümünün, “Hayvanlarla İlgili Araştırma, Teşhis, Tedavi ya da Hastalık Önleme Çalışmalarından Kaynaklanan Atıklar” başlıklı “18 02” numaralı alt bölümünde, enfeksiyonu önlemek amacı ile toplanmaları ve bertarafı özel işleme tabi olan atıklar, tehlikeli maddeler içeren ya da tehlikeli maddelerden oluşan kimyasallar ve sitotoksik ve sitostatik ilaçların tehlikeli atık statüsünde oldukları belirtilmiştir.
Tıbbi atıkların oluşumundan bertarafına kadar; çevreye ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesinin önlenmesine, çevreye ve insan sağlığına zarar vermeden kaynağında ayrı olarak toplanması, sağlık kuruluşu içinde taşınması, geçici depolanması, tıbbi atık işleme tesisine taşınması ve bertaraf edilmesine yönelik prensip, politika ve programlar ile hukuki, idari ve teknik esasların belirlenerek uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 25/01/2017 tarihli ve 29959 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, “enfeksiyon yapıcı atık”ın, enfeksiyon yapıcı etkenleri taşıdığı bilinen veya taşıması muhtemel; başta kan ve kan ürünleri olmak üzere her türlü vücut sıvısı, insan dokuları, organları, anatomik parçaları, otopsi materyali, plasenta, fetus ve diğer patolojik materyali, bu tür materyal ile bulaşmış eldiven, örtü, çarşaf, bandaj, flaster, tamponlar, eküvyon ve benzeri atıkları, karantina altındaki hastaların vücut çıkartılarını, bakteri ve virüs tutucu hava filtrelerini, enfeksiyon yapıcı ajanların laboratuvar kültürlerini ve kültür stoklarını, enfekte hayvanlara ve çıkartılarına temas etmiş her türlü malzemeyi, veterinerlik hizmetlerinden kaynaklanan atıkları; (ı) bendinde, “kesici-delici atık”ın, enjektör ve diğer tüm tıbbi girişim iğneleri, lanset, kapiller tüp, bisturi, bıçak, serum seti iğnesi, cerrahi sütur iğneleri, biyopsi iğneleri, intraket, kırık cam, ampul, lam-lamel, kırılmış cam tüp ve petri kapları gibi batma, delme, sıyrık ve yaralanmalara neden olabilecek atıkları; (k) bendinde, “patolojik atık”ın, cerrahi girişim, otopsi, anatomi veya patoloji çalışması sonucu ortaya çıkan dokuları, organları, vücut parçalarını, vücut sıvılarını ve fetusu; (n) bendinde, “tehlikeli atık”ın, Atık Yönetimi Yönetmeliğinde tanımlanan atıkları; (o) bendinde, “tıbbi atık”ın, enfeksiyon yapıcı atıkları, patolojik atıkları ve kesici-delici atıkları ifade ettiği belirtilmiş; Yönetmeliğin Ek-1’inde ise, hayvan hastaneleri, hayvanlar üzerinde araştırma ve deneyler yapan kuruluşlar, veteriner kontrol ve araştırma enstitüleri, veteriner poliklinikleri ve muayenehaneleri ile bu listede yer almayan ancak faaliyetleri sonucu tıbbi atık oluşumuna neden olan kişi, kurum ve kuruluşlar “tıbbi atık üreticileri” arasında sayılmıştr.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın … tarih ve E…. sayılı, “Veteriner Tıbbi Ürünler ve Tıbbi Atıkların İmhası” konulu Talimatında, Bakanlık tarafından veteriner tıbbi ürünlerin doğru ve akılcı kullanımı ile ilgili meslek mensupları ve hayvan sahiplerinde farkındalığın artırılmasına yönelik bir takım çalışmalar yürütütüldüğü, veteriner tıbbi ürünlerin akılcı kullanımı ile ilgili faaliyetlerin kapsamı içerisinde herhangi bir sebeple kullanılamayacak duruma gelen veteriner tıbbi ürünler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin, kullanımı sırasında ortaya çıkan ambalaj ya da kullanım materyallerinin doğru şekilde imhasının sağlanmasının önemli yer tuttuğu, bu nedenle, Bakanlıklarının izin ve denetiminde faaliyet gösteren veteriner tıbbi ürün üretim yerleri, depolar ve perakende satış yerleri ile hayvan sağlığı hizmeti veren meslek mensuplarının ürettikleri atıkları insan sağlığı, hayvan sağlığı ve çevre güvenliğini garantiye almak için bu konudaki yasal gerekliliklere uygun şekilde bertarafını sağlamakla yükümlü olduğu, ayrıca hayvan sağlığı alanında hizmet veren sağlık mesleği mensuplarının faaliyetleri sırasında ortaya çıkan tıbbi atıkların en uygun şekilde bertaraf edilmesinden de sorumlu olduğu, veteriner farmasötik ürün üretim, depolama ve satış noktalarının imalat, depolama ya da söz konusu ürünlerin kullanımı sonrasında oluşan atıkların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğinde, Tehlikeli Atık Listesinde “(07) Organik Kimyasal İşlemlerden Kaynaklanan Atıklar” başlığı altında (07 05 ilaçlarının İmalat, Formülasyon, Tedarik ve Kullanımından (İFTK) Kaynaklanan Atıklar”, (18) Insan ve Hayvan Sağlığı ve/veya Bu Konudaki Araştırmalardan Kaynaklanan Atıklar” başlığı altında “(18.02) Hayvanlarla İlgili Araştırma Teşhis Tedavi veya Hastalık Önleme Çalışmalarından Kaynaklanan Atıklar” başlığı altında sayıldığı ve niteliğine göre atık kodlarının belirlendiği, veterinerlik hizmetlerinden kaynaklanan atıkların “enfeksiyon yapıcı atık” olarak değerlendirildiği ve tehlikeli atık olarak sınıflandırıldığı, diğer taraftan veteriner tıbbi ürün pazarlama izin sahipleri, veteriner tıbbi ürün üretim yerleri, ecza deposu, veteriner ecza deposu ve veteriner temsilci ecza depoları, veteriner tıbbi ürün perakende satış izinli muayenehane, poliklinik ve hayvan hastaneleri, veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmeleri, veteriner tıbbi ürün kullanan ve bulunduran Bakanlık birimleri ile Sağlık Bakanlığından izinli eczanelerin İlaç Takip Sistemi ve Aşı Takip Sistemi stoklarında bulunan atık niteliği kazanmış veteriner tıbbi ürün hammaddesi, başlangıç maddesi, yarı mamül ya da üretiminin belirli bir aşamasına ulaşmış ürün, son kullanma tarihi dolmuş veya hayvanların tedavisi veya aşılamasında kullanılamaz duruma gelen ürünleri Bakanlık sisteminde var olan stoğundan usulüne uygun şekilde çıkışının yapılmasını sağlamakla yükümlü olduğu, bu çerçevede, Bakanlıklarından izinli pazarlama izin sahipleri, üretim yerleri, depolar, perakende satış yerleri, veteriner tıbbi ürün temin izinli işletmeler ile veteriner tıbbi ürün ticareti yapan eczanelerin veteriner tıbbi ürünlerin üretiminden son kullanımına kadar tüm aşamalarındaki faaliyetleri boyunca ürettikleri tehlikeli ve/veya tıbbi atıkları adı geçen yasal düzenlemelere uygun şekilde ve Bakanlıkları tarafından yönetilen sistem stoklarından düşümünü yaptırması gerektiği belirtildikten sonra, imhaya ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.
Talimatta imhaya ilişkin usul ve esaslar, “A-Genel Esaslar: 1- Veteriner tıbbi ürün pazarlama izin sahipleri, üretim yeri, ecza deposu, veteriner ecza deposu ve veteriner temsilci ecza depoları, Bakanlıktan izinli perakende satış yeri ve veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmeleri, Bakanlık birimleri ile veteriner ilacı bulunduran ve satan eczaneler bu talimat kapsamında hareket edecektir.
2- Atığın sorumluluğu İlaç ve Aşı Takip Sistemlerinde mülkiyetini üzerinde bulunduranda olacak ve bahse konu ürünü muhafaza eden müteselsilen sorumlu kabul edilecektir.
3- Atığın imhası ile ilgili her türlü masraf atığın sahibi tarafından karşılanacaktır.
4- Türk Veteriner Hekimleri Birliği ve Türk Eczacılar Birliği ile bağlı odaları yukarıda yazılı düzenlemelere uygun ve Bakanlığımız onayını almak koşulu ile veteriner muayenehane, poliklinik ve hayvan hastaneleri, veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmeleri ile eczanelerin tıbbi nitelikli atıkları dışındaki atıklarının toplanması va da bertarafına aracılık edebilecektir.
5- Yukarıda sayılan yerlerde üretilen atıklar (kimyasal ve tıbbi) Atık Yönetimi Yönetmeliği ve Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığından lisanstı atık bertaraf tesislerinde imha edilecektir.
6- Atık niteliği kazanan ürünler muhafaza edildiği yerde ayrılmış ya da tanımlarımış bir alanda tutulacak, başka bir yere taşınmayacak ve en geç 180 gün içerisinde imha ettirilecek veya lisanslı atık toplama kuruluşuna teslim edilecektir.
7- İlaç Takip Sisteminde üretim yeri ya da temsilci ecza deposunda tutulan atık niteliği kazanan hammadde, üretimin herhangi bir aşamasındaki yarı mamul ürün, nihai ürün haline gelmiş ilaç, son kullanma tarihi dolmuş ilaç ya da herhangi bir sebeple satışa arz edilmesi uygun olmayan ilaç için “Hammadde Stok Düş” veya “İlaç Stok Düş” butonunu kullanarak İlaç Takip Sistemi yoluyla talep oluşturulacaktır.
8- İlaç ve Aşı Takıp Sistemlerinde atık niteliği kazanan kayıtlı hammadde ,ara ürün ve kullanıma hazır ürünlerin Bakanlık birimleri tarafından tespiti yapılmadan imhası yapılmayacak ya da imha amaçlı sevki gerçekleştirilmeyecektir.
9- Üretime alınmamış hammaddeler hariç olmak üzere, İlaç ve Aşı Takip Sistemi satış stokuna dahil edilmemiş atık niteliği kazanan mamul ve yarı mamül ürünler için herhangi bir tespit talebi oluşturulmayacak ve tespit yapılmayacaktır.
10- İmha edilecek atığın tespiti Bakanlık İl/İlçe Müdürlükleri tarafından oluşturulan ve en az üç üyeden oluşan bir komisyon ile yapılacak. komisyona katılması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığından bir üye davet edilecek, ilgili Bakanlık birimlerinden üye katılmadığı durumlarda bu Üüyenin yerini Bakanlığımız üyesi tamamlayacaktır.
11- Nakli ya da satış amaçlı sevkiyatı sırasında kayıp olan veya tespiti herhangi bir sebeple mümkün olmayan ürünlerle ilgili söz konusu durumu gösterir belgeye dayanılarak stoktan silme işlemi yapılacak, Bakanlık birimleri tarafından talep edilen diğer dokümanlar da sunulabilecektir.
12- Kullanıma hazır veteriner tıbbi ürün ve söz konusu ürünlerin üretiminde kullanılan ham maddelerden 31.01.2019 tarihinden önce son kullanma tarihi geçmiş olduğu halde pazarlama izin sahibi , ecza deposu , veteriner ecza deposu perakende satış noktası ve veteriner tıbbi ürün temin izinli hayvancılık işletmesi İlaç Takip Sistemi kayıtlarında bulunanlar tespit işlemi yapılmadan toplu olarak stok kayıtlarından silinecektir.
13- 01 Şubat 2019 tarihinden itibaren atık niteliği kazanan kullunıma hazır vetetiner tıbbi ürün, bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammadde ve üretim aşamasında ortaya çıkan yarı mamül ürünlerin İlaç Takip ve Aşı Takip Sistemindeki stok kayıtlarından silinmesi ile ilgili hususlarda Bakanlık tarafından yayınlanan E-Reçete ve İlaç Takip Sistemi Talimatı ve Uygulama Kılavuzu ve bu alanda yayınlanacak Kılavuzlara uygun şekilde gerçekleştirilecektir.
B- Hammadde ve Başlangıç Maddesi
1- Veteriner ilaç üretiminde kullanılan hammadde, bunlarla bulaşık bulk veya yarı mamul atıklar Atık Yönetimi Yönetmeliğinde “(07) Organik Kimyasal İşlemlerden Kaynaklanan Atıklar” başlığı tehlikeli altında “(07 05) kodlu atıklar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından atıkların bertarafı konusunda lisanslı ‘”(…) … Atık ve Artıkları Arıtma Yakma ve Değerlendirme A.Ş” veya ITC Invest Trading & Consulting AG/Ankara tesislerinde imha ettirilecek ve imha yaptırılacak tesis ile imzalanan sözleşme bağlı bulunan Bakanlık İl Müdürlüğüne sunulacaktır.
2- Veteriner biyolojik ürün üretim yerlerinde üretim aşamasında yarı mamul ya da bulk halde iken atık niteliği kazanan ürünler ile üretimin_ herhangi bir aşamasında kontamine olmuş ve üretim yeri imkanları ile imha edilemeyen her türlü atık “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun şekilde bu konuda lisanslı tesislerde bertaraf ettirilecek ve faaliyette bulunulan yer belediyesinin yetkilendirdiği Çevre Bakanlığından lisanslı kurum ya da kuruluş ile imzalanan sözleşme Bakanlık İl Müdürlüğüne sunulacaktır.” şeklindeki belirlemelerden sonra; “C- Kullanıma Hazır İlaç ve Biyolojik Ürün” ve ardından “D- Kontamine Ambalaj, Uygulama Merkezi ve Diğer Atıklar” başlıkları altında konuya ilişkin esaslar belirlenmiştir.

Dava Konusu Talimatın İncelenmesi:
Dava konusu Talimatta özetle; Talimatın, veteriner tıbbi ürünleri ve tıbbi atıkların imha işlemleri konusunda düzenlendiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği ile Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine ve bu Yönetmeliklerde belirlenen atık sınıflandırmalarına değinildiği, oluşan atıkların ve son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin Bakanlık İlaç Takip Sistemi (İTS) ve Atık Takip Sistemi (ATS)’nden sorumlular tarafından usulüne uygun bir şekilde çıkışının yapılması gerektiği ve bu çerçevede Bakanlıklarından izinli pazarlama izin sahipleri, üretim yerleri, depolar, perakende satış yerleri, veteriner tıbbi ürün temin izinli işletmeler ile veteriner tıbbi ürün ticareti yapan eczanelerin veteriner tıbbi ürünlerin üretiminden son kullanımına kadar tüm aşamalarındaki faaliyetleri boyunca ürettikleri tehlikeli ve/veya tıbbi atıkları adı geçen yasal düzenlemelere uygun şekilde ve Bakanlıkları tarafından yönetilen sistem stoklarından düşümünü yaptırması gerektiği belirtildikten sonra, imhaya ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.
Talimatın “A-Genel Esaslar”, “B- Hammadde ve Başlangıç Maddesi”, “C- Kullanıma Hazır İlaç ve Biyolojik Ürün” ve “D- Kontamine Ambalaj, Uygulama Merkezi ve Diğer Atıklar” başlıkları altında ise; atıkların ilgili mevzuat kapsamında ayrıştırılması ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı mevzuatına uygun olarak, tehlikeli atıkların imhası konusunda lisanslı tesislerde ve belirlenen süre sınırlarına uyularak imhası gerektiği, atıkların imhasından kimlerin sorumlu olacağı, tıbbi nitelikteki atıklar hariç olmak üzere atıkların toplanması ya da bertarafına kimlerin aracılık edebileceği, İlaç ve Aşı Takip Sistemlerinde kayıtlı hammaddelerin atık niteliği kazanması ve sistemden ne şekilde düşüleceği, bu kapsamda Bakanlık birimlerinin kontrollerinin ne şekilde yapılacağı gibi usullerin belirlendiği görülmektedir.
Dava konusu Talimatta, hayvan sağlığında kullanılan ve herhangi bir sebeple kullanılamayacak duruma gelen veteriner tıbbi ürünler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin, kullanımı sırasında ortaya çıkan ambalaj ya da kullanım materyallerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının atıkların imhası konusunda yayımladığı mevzuata uygun şekilde imhasının sağlanmasına yönelik olarak, 5996 sayılı Kanun’un davalı Bakanlığa yüklediği insan sağlığı, hayvan sağlığı, gıda güvenliği ile çevrenin korunması görevlerini yerine getirmek üzere veteriner hekimlerin ve diğer ilgililerin farkındalığının arttırılmasının ve uygulamada birliğin sağlanmasının amaçlandığı, bu haliyle davalı Bakanlığın görev ve yetki sahası içinde kalan veteriner tıbbi ürünler ile veteriner tıbbi ürün üretim ve temin yerleri, depolar, perakende satış yerleri, veteriner ecza depolarının, atık yönetimi konusunda düzenleme yapmaya yetkili bulunan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yürürlüğe konulmuş düzenlemelerden haberdar edilerek sorumluluklarının bildirilip hatırlatılmasına yönelik düzenlemede yetki unsuru yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı, davalı Bakanlığın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yetkisine tecavüz etmediği sonucuna varılmaktadır. Nitekim, İlaç ve Atık Takip Sistemlerinde çeşitli sebeplerle atık özelliği kazanmış veteriner tıbbi ürünler ile bu ürünlerin üretiminde kullanılan hammaddelerin stoktan düşümünün sağlanmasıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren veteriner tıbbi ürün üretim yerleri, depolar ve perakende satış yerleri ile hayvan sağlığı hizmeti veren meslek mensuplarının ürettikleri atıkların bertarafına yönelik olarak dava konusu Talimatta belirlenen esasların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı mevzuatında yer alan düzenlemelere aykırı kurallar içermediği görülmektedir.
Öte yandan, dava konusu Talimatta belirlenen esasların, davalı Bakanlık tarafından oluşturulan ve yönetilen Aşı ve İlaç Takip Sistemleri üzerinden atık yönetimine ilişkin mevzuat ile getirilen yükümlülüklerin yönetilmesi, takip edilmesi ve denetlenmesi amacıyla 5996 sayılı Kanun hükümlerine de uygun bir şekilde düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, veteriner tıbbi ürün üretim yerleri, depolar ve perakende satış yerleri ile hayvan sağlığı hizmeti veren meslek mensuplarına izin verme ve denetleme konusunda yetkili olan davalı Bakanlık tarafından düzenlenen ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği ile Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine ve 5996 sayılı Kanun hükümlerine uygun olduğu görülen dava konusu Talimatta hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/12/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.