Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/1648 E.  ,  2022/10358 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1648
Karar No : 2022/10358

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine ruhsatsız olarak yapılar yapıldığı tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya 328.312,72-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Karacabey Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; idari para cezasına konu yapılara ilişkin olarak alınan yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin işleme yönelik olarak açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla “…09/02/2018 tarihinden sonra taşınmazda eski yapılardan tamamen farklı ve büyük bir hayvancılık tesisi, idari bina, bakıcı evi ve silaj deposu inşaatına başlandığı kanaatine varıldığı…” gerekçesiyle, mevzuatta aranan şartlar sağlanmadan alındığı anlaşılan yapı kayıt belgelerinin iptali işleminde hukuka aykırılık görülmediğinden davanın reddine karar verildiği; dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil zabıtlarına karşı açılan davalarda ise gerek yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin işleme karşı açılan dava dosyasında bulunan tespitler ve bu davanın reddine yönelik olarak verilen nihai karar gerekse söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan yapıların daha önceden taşınmazda bulunduğu anlaşılan eski yapıların devamı niteliğinde olmayıp yeni yapılar olduğu ve söz konusu yapılara ilişkin olarak da herhangi bir ruhsat belgesi bulunmadığı göz önünde bulundurularak … İdare Mahkemesinin sırasıyla E:…/…-…-…-… esasına kayden açılan davalarda … tarih ve K:…/…-…-…-… sayılı kararlar ile davanın reddine karar verildiği; bu durumda yukarıda yer verilen açıklamalar ve dava dosyasında bulunan belge ve bilgiler göz önüne alındığında, işleme konu yapılar için alınmış herhangi yapı ruhsatı bulunmadığı, yapılara ilişkin olarak alınan yapı kayıt belgelerinin iptal edildiği ve bu işlem karşı açılan davada davanın reddine karar verildiği, dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil zabıtlarının usulüne uygun olarak düzenlendiği ve bu işlemler karşı açılan davalarda da davanın reddine karar verildiği, dava konusu işleme konu yapılar için düzenlenen hesaplama cetvelleri göz önüne alındığında yapının sınıfı ile ruhsatsız yapının alanına göre temel ceza miktarı belirlendikten sonra sadece yapının ruhsatsız olarak yapılması ve inşai faaliyetinin tamamlanıp kullanılıyor olması nedeniyle artırım uygulandığı, yani para cezasının usulüne uygun olarak hesaplandığı göz önüne alındığında ruhsatsız olarak yapıldığı açık olan yapılara ilişkin olarak usulüne uygun olarak hesaplanan para cezası ile davacının tecziye edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu taşınmazda evvelden var olan yapıların 2981 sayılı Kanunun Geçici 2. maddesi uyarınca 10/01/1975 tarihinden önce yapıldığından imar mevzuatına uygun inşa edilerek kullanma izni almış sayılan yapılardan olduğu ve bunun kazanılmış hak teşkil ettiği, iptal edilen yapı kayıt belgelerinin işaret ettiği yapıların bunların devamı niteliğinde olduğu, yapı kayıt belgelerinin Bursa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından somut bir gerekçe gösterilmeden yalnızca 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığının tespit edildiğinden bahisle … tarih ve … sayılı işlemi ile iptal edildiği, yapıların ne zaman yapıldığının teknik tespitlerle ortaya konulması gerektiği, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının, temel savını yapı kayıt belgelerinin iptalinin haksız olduğu iddiasına dayandırdığı, dava konusu encümen kararına karşı usul veya esas yönünden bir itirazda bulunmadığı, kanuna aykırı olarak gerçek dışı beyan ile alınan yapı kayıt belgelerinin geçerliliğinden ve bunlara ilişkin bir hakkın varlığından söz edilemeyeceği belirtilerek haksız ve gerekçesiz temyiz talebinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Bursa İli, … İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki davacı tarafından, anılan taşınmaz üzerindeki yapılar için 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16. maddesi kapsamında alınan … tarih, … belge numaralı ve … tarih, … belge numaralı Yapı Kayıt Belgeleri Bursa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından … tarih ve … sayılı işlemi ile yapıların 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığının tespit edildiğinden bahisle iptal edilmiştir. Davalı idare tarafından … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile hayvan damı; … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile zemin +iki kattan oluşan betonarme yapı; ve … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile 32,2 m² yığma yapı; … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile 9 m² istinat duvarı yapıldığının tespit edilerek anılan yapıların mühürlenmesi üzerine, bu zabıtlara istinaden Karacabey Belediye Encümeni 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya 328.312,72-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı kararı almıştır.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasanın 141. maddesinin 3. fıkrasında, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Para cezasının yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün ise, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca yapının inşaat alanı üzerinden; mekansal olarak alan oluşturmayan bahçe duvarı, kapı, pencere, dış cephe kaplaması gibi imalatlarda ise, metrekare bazında hesaplanamayacağı için para cezasının (b) bendine göre yapının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Dava dosyasının incelenmesinden; davaya konu edilen yapıların her biri için ayrı yapı tatil tutanağı düzenlenmek suretiyle tespitinin yapıldığı, bu tespitlere istinaden yapıların ayrı ayrı ele alınarak, her birine ilişkin hesaplamalara yer verilmesi suretiyle; … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile idarece tespiti yapılan “istinat duvarının” yapı niteliğinin işlemde “palpanj ve ankrajlı perde ve istinat duvarları” için öngörülen II/A sınıf/grubu olarak gösterildiği ve 9 m² duvar için, anılan yapı sınıfı üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesinin (c) bendinin 8 ve 11. alt bentlerinde yer alan artırım sebepleri uygulanmak suretiyle (diğer yapılar için de aynı artırım sebepleri uygulanmıştır) 1.162,28 TL; … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile 32,2 m² yığma yapı için “yardımcı yapılar” (müştemilat) yapı sınıfı için öngörülen 1/B yapı sınıf/grubu üzerinden 1.162,28 TL; … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespiti yapılan hayvan damı (3506,75 m²) için yapının niteliği “diğer” şeklinde belirtilmek suretiyle II/B sınıf/grubu üzerinden 260.038,54 TL; son olarak da … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağında tespiti yapılan betonarme yapı (bakıcı evi) için aykırılık oluşturan alan olarak hesaplanan 543,5 m² üzerinden, yapı sınıf/grubu olarak ise “konutlar” için öngörülen III/A alınmak suretiyle 65.949,62 TL olmak üzere toplam 328.312,72 TL para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Karacabey Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Mahkeme kararında, dava konusu işlemin tesisinde idarece uygun görülen 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin alt bentleri uyarınca yapılan artırım nedenlerinin ve yapı sınıf ve gruplarının doğru belirlenip belirlenmediği yönünden hukuki değerlendirmenin yapılmadığı, uygun görülen artırım nedenlerinin hukuki gerekçeleriyle irdelenmediği görülmektedir.
İşlemin, anılan hususlar yönünden incelenip tartışılarak, gerekçesine yer verilmek suretiyle karar verilmesi gerektiğinden kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, … tarih, … sayılı yapı tatil tutanağı ile idarece tespiti yapılan “istinat duvarının” yapı niteliği, işlemde “palpanj ve ankrajlı perde ve istinat duvarları” için öngörülen II/A olarak gösterilmiş ise de, yapı tatil tutanağında yüksekliği 2,2 m olarak belirtilen duvar için, 16/03/2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2019 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca para cezasının hesabında esas alınacak yapı sınıfının I/A; “kagir veya betonarme ihata duvarı” (3,00 m yüksekliğe kadar) olarak alınmasının uygun olduğu, ayrıca duvar imalatının mekansal alan oluşturmayan bir yapı niteliğinde olduğu, bu yapı için para cezasının yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanamayacağı dikkate alındığında, duvar imalatı için hesaplanacak para cezasının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin (b) bendine göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından yeniden yapılacak yargılama sonucu verilecek kararda bu hususun dikkate alınacağı tabiidir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.