Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/867 E. , 2022/5916 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/867
Karar No : 2022/5916
DAVACI : … Sendikası (… – SEN)
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
3- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
4- … Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından;
1- 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin üçüncü fıkrasında, “öğretmenlik uygulaması dersinden” sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,
2- Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin … tarih ve … sayılı yazısının,
3- Davalı Sendikanın, “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı Sendika tarafından, 31/12/2018 tarihli dilekçe ile Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığına, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 28. maddesi gereğince rehber öğretmenlere “okullarda gözlem dersi” kapsamındaki görevleri karşılığı ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptıkları başvurunun reddedildiği, Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığının … tarih ve … sayılı, “Rehber Öğretmen Ek Ders Ödemeleri” konulu cevabında; 16/12/2006 tarih ve 26376 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın 28. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrasındaki düzenlemelere yer verildiği ve ayrıca Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında; rehberlik ve psikolojik danışmanlık programında yer alan “okullarda gözlem ve kurum deneyimi” derslerinin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer kabul edilemeyeceği” belirlemesinde bulunulduğu, buna göre “okullarda gözlem” dersine Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’da yer verilmediğinden ve “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eşdeğer kabul edilmediğinden Bayburt Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli rehber öğretmenlere ve yöneticilere ek ders ücreti ödenmediği, konuya ilişkin düzenleme yapılması halinde yönetici ve öğretmenlere ücret ödemesi yapılabileceğinin bildirildiği; Milli Eğitim Bakanlığınca Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Esaslar’ın 1998 yılından bu yana bir standarda oturtulmadığı, sık sık değişikliğe uğradığı, mevzuatta yapılan her değişikliğin yeni problemlere neden olduğu, hukuka aykırı birçok maddesinin iptali için dava açıldığı, aynı şekilde birçok maddesinin açık ve anlaşılır olmaması nedeniyle davalı Milli Eğitim Bakanlığınca yayımlanan Genelge’nin sorunları gidermediği gibi, yeni sorunlara neden olduğu, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 28. maddesinde “gözlem dersi” ibaresinin yer almaması nedeni ile bu görevi yerine getiren rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanı öğretmenlerine bu görevlerini yerine getirmeleri karşılığında ek ders ücreti ödenip ödenmemesinin idarelerin takdirine bırakıldığı, çoğu üniversite yönetimlerince rehberlik ve psikolojik danışmanlık öğretmenlerince yerine getirilen bu görevin, “öğretmenlik uygulaması dersi” veya “okul deneyimi dersi” sayılarak karşılığında ek ders ücreti ödendiği, davalı Bayburt Üniversitesi yönetimince de 2018-2019 Eğitim – Öğretim yılına kadar bu ödemenin yapıldığı, ancak Eğitim Fakültesi Dekanının değişmesi üzerine, davalı Üniversite yönetiminin, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının davaya konu yazısına istinaden “okullarda gözlem” dersi karşılığında Bayburt Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli rehber öğretmenlere ve yöneticilere ek ders ücreti ödenmediği, sonuç olarak genel düzenleyici işlem niteliğindeki Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’daki eksik düzenlemenin, idarelerin keyfi hareket etmesine, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı görev yapan, aralarında Sendika üyelerinin de bulunduğu rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanı öğretmenlerin hak kaybına uğramasına sebebiyet verdiği, fakültelerdeki psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümü öğrencilerinin mesleğe hazır hale gelebilmesi açısından uygulama içerisindeki eğitimlerinden yüksek fayda sağlanması için bu eğitimin nitelikli olmasının kaçınılmaz olduğu, okullarda gözlem dersinin önemine ilişkin tespitin, öğrencilerin sorun çözme becerilerinin gelişmesi, mesleği ifaya hazır hale gelebilmelerinin sağlanması bakımından, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan rehberlik ve psikolojik danışmanlık öğretmenlerinin deneyim ve yol göstericiliğinin oldukça önemli olduğu, söz konusu Karar’ın 28. maddesinin birinci fıkrasında “okullarda gözlem” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin üçüncü fıkrasındaki eksik düzenlemenin, davalı Üniversite yönetimlerince ücretin ödenmesine engel teşkil eder şekilde yorumlandığı, idarelere takdir hakkını olumsuz kullanmalarına imkan tanıyan bu eksik düzenlemenin haksız ve hukuka aykırı olduğu, okullarda gözlem görevi karşılığında ücret ödenmemesinin rehber öğretmenlerinin gözetim faaliyetlerini önemsizleştirdiği, kazanılmış haklara saygı ilkesinin idare hukukunun en temel ilkelerinden olduğu, bu ilkenin kamuda istikrar ve kamu otoritesine güvenin de temeli olduğu, kazanılmış bir hakkın davalı Üniversite yönetimine yapılan bir atama ile geri alınmasının hukuka aykırı olduğu, kamu otoritesine güvenin bu nedenle sarsılmış olmasının kamu yararı ve hizmet gerekleri ile de bağdaştırılamayacağı, hangi okul öğretmeninin kaç saat maaş karşılığı ders okutacağı, uygulamalı derslerin ek ders kapsamında ücretlendirileceğinin Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 28. maddesinde düzenlendiği, anılan Karar’da uygulamalı derslerin tek tek sayılmaması nedeniyle davalı Üniversitenin “okullarda gözlem” görevi karşılığında ek ders ücreti ödenmeyeceğine ilişkin yazısının bu Karar’a aykırı olduğu, hak ve adalete de uygun olmadığı gibi, eşitlik ilkesine de aykırı olduğu, farklı üniversitelerce rehber öğretmenlere aynı görev karşılığında ek ders ücreti ödendiği, bu durumun hukuki güvenirlik, idari istikrar ilkelerinin açık bir şekilde ihlali niteliğinde olduğu, davalı Üniversitenin davaya konu yazısının dayanağının ise, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 28. maddesindeki eksik düzenleme olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI … VE … BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Dava konusu düzenlemenin “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulamaları ders görevi” başlıklı 28. maddesinin, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı temsilcileri tarafından Bakanlıktan bağımsız olarak düzenlendiği, bu bağlamda söz konusu düzenlemenin uygulanmasının da bu iki kurumun koordinasyonunda yürütüldüğü, Bakanlıkça bu konuda bugüne kadar işlem yapılmadığı, bu sebeple Milli Eğitim Bakanlığının hasım mevkinden çıkarılması gerektiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALI … BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Davanın süresinde açılmadığı bu sebeple süre yönünden reddi gerektiği, davanın esası bakımından ise, okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim öğretim kurumlarında yapılan öğretmenlik uygulaması derslerinin içerik, süre, uygulama ve uygulamanın yapıldığı yerler bakımından farklılık gösterdiği, öğretmenlik uygulaması derslerinin en büyük özelliğinin öğrencinin öğretmenlik uygulaması için gittiği okulda girdiği derslerde aktif rol oynaması olduğu, öğrencinin fiilen ders anlattığı, okullarda gözlem dersinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALI … ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNÜN SAVUNMASI : Mevzuatta, Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerinde görev alacak öğretmenlere ücret ödeneceğinin düzenlendiği, dava konusu edilen “Okullarda Gözlem” dersleri bu dersler arasında sayılmadığından ücret ödenmesinin söz konusu olmayacağı, kaldı ki; davacının da bu dersin okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması dersleri kapsamında olmadığını kabul ettiği, bu sebeple dava ikame ettiği, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Programında yer alan okullarda gözlem dersinde öğrencilerin okullarda herhangi bir derse katılmadıkları, öğrencilerin bu ders kapsamında okullardaki bütün öğretmen ve idareciler tarafından yürütülmesi zorunlu olan rehberlik faaliyetlerini genel anlamda gözlemledikleri, bu dersin belli kişiler tarafından verilen ve uygulanan bir ders olarak düşünülmemesi gerektiği, bu sebeple ilgili düzenlemenin içinde yer almadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın davaya konu “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemine ilişkin olarak; “Okullarda Gözlem dersi”nin, en başta Okul Deneyimi olmak üzere, Öğretmenlik Uygulaması derslerinin Bakanlığa bağlı resmi ve özel eğitim-öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla verilen “öğretmenlik uygulaması görevi” kapsamında olduğu göz önüne alındığında, “okullarda gözlem dersi”nin anılan fıkralarda ayrıca sayılmasına gerek olmadığından, bu istem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararının iptali istemine ilişkin olarak; söz konusu Karar’ın “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin olmakla birlikte, okul deneyimi derslerine eşdeğerliği ile ilgili bir değerlendirme yapılmadığı, bu nedenle bireysel işlemin tam olarak dayanağını oluşturmadığı, kaldı ki yapılan ek ders ücreti ödemelerinde tüm dersler için eşdeğerlik değerlendirmesine ihtiyaç duyulmadığı göz önüne alındığında, dava konusu Karar’ın iptal istemi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği; davacı Sendika’nın “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … Üniversitesi Rektörlüğü’nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemine ilişkin olarak ise, “okullarda gözlem dersi”nin okul deneyimi dersinin kapsamında olduğundan “öğretmenlik uygulaması görevi” kapsamında değerlendirilerek ek ders ücreti ödenmesi gerektiğinden, başvurunun reddine ilişkin … Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/07/2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ”Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin 3. fıkrasında, “…öğretmenlik uygulaması dersinden” sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin; davacı Sendikanın, “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin … tarih ve … sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Usule ilişkin itirazlar yerinde görülmeyerek işin esası incelenmiştir.
Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilâtı ile Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarını, hizmet içi eğitimleri, kurs ve seminerleri kapsamak üzere 5/3/1964 tarihli ve 439 sayılı Kanun ve 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89 uncu maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/07/2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ”Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın ”Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinde, ”(1) Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı arasında imzalanan Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim-Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Koordinasyon ve İşbirliği Protokolü ile bu Protokol doğrultusunda hazırlanan Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim-Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge uyarınca, öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerini Bakanlığa bağlı resmî ve özel eğitim-öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, okul yöneticileri ile öğretmenlere “öğretmenlik uygulaması görevi” verilebilir.
(2) Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerinin yürütülmesinde görev alacak millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörü, uygulama okulu müdürü ve uygulama okulu koordinatörünün, öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması ve okul deneyimi uygulamasına yönelik iletişim, koordinasyon, rehberlik ve danışmanlık gibi görevlerinden;
a) Millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörünün haftada 4 saati,
b) Uygulama okulu müdürünün haftada 2 saati,
c) Uygulama okulu koordinatörünün haftada 2 saati,
ek ders görevi sayılır ve ek ders ücreti ödenir.
(3) Uygulama öğretmenlerine ise Okul Deneyimi I ve Okul Deneyimi II derslerinin her birinden haftada 4’er saat, Öğretmenlik Uygulaması dersinden haftada 6 saat ek ders görevi verilebilir. Ancak, uygulama öğretmenlerine bu kapsamda verilecek ek ders saati sayısının toplamı haftada 10 saati geçemez.
(4) Her bir üniversite için il veya ilçede ayrı bir millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörü, uygulamanın yapıldığı okullarda ise müdür yardımcılarından biri uygulama okulu koordinatörü olarak görevlendirilir. Uygulamaların hangi okullarda yapılacağı, görev verilen yönetici ve öğretmenlerin il, ilçe, okul ve branş bazında sayıları; Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim-Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge hükümlerine göre her öğretim yılı için yeniden belirlenir. Uygulama sonuçları Maliye Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca her öğretim yılı sonunda değerlendirilir.
(5) Bu madde kapsamında ödenecek ek ders ücretleri, ilgili üniversitelerce 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 176 ncı maddesi uyarınca ödenir.” düzenlemesi yer almıştır.
Bakılan davanın açılmasından sonra 04.04.2020 tarih ve 31089 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 2368 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 1. maddesinde ise ”1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 28 inci maddesinin başlığı “Okullarda rehberlik uygulamaları, okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” şeklinde, aynı maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı arasında imzalanan Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim ve Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Koordinasyon ve İş Birliği Protokolü ile Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim ve Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge uyarınca, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II, Öğretmenlik Uygulaması, Okullarda Rehberlik Uygulamaları ve Alan Çalışması derslerini Bakanlığa bağlı resmî ve özel eğitim ve öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, okul yöneticileri ile öğretmenlere “öğretmenlik uygulaması görevi” verilebilir.
2) Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II, Öğretmenlik Uygulaması, Okullarda Rehberlik Uygulamaları ve Alan Çalışması derslerinin yürütülmesinde görev alacak millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörü, uygulama okulu müdürü ve uygulama okulu koordinatörünün, uygulama öğrencisinin Öğretmenlik Uygulamaları, Okul Deneyimleri, Alan Çalışması ve Okullarda Rehberlik Uygulamaları dersinin uygulanmasına ve Uygulama Öğrencisi Değerlendirme Sistemine öğrenci değerlendirmelerinin işlenmesine yönelik iletişim, koordinasyon, rehberlik ve danışmanlık gibi görevlerinden;
a) Millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörünün haftada 4 saati,
b) Uygulama okulu müdürünün haftada 2 saati,
c) Uygulama okulu koordinatörünün haftada 2 saati, ek ders görevi sayılır ve ek ders ücreti ödenir.
3) Uygulama öğretmenlerine ise Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Alan Çalışması derslerinin her birinden haftada 4’er saat, Öğretmenlik Uygulaması ve Okullarda Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık derslerinin her birinden haftada 6’şar saat ek ders görevi verilebilir. Ancak, uygulama öğretmenlerine bu kapsamda verilecek ek ders saati sayısının toplamı haftada 10 saati geçemez.”
Kendini tanıyan, kendine sunulan eğitsel ve mesleki fırsatları değerlendirebilen, sorumluluk alabilen bireyler yetiştirilmesi ve bireylerin toplum içinde sağlıklı bir şekilde yaşamlarını sürdürebilmeleri için sosyal duygusal, akademik ve kariyer gelişimlerini destekleme amaçlarıyla eğitim-öğretim kurumlarında görev yapan rehber öğretmenlerine, uygulama öğretmeni olarak yaptıkları görev sebebiyle ek ders ücreti ödenmesinin öngörülmemiş olmasında hak ve nesafet ilkelerine ve hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Nitekim 04/04/2020 tarih ve 31089 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 2368 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 1. maddesi ile uygulama öğretmenliği görevinin ifası nedeniyle rehberlik öğretmenlerine de ek ders ücreti ödeneceği kurala bağlamıştır.
Belirtilen durumda, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/07/2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ”Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin dava konusu bölümlerinin eksik düzenleme nedeniyle iptali gerektiği sonucuna varılmış olup; bu bağlamda davacı Sendikanın, “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminde de hukuka uyarlık görülmemiştir.
Davanın, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin … tarih ve … sayılı kararına ilişkin kısmına gelince;
Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı arasında öğretmen yetiştirmeye yönelik işbirliği kapsamında öğretmen adayı uygulama öğrencilerinin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim ve öğretim kurumlarında yapacakları gözlem ve kurum deneyimi derslerinin öğretmenlik görevinin gerektirdiği gözlem ve deneyim eksikliğinin giderilmesi amacını taşıdığı ve bu yönüyle öğretmenlik uygulamasının ayrılmaz bir parçasını oluşturduğu sonucuna varıldığından “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı işleminde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/07/2006 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ”Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin 3. fıkrasında, “…öğretmenlik uygulaması dersinden” sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin; davacı Sendikanın, “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin … tarih ve … sayılı kararının iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Sendika tarafından, rehberlik öğretmenlerinin “okullarda gözlem dersi” kapsamında İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda yaptıkları staj gözetmenlik görevi karşılığında, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 28. maddesi uyarınca ek ders ücreti ödenmesi talebiyle 31/12/2018 tarihinde yapılan başvurunun, Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanlığınca; 16/12/2006 tarih ve 26376 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın 28. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemeler ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısına atıf yapılarak, “okullarda gözlem” dersine Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’da yer verilmediğinden ve “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eşdeğer kabul edilmediğinden, Bayburt Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli rehber öğretmenlere ve yöneticilere ek ders ücreti ödenmeyeceği gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, başvurunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın 28. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile rehberlik ve psikolojik danışmanlık programında yer alan “okullarda gözlem ve kurum deneyimi” derslerinin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer kabul edilemeyeceğine ilişkin Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Dairemizin 28/06/2022 tarih ve 2019/867 sayılı ara kararı ile, davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığından; “Okullarda gözlem” dersinin, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ”Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinde yer alan; “Okul Deneyimi I”, “Okul Deneyimi II”, “Öğretmenlik Uygulaması” dersleri kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği, ek ders görevi sayılarak karşılığında ek ders ücreti ödenip ödenmediği hususu ile, 04/04/2020 tarih ve 31089 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2368 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar’la anılan maddede yapılan değişiklik sonucunda, “okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması” derslerinin de madde kapsamına alındığı göz önüne alındığında, “okullarda gözlem dersi”nin, “okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması” dersleri kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği, ek ders görevi sayılarak karşılığında ek ders ücreti ödenip ödenmediği hususunun sorulmasına, konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiş olup, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 30/09/2022 tarih ve 59478055 sayılı cevabi yazısında; okullarda rehberlik ve psikolojik danışma uygulamalarının, rehber öğretmen/psikolojik danışman adayının lisans eğitimi süresince kazanmış olduğu bilgi ve becerilerini farklı okul ortamlarında deneyip geliştirebilmesi ve okulda çalışacak rehber öğretmen/psikolojik danışmanlar olarak alan yeterliliklerini kazanabilmeleri adına 2 saat teorik ve 6 saat uygulamalı olarak yürütültüğü, Uygulama Öğrencilerinin Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge’nin, 3. bölüm 10. maddesine göre uygulama öğretmeninin (rehber öğretmen/psikolojik danışman) uygulamaya ilişkin görev ve sorumlukları değerlendirildiğinde; “okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması” dersinin kapsamı ve içeriği ile “okullarda gözlem” dersinin kapsam ve içeriğinin aynı olmadığının değerlendirildiği ifade edilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun’un Ek 1. maddesiyle, öğretmenlerin aldıkları aylıkların karşılığı olarak, haftalık okutmakla yükümlü oldukları ders sayıları belirlenmiş, öğretmenlere aylıklarının karşılığı verilen ders görevinin dışında, eğitim ve öğretim hizmetlerinin sürekli ve kesintisiz bir şekilde yürütülmesi amacıyla, zorunlu olarak ek ders görevi verilmesi öngörülmüş; ek ders görevine ilişkin usul ve esasların da (kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; hangi hallerde ders görevinin yapılmış sayılacağı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususlar) 657 sayılı Kanun’un 89. maddesine göre düzenleneceği belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesinde, her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları, okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen bulunmaması halinde öğretmenlere veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilmesi öngörülmüş; ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların belirlenmesi hususunda Bakanlar Kuruluna takdir ve düzenleme yetkisi verilmiş olup; aynı Kanun’un 176. maddesinde de, ders görevi verilenlere, ek ders ücreti ödeneceği hükmü getirilmiş; 09/07/2018 tarih ve 30473 (3. mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu maddede yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
439 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un 89. maddesiyle verilen yetkiye istinaden 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar”ın, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, “Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı arasında imzalanan Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim-Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Koordinasyon ve İşbirliği Protokolü ile bu Protokol doğrultusunda hazırlanan Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim-Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge uyarınca, öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerini Bakanlığa bağlı resmî ve özel eğitim-öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, okul yöneticileri ile öğretmenlere “öğretmenlik uygulaması görevi” verilebilir.” kuralına, ikinci fıkrasında; “Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerinin yürütülmesinde görev alacak millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörü, uygulama okulu müdürü ve uygulama okulu koordinatörünün, öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması ve okul deneyimi uygulamasına yönelik iletişim, koordinasyon, rehberlik ve danışmanlık gibi görevlerinden; a) Millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörünün haftada 4 saati, b) Uygulama okulu müdürünün haftada 2 saati, c) Uygulama okulu koordinatörünün haftada 2 saati, ek ders görevi sayılır ve ek ders ücreti ödenir.” kuralına, üçüncü fıkrasında ise, “Uygulama öğretmenlerine ise Okul Deneyimi I ve Okul Deneyimi II derslerinin her birinden haftada 4’er saat, Öğretmenlik Uygulaması dersinden haftada 6 saat ek ders görevi verilebilir. Ancak, uygulama öğretmenlerine bu kapsamda verilecek ek ders saati sayısının toplamı haftada 10 saati geçemez.” kuralına yer verilmiştir.
04/04/2020 tarih ve 31089 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair 2368 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 1. maddesinde ise, ”1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 28 inci maddesinin başlığı “Okullarda rehberlik uygulamaları, okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” şeklinde, aynı maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı arasında imzalanan Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim ve Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Koordinasyon ve İş Birliği Protokolü ile Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim ve Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge uyarınca, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II, Öğretmenlik Uygulaması, Okullarda Rehberlik Uygulamaları ve Alan Çalışması derslerini Bakanlığa bağlı resmî ve özel eğitim ve öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, okul yöneticileri ile öğretmenlere “öğretmenlik uygulaması görevi” verilebilir.
2) Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II, Öğretmenlik Uygulaması, Okullarda Rehberlik Uygulamaları ve Alan Çalışması derslerinin yürütülmesinde görev alacak millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörü, uygulama okulu müdürü ve uygulama okulu koordinatörünün, uygulama öğrencisinin Öğretmenlik Uygulamaları, Okul Deneyimleri, Alan Çalışması ve Okullarda Rehberlik Uygulamaları dersinin uygulanmasına ve Uygulama Öğrencisi Değerlendirme Sistemine öğrenci değerlendirmelerinin işlenmesine yönelik iletişim, koordinasyon, rehberlik ve danışmanlık gibi görevlerinden;
a) Millî eğitim müdürlüğü uygulama koordinatörünün haftada 4 saati,
b) Uygulama okulu müdürünün haftada 2 saati,
c) Uygulama okulu koordinatörünün haftada 2 saati, ek ders görevi sayılır ve ek ders ücreti ödenir.
3) Uygulama öğretmenlerine ise Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Alan Çalışması derslerinin her birinden haftada 4’er saat, Öğretmenlik Uygulaması ve Okullarda Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık derslerinin her birinden haftada 6’şar saat ek ders görevi verilebilir. Ancak, uygulama öğretmenlerine bu kapsamda verilecek ek ders saati sayısının toplamı haftada 10 saati geçemez.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi’nin Eylül 2021 – 2767-EK sayısında yayımlanan “Uygulama Öğrencilerinin Milli Eğitim Bakanlığı’na Bağlı Eğitim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge”nin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; “Öğretmenlik uygulamaları: Uygulama öğrencilerine; eğitim gördüğü öğretmenlik alanında, yönetim ve ders dışı etkinliklerle birlikte bizzat sınıf içinde öğretmenlik becerisi kazandırmayı amaçlayan ve belirli bir dersi ya da dersleri planlı bir şekilde öğretmesini sağlayan, uygulama etkinliklerinin tartışılıp değerlendirildiği dersi/dersleri”, (ı) bendinde; “Uygulama eğitim kurumu: Öğretmenlik uygulamalarının yürütüldüğü, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel eğitim-öğretim kurumlarını,”, (l) bendinde; “Uygulama öğretmeni: Millî Eğitim Bakanlığı tarafından verilen Öğretmenlik Uygulaması Eğitimi Sertifikasına sahip, uygulama eğitim kurumunda yöneticiler dışında fiilen derse giren branş ve rehberlik öğretmenleri arasından seçilen, uygulama öğrencisine öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği öğretmenlik uygulamaları/rehberlik uygulamaları kapsamında rehberlik edecek öğretmeni,” tanımlara yer verilmiş olup, öğretmenlik uygulamalarının ilkelerinin düzenlendiği “İlkeler” başlıklı 5. maddesinde; Öğretmenlik uygulamaları aşağıdaki ilkeler doğrultusunda planlanır ve yürütülür:
a) Öğretmenlik uygulamasının planlanması:
Uygulamaya öğrenci gönderecek fakültelerce, il millî eğitim müdürlükleriyle iş birliği ve koordinasyon sağlanarak ildeki kurum, öğretmen ve akademisyen sayısı ile branşları dikkate alınarak öğretmen, öğrenci ve akademisyen eşleştirmesi yapılır. İl milli eğitim müdürlüğünce, öğretmen, öğrenci ve akademisyen eşleştirmesi yapılan liste valilik oluruna sunulur.
Fakülteler, il milli eğitim müdürlükleriyle koordineli bir biçimde çalışmadan öğretmenlik uygulamasına almış oldukları öğrencilerin mağduriyetlerinden sorumludurlar.
b) Kurumlar arası iş birliği ve koordinasyon:
Öğretmenlik uygulamalarına ilişkin esaslar, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından birlikte belirlenir. Uygulama çalışmaları, sorumlulukların paylaşılması temelinde belirlenen esaslara dayalı olarak millî eğitim müdürlükleri ile öğretmen yetiştiren fakültelerin koordinasyonunda yürütülür. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı bünyesinde kurulan Öğretmen Yetiştirme Çalışma Gurubu bu esasların belirlenmesinde aktif rol oynar.
c) Kurum ortamında uygulama:
Öğretmenlik uygulamaları, uygulama öğrencilerinin öğretmeni olacağı öğretim düzeyinde ve alanlarında, il/ilçe millî eğitim müdürlükleri tarafından belirlenen Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi veya özel eğitim-öğretim kurumlarında yürütülür.
ç) Aktif katılma:
Uygulama öğrencilerinin eğitim öğretim süreçlerine fiilen katılmaları esastır. Bunun için öğretmenlik uygulamalarında her uygulama öğrencisinden, öğretmenlik uygulamalarına ilişkin etkinlik/etkinlikleri gerçekleştirmesi istenir. Uygulama öğrencilerinin öğretmenlik uygulamalarına ilişkin etkinlikleri aşamalı olarak yürütmeleri sağlanır.
d) Uygulama sürecinin geniş zaman dilimine yayılması:
Öğretmenlik uygulamaları programı; planlama, inceleme, araştırma, katılma, analiz etme, değerlendirme ve geliştirme gibi kapsamlı bir dizi süreçten oluşur. Bu süreçlerin her biri hazırlık, uygulama, değerlendirme ve geliştirme aşamalarından oluşmaktadır. Uygulama öğrencisi, bu süreçler yoluyla öğretmenlik davranışlarını istenilen düzeyde kazanabilmek için fiilen uygulama yapacağı süreden çok daha fazla zamana ihtiyaç duyar. Bu sebeple öğretmenlik uygulamaları, uygulama öğrencisine giderek artan bir sorumluluk ve uygulama yeterliği kazandırmak için en az iki döneme yayılarak verilir.
e) Ortak değerlendirme:
Uygulama etkinlikleri taraflarca birlikte planlanıp yürütüldüğü için uygulama öğrencisinin öğretmenlik uygulamalarındaki performansı, uygulama öğretim elemanı ve uygulama öğretmeni tarafından ayrı ayrı değerlendirilir. Uygulama öğrencisinin öğretmenlik uygulamalarındaki başarı durumu üniversitenin/fakültenin “Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği” hükümleri gereğince, uygulama öğretim elemanı ve uygulama öğretmeninin yaptığı değerlendirmelerin birleştirilmesiyle not olarak belirlenir. Uygulama öğretmeni ve uygulama öğretim elemanı, uygulama öğrencisinin genel ve sonuç değerlendirmesini Uygulama Öğrencisi Değerlendirme Sistemine işler. Sisteme işlenen bu değerlendirmeler uygulama öğretim elemanı tarafından fakülte yönetimine teslim edilir.
f) Kapsam ve çeşitlilik:
Öğretmenlik mesleği; dersi/uygulamayı planlama, dersi işleme, sınıf yönetimi, atölye ve laboratuvar yönetimi ile ilgili konularda öğrenciye rehberlik yapma, öğrenci başarısını değerlendirme, yönetim işlerine ve eğitsel çalışmalara katılma gibi çeşitli faaliyetleri kapsamaktadır. Öğretmenler, farklı koşullara sahip genel-meslekî, gündüzlü-yatılı, pansiyonlu, şehir ve köy okullarında, müstakil veya birleştirilmiş sınıflarda görev yapmaktadır. Bu nedenle öğretmenlik uygulamaları, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği tüm görev ve sorumluluk alanlarını kapsayacak şekilde ve çeşitlilikte planlanır ve yürütülür.
g) Uygulama süreci ve personel gelişiminin sürekliliği:
Öğretmenlik uygulamaları çalışmalarında elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlik uygulamalarına katılan personelin yeterlikleri ve uygulama süreci değerlendirilir ve sürekli geliştirilir.
ğ) Uygulamanın yerinde ve denetimli yapılması:
Öğretmenlik uygulamalarından beklenen faydanın sağlanabilmesi; uygulama öğrencilerinin öğretmenlik uygulamaları kapsamında yapacakları etkinlikleri öğrencisi bulundukları fakültenin uygulama öğretim elemanlarının yakından izlemesi, rehberlik etmesi ve değerlendirmeleri ile mümkündür. Bu nedenle öğretmenlik uygulamaları, fakültenin bulunduğu il veya ilçelerdeki eğitim kurumlarında yapılır.” düzenlemesine, “Öğretmenlik Uygulamalarının Zamanı ve Süresi” başlıklı 7. maddesinde; “Lisans ve pedagojik formasyon sertifika eğitimi programlarında öğretmenlik uygulaması dersi iki dönem süre ile haftada 6 (altı) ders saatidir. Her bir dönemde uygulama öğrencisi uygulama öğretmeninin gözetiminde farklı haftalarda olmak üzere en az 4 (dört) defa fiilen ders anlatır. Alana/Branşa bağlı olarak uygulama öğretmeni başına düşen uygulama öğrencisi sayısı göz önünde bulundurularak uygulama öğrencisinin dersi planlayıp işlemesine imkan verilir. Uygulama öğrencisinin fiilen anlatacağı ders saati; ilgili dersin haftalık ders çizelgesinde ders saati 1-2 saat olanlarda en az toplam 14 (on dört), 3 (üç) ve üzeri olanlarda ise toplam 24 (yirmi dört) saatten az olmayacak şekilde planlanır.” düzenlemesine, “Uygulamanın yeri” başlıklı 8. maddesinde; “Öğretmenlik uygulamaları, fakültenin bulunduğu il veya ilçedeki Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı resmi ve özel eğitim öğretim kurumlarında yapılır. Eğitim kurumlarında; uygulamaya katılacak sınıf, branş ve rehberlik alanı öğrencileri, eğitim kurumlarının fiziki durumu ve öğretmen sayısına göre uygulamalarının bir kısmını köylerde bulunan eğitim kurumlarında yaparlar.” düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin üçüncü fıkrasında, “öğretmenlik uygulaması dersinden” sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptal istemi yönünden incelendiğinde;
439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun’un Ek 1. maddesiyle, öğretmenlerin aldıkları aylıkların karşılığı olarak, haftalık okutmakla yükümlü oldukları ders sayıları belirtilmiş; öğretmenlere aylıklarının karşılığı verilen ders görevinin dışında, eğitim ve öğretim hizmetlerinin sürekli ve kesintisiz bir şekilde yürütülmesi amacıyla, zorunlu olarak ek ders görevi verilmesi öngörülmüş; ek ders görevine ilişkin usul ve esasların da 657 sayılı Kanun’un 89. maddesine göre düzenleneceği ifade edilmiştir.
Diğer taraftan, 439 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un 89. maddesiyle verilen yetkiye istinaden Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’da, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın dava tarihinde yürürlükte olan “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinde, öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerini Bakanlığa bağlı resmî ve özel eğitim-öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, okul yöneticileri ile öğretmenlere “öğretmenlik uygulaması görevi” verilebileceği ve uygulama öğretmenlerine Okul Deneyimi I ve Okul Deneyimi II derslerinin her birinden 4’er saat, Öğretmenlik Uygulaması dersinden haftada 6 saat ek ders görevi verilebileceği düzenlemesine yer verilmekle birlikte, 04/04/2020 tarihinde yapılan değişiklik ile “okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması dersleri”nin de bu madde kapsamına dahil edildiği görülmüştür.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme olup olmadığına ilişkin olarak, öncelikle “okul deneyimi”, “öğretmenlik uygulaması” dersleri ile “okullarda gözlem” dersi tanımlarının incelenmesi gerekmektedir. Buna göre;
Okul deneyimi; “Öğretmen adaylarına, okul örgütü ve yönetimi ile okullardaki günlük yaşamı tanıma, eğitim ortamlarını inceleme, ders dışı etkinliklere katılma, deneyimli öğretmenleri görev başında gözleme, öğrencilerle bireysel ve küçük gruplar halinde çalışma ve kısa süreli öğretmenlik deneyimleri kazanma olanağını veren, onların öğretmenlik mesleğini doğru algılayıp benimsemelerini sağlayan fakülte öğretim programında yer alan derslerdir.” şeklinde; bir başka tanımda ise; “rehberlik ve psikolojik danışma mesleğinin etkili ve verimli bir biçimde icra edilmesine hazırlık aşaması olan, uygulama öğrencisinin lisans eğitimi boyunca öğrenmiş olduğu teorik bilgileri ve becerileri uygulama fırsatı bulması ve uygulama sürecinde gözlemlemesi için rehberlik ve psikolojik danışmanlık mesleğini tanıtıcı nitelikte planlanmış etkinliklerden oluşan bir süreçtir.” şeklinde tanımlanmıştır. Okul deneyimi dersi kapsamındaki etkinlikler; öğretmenlerin ve öğrencilerin gözlenmesi, öğretmenlik becerilerinin gözlem yoluyla geliştirilmesi, yönetim ve okulla ilgili genel konular olmak üzere üç ana grupta toplanmaktadır.
Öğretmenlik uygulaması genel olarak; “Öğretmen adayının kazanmış olduğu bilgi ve becerilerini bir okul ortamında deneyip geliştirebilmesi ve mesleğinin gerektirdiği özellikleri kazanabilmesi için planlanan bir derstir.” şeklinde, Öğretmenlik Uygulamalarına İlişkin Yönerge’de de; “Öğretmenlik uygulamaları: Uygulama öğrencilerine; eğitim gördüğü öğretmenlik alanında, yönetim ve ders dışı etkinliklerle birlikte bizzat sınıf içinde öğretmenlik becerisi kazandırmayı amaçlayan ve belirli bir dersi ya da dersleri planlı bir şekilde öğretmesini sağlayan, uygulama etkinliklerinin tartışılıp değerlendirildiği dersi/dersleri, ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.
Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması derslerinin amacı, öğretmen adaylarının, öğretmenlik mesleğine daha iyi hazırlanmalarını, öğrenimleri süresince kazandıkları genel kültür, özel alan eğitimi ve öğretmenlik mesleğiyle ilgili bilgi, beceri, tutum ve alışkanlıklarını gerçek bir eğitim – öğretim ortamı içinde kullanabilme yeterliliği kazanmalarını sağlamaktır.
Okullarda gözlem dersi ise; “Rehberlik Araştırma Merkezleri, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında rehberlik hizmetlerinin organizasyonu, personeli, uygulama durumu, eğitim örgütü içindeki yeri ve işleyişinin gözlenmesi ve değerlendirilmesini yapmak, rehberlik ilke ve kavramları açısından öğrenci davranışlarının gözlenmesi, uygulama yapacağı okulu, öğrencileri, okul rehberlik hizmetlerini, faaliyetlerini, programı ve öğretmenleri genel olarak tanımasını sağlamak için sunulan gözlem ve görüşmelere dayalı bir derstir.” şeklinde tanımlanmıştır. Öğrencilerin; gözlem becerilerini geliştirmeleri, bu becerilerini kullanarak öncelikle bir sistem olan “okul”u gözlemlemeleri ve buna da okuldaki “davranış alanlarını” saptayarak başlamaları, okul rehberlik servisini ve en az bir dershaneyi bir “davranış alanı” olarak ayrıntılı bir biçimde gözlemlemeleri, rehber öğretmenlerin icra ettikleri mesleki rolleri, rehber öğretmenlerin rutin görevlerini, öğrencileri ve etkileşim sürecini gözlemlemeleri amaçlanmaktadır.
Bu duruma göre, 439 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığında görev yapan öğretmenlere hangi hallerde öğretmenlik uygulaması görevi, ek ders görevi ve ek ders ücreti verileceği hususunda Bakanlar Kurulunun takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu; bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceğinin yerleşmiş yargı içtihatlarıyla kabul edildiği; Bakanlar Kuruluna verilen takdir ve düzenleme yetkisi çerçevesinde, okul deneyimi I, okul deneyimi II ve öğretmenlik uygulaması derslerinin öğretmenlik uygulaması görevi kapsamında değerlendirilerek ek ders görevi ve karşılığında ek ders ücreti verilebileceği açık olmakla birlikte, okullarda gözlem dersinin amacı, içeriği ve ilkeleri ile okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması derslerinin amaçları, içerikleri ve ilkelerinin birbirlerinden farklı olduğu, buna göre söz konusu düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı; ayrıca okullarda gözlem dersinin “öğretmenlik uygulaması görevi” kapsamında ek ders görevi sayılarak rehber öğretmenlere ek ders ücreti ödenmesi hususunda idarenin yargı kararıyla zorlanamayacağı da dikkate alındığında; söz konusu Karar’ın 28. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında “okullarda gözlem dersi” ibaresine yer verilmemesine ilişkin dava konusu düzenlemede, dayanağı olan üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Nitekim, 04/04/2020 tarihinde yapılan değişiklikle “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesi kapsamına “okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması dersleri”nin de dahil edildiği, ancak, “okullarda gözlem dersi”ne ayrıca yer verilmediği görülmektedir.
Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin … tarih ve … sayılı yazısının iptal istemi yönünden incelendiğinde;
Yazıda, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Programında yer alan okullarda gözlem ve kurum deneyimi derslerinin Öğretmenlik Uygulaması şeklinde uygulanan derslere eşdeğer kabul edilemeyeceği, mevcut uygulamada karşılaşılan sorunu çözmek için alan deneyimi 2 dersinin öğretmenlik uygulaması kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmiş olup, okullarda gözlem dersi ile Öğretmenlik Uygulaması derslerinin amaç, kapsam ve ilkelerinin birbirinden farklı nitelikte olduğu göz önüne alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, işbu kararla, dava konusu düzenleyici işlemin hukuka uygun olduğu saptandığından; davacı Sendikanın “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin üçüncü fıkrasında, “öğretmenlik uygulaması dersinden” sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin … tarih ve … sayılı yazısının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak vekille temsil edilen davalı idarelere verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.