Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/4370 E.  ,  2022/4500 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4370
Karar No:2022/4500

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediyesi
VEKİLLERİ : Av. …
Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Yöneticiliği
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kahramanmaraş Belediyesi’nce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/c maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 05/10/2010 tarihinde gerçekleştirilen Kahramanmaraş Belediyesi sınırları içerisinde muhtelif mahallelerin bulvar ve caddelerinde toplam 30 cihaz 650 araçlık araç park alanının işletmeciliğinin kiraya verilmesi işinin, … Mahallesi, … Bulvarı adresindeki davacı … Apartmanının bulunduğu alanın ön kısmı ile arkasında bulunan boş alanın ücretli otopark olarak tahsisine ve bu alanın ihaleye çıkartılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Belediye Encümeni (ihale kararı) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi’nce Dairemizin davanın süre yönünden reddine ilişkin kararının bozulmasına dair … tarih ve E:…, K:… sayılı bozma kararına uyularak uyuşmazlığın esası incelenerek verilen kararda; davacıların ikamet ettikleri binaların özel otoparkı olmaması ve idare tarafından kendilerine genel otopark tahsisi yapılmaması nedeni ile özel araçlarını apartmanlarının önüne park ettikleri, davalı idarenin parkomat ücreti tahsili yetkisinin olduğu, binaların yapımı esnasında inşaat ruhsatı ve oturma izni alınırken “otopark ücreti” tahsilinin hukuka uygun olduğu, bu “otopark ücreti”ne ilişkin harçların belediyelerce genel veya bölgesel otopark yapma işinde kullanıldığı, bununla birlikte otopark tahsisinin kamusal bir hizmet olması karşısında, bina otoparkı bulunmayan yerlerde otopark sorununun nasıl çözümleneceği, binanın hangi bölge veya genel otoparktan yararlanacağı hususunda davalı idarenin yükümlülüklerinin bulunduğu, otopark ücreti tahsil edilecek güzergahta ikamet eden davacıların özel otoparklarının bulunmadığı, bu özel halin değerlendirilerek davalı idare tarafından kendilerine herhangi bir bölge veya genel otoparktan yararlanmaları hususunda işlem tesisi yoluna gidilmeden mevzuat dahilinde verilen yetkinin hakkaniyete aykırı bir şekilde kullanılarak kişilerin mağdur edildiği; bu tür uygulamaların nüfus, yapılaşma ve yerel ihtiyaçlar gözetilerek yapılması gerekirken bu hususlar gözardı edildiği anlaşıldığından, Kahramanmaraş İli, … Mahallesi, … Bulvarı üzerinde bulunan … Apartmanının önündeki yerlerin ücretli otopark olarak tahsisine ve bu yerlerin kiraya verilmek üzere ihaleye çıkartılmasına yönelik dava konusu Encümen kararının … Apartmanını ilgilendiren kısmı yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin davacıya ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 12/11/2012 tarih ve 38489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6360 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir statüsüne kavuştukları, otopark ihtiyacının her geçen gün büyüdüğü, parkomat uygulamasındaki amacın trafik akışını zora sokan ve park eden araç sayısının asgari seviyeye indirilmesi olduğu, anılan uygulamanın trafiğin olağan akışını düzenlemek ve vatandaşın mağduriyetini gidermek adına yapılan bir uygulama olduğu, cadde ve yol üstü otoparkların işletilmesini mevzuattan aldıkları yetkiye dayanarak yaptıkları, 1982 yılında apartman yanında belediye tarafından genel ve bölge otoparkı yapılamaması nedeniyle apartman sakinlerine genel ve bölge otoparkını kullanacakları yönünde işlem tesis edilemediği, apartman maliklerinin otopark harcını yatırmış olmalarının o bölgedeki caddeler üzerinde hak sahibi oldukları anlamına gelmediği, ilgili bölge sakinlerince ödenen harçlarla yasa ve yönetmeliklere uygun olarak yeteri kadar otopark inşa edildiği ve bölge sakinlerinin hizmetine sunulduğu, söz konusu mağduriyetin giderilmesi amacıyla apartman sakinlerine 5 adet otopark yeri verileceğinin bildirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi’nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Kahramanmaraş Belediyesi’nce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/c maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 05/10/2010 tarihinde “İlimiz Merkez … Mahallesi … Bulvarı üzeri 3 Cihaz 65 araç, … Mahallesi … Caddesi üzeri 3 Cihaz 60 Araç, İsmetpaşa ve Kurtuluş Mahallesi sınırları içerisinde kalan … Caddesi 2 Cihaz 35 Araç, … Mahallesi … Bulvarı Üzeri 6 Cihaz 115 Araç, … Mahallesi … Caddesi 2 Cihaz 40 Araç, … Mahallesi … Bulvarı üzeri 4 Cihaz 110 Araç, … ve … Mahallesi … Bulvarı üzeri 3 Cihaz 100 Araç, … Mahallesi … Caddesi üzeri 5 Cihaz 75 Araç ve … Mahallesi … Bulvarı üzeri 2 Cihaz 50 Araç olmak üzere toplam 30 Cihaz 650 Araçlık araç park alanının işletmeciliğinin kiraya verilmesi işi” ihalesi gerçekleştirilmiştir.
… tarih ve … sayılı encümen kararıyla (ihale kararı) ihalenin yıllık 701.000,00-TL bedelle 3 yıllığına …. İnşaat Temizlik Gıda Medikal Tekstil Yakıt Güvenlik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi – …. Temizlik Hizmet Taşımacılık Reklam Organizasyon Geri Dönüşüm Sistemi İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ortak girişimi üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, 11/01/2011 tarihinde ihale üzerinde bırakılan dava dışı ortak girişim ile sözleşme imzalanmıştır.
Davacı apartman yöneticiliği vekili Av. … tarafından davalı idareye 02/12/2011 tarihinde yapılan başvuru ile “… Mahallesi … Bulvarı üzerinde bulunan … apartmanı sakinlerinin binanın ön ve arka tarafında bulunan cadde kenarı ücretli araç parkı olarak belediye tarafından ihale edildiğini, işletmeci firma tarafından bina sakinlerinden otopark ücreti istendiği, bina yapılırken apartman sakinlerince otopark parası ödendiğini, belediye tarafından … Apartmanı’nın ön ve arka tarafından park ücreti alınmamasının” talep edildiği, davalı idare tarafından verilen … tarih ve … sayılı cevabî yazı ile, “Söz konusu Trabzon Bulvarı üzeri cadde kenarı araç parkı yapılarak işletmeciliği encümen kararıyla ihale ile kiraya verildiği, yüklenici firma ile belediyemiz arasında imzalanan ihale Teknik Şartname’sinin 11. maddesinde konut sahiplerine akşam saat 17.00 sabah saat 9.00 arası ücretsiz parklama yapacakları, ayrıca … Apartman sakinlerinin diğer zamanlarda yazımız ekinde gönderilen krokide yeşil alanla taralı alanları ücretsiz araç parkı yapacakları” hususları bildirilerek talep reddedilmiştir.
Belediye tarafından verilen cevabî yazıdan anlaşılan … tarih ve … sayılı encümen kararının (ihale kararının) iptali istemiyle 02/01/2012 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
… İdare Mahkemesi’nde açılan davada, Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, bu kararın temyizi üzerine Dairemizin 15/04/2015 tarih ve E:2013/1377, K:2015/1483 sayılı kararıyla Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş, karar düzeltme istemi de Dairemizin 22/06/2016 tarih ve E:2015/5361, K:2016/1264 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.
Dairemizin bozma kararı üzerine … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın yetki yönünden reddine karar verilerek dosyanın … İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verilmiş, … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” kuralı bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında ” Belediyenin yetki ve imtiyazları şunlardır: (…) (p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.” kuralı yer almıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: (…) l) Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek.”; 2. fıkrasında “İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır: (…) d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; (…) bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek.” kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kuralların incelenmesinden, belediyeler tarafından gelir getirici ihalelerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu dikkate alınarak yapılacağı; belediyelerin cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerine araç park yerlerini tespit edebileceği, işletebileceği veya işlettirebileceği veyahut kiraya verebileceği, diğer taraftan, belediyelerin bölge otoparkı, kapalı veya açık otoparkların yapılması, yaptırılması, işletilmesi, işlettirilmesi veya ruhsat verilmesi konularında yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
25/05/1981 tarih ve 17350 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Otoparklara İlişkin Belediyelerin İmar Yönetmeliklerine Ek Yönetmelik ve sonrasında yapılan otopark yönetmelikleri uyarınca bölge veya genel otoparkların yapılmasında belediyelerin yetki ve sorumlulukları bulunmakta olup, otopark yönetmelikleri kapsamında otopark bedeli alınan maliklere bölge veya genel otoparklardan otopark tahsisinin yapılması gerekmektedir.
Davacı apartmanın yapımı için 04/08/1982 yılında davalı idarece inşaat ruhsatı verildiği, bina adına Otoparklara İlişkin Belediyelerin İmar Yönetmeliklerine Ek Yönetmelik kapsamında 19 bağımsız bölüm için her 4 daire için 1 otopark olmak üzere toplam 5 otopark ücreti tahsil edildiğinin davalı idarece beyan edildiği, 05/10/2010 dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği, anılan ihalenin gerçekleştirilmesinden sonra davacı apartman sakinlerinden otopark ücreti istendiği, bunun üzerine davacı vekili tarafından davalı idareye Akdeniz Apartmanı sakinlerinden apartmanın ön ve arka tarafından otopark ücreti alınmaması konusunda başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun bahse konu yerlerin encümen kararıyla ihale edildiği gerekçe gösterilerek reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı dosyanın incelenmesinden anlaşılmaktadır. Araç park yerlerini tespit ederek işletme veya işlettirme yetkisini haiz olan davalı idarece gerçekleştiren dava konusu ihale 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında incelendiğinde, ihalenin ilanı, teklifin verilmesi, teklifin değerlendirilmesi, işin ihale edilmesi ve sözleşme imzalanmasına ilişkin ihale aşamalarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı tarafından, kendilerinden apartman yapımına ilişkin inşaat izni alınırken otopark bedeli ödendiği, dolayısıyla kendilerinden sonrasında otopark için ücret alınmaması gerektiği iddiasının dava konusu ihale işlemini kusurlandırmayacağı, ihale işleminin ayrı anılan Yönetmelik hükümleri uyarınca otopark tahsisi işleminin ayrı hukuki sebeplere dayandığı, başka bir anlatımla, yalnız otopark ücreti alınmamasına ilişkin iddianın işbu davada gerçekleştirilen ihalenin hukuka aykırı olduğu iddiası kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Otopark ücreti alınmamasına ilişkin olarak ihaleyi gerçekleştiren idareye yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin işlemin ise ihaleden bağımsız olarak başka bir idari davaya konu edilebileceği de açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL ilk derece yargılama gideri ile …-TL karar düzeltme yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Toplam …TL (…-TL+ …-TL) temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ….-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkeme’ye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 30/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.