Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/1105 E. , 2022/10353 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1105
Karar No : 2022/10353
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVALI İDARE : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: Dava konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taşınmazların transfer edilecek alan sınırı içinde belirlenmesi ve … ada, … parsel sayılı taşınmaza açık ve kapalı spor tesis alanı işlevi getirilmesine ilişkin kısmı yönünden değişik gerekçe ile onanması, taşınmazların dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenerek genel yeşil alan fonksiyonuna ayrılmasına ve Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemine ilişkin kısmı yönünden bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 13/06/2018 tarih ve E:2016/3046, K:2018/6019 sayılı kararının, bozma kısmına uyularak taşınmazların dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmesi ve genel yeşil alan fonksiyonu getirilmesine ilişkin kısmı yönünden dava konusu nazım imar planı değişikliğinin iptali, imar durumu verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul İli, Silivri İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazlara yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek, 13.04.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Silivri Merkez Sahil Bölgesi Nazım İmar Planı değişikliği ile taşınmazlara imar durumu verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden; Mahkemenin ara kararına cevaben İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısının ekinde gönderilen paftadaki güzergah ile dava konusu nazım imar planı değişikliğindeki güzergahın aynı olduğu, buna karşılık İSKİ görüşünde bildirilen 10 metre genişliğindeki dere işletme bandı yerine 25 metre genişliğinde yeşil bant planlandığı, dava konusu plandan sonra yapılan nazım imar planı revizyonu ile söz konusu parselin 120 kişi/hektar düşük yoğunluklu konut alanına alınarak bu sorunun ortadan kaldırıldığı, dolayısıyla İSKİ’nin güncel kurum görüşünden daha geniş yeşil bant planlanması neticesinde davacının mağduriyetine neden olacak şekilde mevcut yapılaşma hakkının elinden alındığı anlaşıldığından, dava konusu plan değişikliğinin bu kısmında planlama tekniklerine uygunluk bulunmadığı, uyuşmazlığa konu … ada, … parsel yönünden; İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce ara karara cevaben gönderilen söz konusu projeye göre Çamurlu Deresinin yeni güzergahının D-100 Karayolunu menfezle geçtiği noktadan itibaren değiştiği, bu noktadan itibaren fiili güzergah olan batıya değil, güney istikametine doğru yönelerek … Sokağına ulaştığı, …Sokağını kanal haline getirerek sağında ve solunda 10 metre genişliğinde dere işletme bandı/yol ile güney istikametinde ilerleyerek … Sokağa, … Sokağa, … Sokağa, son olarak da davacının maliki olduğu … ada, … parsel sayılı taşınmaza ulaştığı, park içindeki sosyal tesis binası ile yine davacının maliki olduğu … ada, … parsel sayılı taşınmazın arasından ve … ada, … parsel sayılı taşınmazın tam üzerinden denize ulaştığı, dava konusu 13.04.2013 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde … ada, … parsel sayılı taşınmaz kısmen dere yapı yaklaşma alanı, kısmen yeşil alan olan kullanımında kalmakta iken sonraki 17.10.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile tamamen dere koruma bandı içine alındığı, 13.04.2013 onay tarihli plan ile 17.10.2017 onay tarihli plan arasında İSKİ görüşü doğrultusunda planlara işlenmiş dere kanal projelerinin güzergahlarında bir farklılık bulunmadığı, ancak dere işletme bandının genişliği yönünden İSKİ görüşünde belirtilen genişliklerden en yüksek olanının dava konusu plana işlenmesi nedeniyle farklılığın ortaya çıktığı, sonraki plan olan 17.10.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonuna karşı … İdare Mahkemesinin … esas sayılı dosyasında açılan davada, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve bir örneği bakılan dava dosyası içerisinde yer alan bilirkişi raporu doğrultusunda, önceki plandan bu yana geçen süreçte İSKİ’nin bölgede yapmış olduğu yeni düzenlemeler nedeniyle görüşü değişmiş olmasına karşılık anılan kurumdan yeni görüş alınmadan planlama yapılması nedeniyle bir mağduriyet oluştuğu belirtilerek söz konusu planda taşınmaza getirilen dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı fonksiyonunun iptaline karar verildiği, bu durumda, dava konusu plan değişikliğinin yapıldığı tarih itibariyle de İSKİ’nin bölgedeki dere ıslah çalışmaları devam ettiğinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenerek genel yeşil alan kullanımına ayrılmasında planlama tekniklerine uygunluk bulunmadığı, Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden ise; davacı tarafından Silivri Belediye Başkanlığına yapılan başvurunun, taşınmazda inşai faaliyetin başlatılabilmesi için imar durumu verilmesi istemine yönelik olmadığı, aksine davacının maliki olduğu 3 adet taşınmaza yönelik imar planları hakkında bilgi verilmesi istemiyle başvuru yapıldığı, bu haliyle söz konusu başvuru üzerine idarece tesis edilen dava konusu işlemin imar durumu verilmesi isteminin reddine yönelik bir işlem olarak değil, bilgi verme mahiyetinde tesis edilen bir işlem olarak kabulü gerektiğinden, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, taşınmazların dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmesi ve genel yeşil alan fonksiyonu getirilmesine ilişkin kısmı yönünden dava konusu nazım imar planı değişikliğinin iptaline, imar durumu verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu 13.04.2013 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinden sonra uyuşmazlık konusu alana yönelik 17.10.2017 onay tarihli 1/5000 nazım imar planı revizyonu onaylandığından, yürürlükte olmayan plan yönünden bakılan davanın konusuz kaldığı, dava konusu plan hazırlık aşamasında İSKİ Genel Müdürlüğünden alınan … tarih ve … sayılı kurum görüşü doğrultusunda, uyuşmazlığa konu Çamurlu Deresinin yağmursuyu toplama havzası 240 hektarın üzerinde olduğundan dere duvarından itibaren sağında ve solunda 25’er metre olmak üzere toplam 50 metre dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı belirlendiği, bu alanların genel yeşil alan kullanımına ayrılarak yapılaşmaya kapatıldığı, dolayısıyla plan hazırlık aşamasında İSKİ’den alınan görüşün aynen plan paftalarına ve plan notlarına aktarıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile hukuka ve usule uygun olan İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’NUN DÜŞÜNCESİ : Mahkeme kararının temyiz istemine konu edilen iptale ilişkin kısmının … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden onanmasına, … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu alana yönelik ilk planlar olan 1983 yılı onaylı 1/5000 ölçekli nazım ve 1995 yılı onaylı 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazlar kısmen E:0.40, 2 kat yapılaşma koşullarında konut alanı, kısmen 8 metre genişliğinde yol alanı kullanımlarında, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ise kısmen sosyal tesisler alanı, kısmen 8 metre genişliğinde yol alanı, kısmen yeşil alan kullanımlarında kalmakta ve anılan taşınmaz fiilen yazlık konut sitesinin ortak alanı olarak kullanılmakta iken, ilk olarak 10.12.2012 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Silivri Merkez Sahil Bölgesi Nazım İmar Planı ile uyuşmazlık konusu … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazlara kısmen yeşil alan, kısmen açık ve kapalı spor alanı kullanımları getirilmiş ve taşınmazların tamamı transfer edilecek alan sınırı içine alınmış, … ada, … parsel sayılı taşınmazın işlevi ise özel sosyal ve kültürel tesis alanına çevrilmiştir.
Söz konusu nazım imar planına askı süresi içinde (07.02.2013 tarihinde) İSKİ tarafından itiraz edilerek; Çamurlu Deresi güzergahının plan hazırlık aşamasında İSKİ kurum görüş yazısında gönderilmiş olan proje güzergahı ile örtüşmediği, plan üzerindeki dere aksının gönderilmekte olan vaziyet planı doğrultusunda düzeltilmesi gerektiği, ayrıca nazım imar planına ait plan notlarının 7.2.5. maddesinde yer alan “….dere mutlak koruma bandıdır” ifadesinin “dere yapı yaklaşma sınırı” şeklinde, “yağmur suyu toplama havzası 240 ha’nın üzerinde olan dere aksları için dere aksından itibaren…” ifadesinin, “….dere duvarından itibaren derenin sağında ve solunda 25’er metre olmak…” şeklinde revize edilmesi gerektiği bildirilmiştir.
Bu itirazın kabulüne yönelik İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile; İSKİ kurum görüşüne uygun şekilde derenin güzergahının düzeltilmesine, eski dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı ile bu alanın batısında kalan 15 metrelik yola kadar olan kısmın yeşil alan ve transfer edilecek alandan çıkarılıp 120 k/ha konut alanı ile B1 konut alanına alınmasına, bunların dışında kalan konularda ise meri 1/5000 ölçekli plan şartlarının muhafaza edilmesine karar verilmiş, bu doğrultuda hatalı şekilde plana işlenmiş olan Çamurlu Deresinin güzergahının düzeltilmesine ilişkin dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği 13.04.2013 tarihinde yeniden onaylanmıştır.
Dava konusu nazım imar planı değişikliği ile uyuşmazlığa konu taşınmazlardan … ada, … parsel sayılı taşınmazın tamamı dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içine alınarak, genel yeşil alan fonksiyonuna ayrılmış ve transfer edilecek alan sınırı içinde belirlenmiş, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ise kısmen dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içine alınarak, bu kısma genel yeşil alan fonksiyonu, dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı dışında kalan kısmına kapalı ve açık spor tesisleri alanı fonksiyonu getirilmiş ve taşınmazın tamamı transfer edilecek alan sınırı içinde belirlenmiştir.
Uyuşmazlık konusu taşınmazlar için imar durumu verilmesi istemiyle yapılan başvurunun Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine davacı tarafından; taşınmazların dere ile hiç ilgisi olmadığı halde 2013 yılı onaylı nazım imar planı değişikliği ile dere sınırına alındığı, derenin doğal güzergahı ile davacının taşınmazları arasında yaklaşık 270 metre mesafe bulunduğundan, plan kararları ile fiili durumun birbiriyle uyumsuz olduğu, bilimsel ve teknik açıdan mümkün olmadığı halde derenin doğal yatağının planla değiştirilmeye çalışıldığı, dere yatağında yer alması sebebiyle Silivri’de yaşanan sel felaketinden etkilenen taşınmazların, dava konusu plan değişikliği ile dere koruma bandından çıkarılarak konut alanına ayrıldığı, bu güne kadar taşkın yaşamamış taşınmazların ise dere koruma bandına alındığı, uyuşmazlık konusu taşınmazları da kapsayacak şekilde 70 metrenin üzerinde dere koruma bandı belirlenmesinin hem İSKİ Su Havzaları Yönetmeliğinde öngörülen 10 metrelik genişliğin çok üzerinde olduğu hem de alanda bu genişlikte koruma bandı ayrılmasına ihtiyaç bulunmadığı, dava konusu derenin debisi ile planda ayrılan koruma bandının genişliğinin uyumlu olup olmadığının mahallinde yapılacak teknik inceleme ile tespit edilmesi gerektiği şeklinde iddialar ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmıştır.
Diğer taraftan, yargılama süreci devam ederken dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine askı süresi içinde yapılan itirazların davalı idarece değerlendirilmesi ve muhtelif taşınmazlara ilişkin mahkemelerce verilen iptal kararları doğrultusunda 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu 17.10.2017 tarihinde onaylanmıştır.
Bu plan revizyonu ile uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmazın tamamı yine dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmiş ve genel yeşil alan işlevine ayrılmış, … ada, … parsel sayılı taşınmazın işlevi 120 k/ha yoğunluklu konut alanına, … ada, … parsel sayılı taşınmazın işlevi ise sosyal tesis alanına çevrilmiştir.
Sonraki 2017 yılı onaylı nazım imar planı revizyonuna karşı davacı tarafından; … ada, … parsel sayılı taşınmazın yeniden dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmesinin ve tamamına yeşil alan kullanımı getirilmesinin önceki planların iptali yolundaki yargı kararlarına aykırı olduğu, derenin mevcut güzergahı ile ilgisi bulunmayan taşınmazın bu kullanımdan çıkarılarak konut alanına çevrilmesi gerektiği, 1995 yılı onaylı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yazlık konut sitesine ait özel sosyal tesis alanı olarak düzenlenen … ada, … parsel sayılı taşınmazın özel mülkiyetten çıkarılarak kamuya açık hizmet alanına çevrilmesinin hukuka ve mülkiyet hakkına aykırı olduğu şeklinde iddialar ileri sürülerek açılan diğer davada, söz konusu işlemin … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali, … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın iptale yönelik kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 29/11/2022 tarih ve E:2020/3504, K:2022/10354 sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiş olup, anılan dosya derdest durumdadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin “Genel planlama esasları” başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, planlama sürecinin; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması, bilgilerin bir araya getirilmesi, birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşacağı hükmüne, (j) bendinde, planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması, toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınmasının esas olduğu hükmüne, (k) bendinde, planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmalarının yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirileceği hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin “Araştırma ve analiz” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, mekansal planların, plan değişikliklerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmaların yapılacağı düzenleme altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden yapılan incelemede;
İdare Mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyiz istemine konu edilen kararın … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından sunulan dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri İdare Mahkemesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden yapılan incelemede;
Uyuşmazlık konusu taşınmazlar 10.12.2012 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı dışında kalmakta iken, bu plana askı süresi içinde İSKİ tarafından yapılan itirazın kabul edilmesi suretiyle 13.04.2013 tarihinde yeniden onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Çamurlu Deresinin güzergahının İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 1/1000 ölçekli vaziyet planına uygun şekilde doğu yönüne kaydırılması sonucunda … ada, … parsel sayılı taşınmazın tamamının, … ada, … parsel sayılı taşınmazın ise bir kısmının dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içine alınması ve bu sınır içinde kalan kısımlara genel yeşil alan kullanımı getirilmesi üzerine açılan iş bu davada ilk olarak … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, 2013 yılı onaylı nazım imar planı paftasına işaretlenen dere güzergahı ile İSKİ tarafından gönderilen vaziyet planında yer alan dere güzergahının aynı olduğu yönünde değerlendirmelere yer verilmekle birlikte, yerinde yapılan gözlem sonucunda dere güzergahının fiili olarak taşınmazdan 200 metre uzaklıkta kıyıya ulaştığı yönünde tespitlere de yer verildiğinden, Çamurlu Deresinin plana işlenen güzergahı ile fiili güzergahı arasında uyumsuzluk bulunup bulunmadığına yönelik ortaya çıkan çelişkinin giderilmesi ve İSKİ kurum görüşüne uygun genişlikte dere koruma bandı ayrılıp ayrılmadığının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu nazım imar planı değişikliğinin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının taşınmazların dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmesi ve genel yeşil alan kullanımına ayrılmasına ilişkin kısmı yönünden bozulması üzerine, bozma kararına uyularak yeni bilirkişi heyeti aracılığıyla mahallinde yeniden yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ikinci bilirkişi raporunda, Çamurlu Deresinin mevcut güzergahının D-100 Karayoluna paralel şekilde, kuzeydoğu-güneybatı istikametinde yaklaşık 240 metre doğal şevinde açık olarak devam ettiği, sonra 90 derecelik açı ile kapalı kesit olarak … Sokağının altına girdiği, bu noktadan sonra da açık şekilde kuzey-güney istikametinde ilerleyerek sahile ulaştığı, İSKİ projesinde ise derenin güzergahının, mevcut güzergahı olan D-100 karayolundan batıya doğru değil, söz konusu Karayolundan direkt güney istikametinde kıyıya ulaşacak şekilde, kadastral durum da dikkate alınarak, en kısa güzergahtan denize ulaşma hedefiyle projelendirildiği, bu şekilde derenin mevcut güzergahının yaklaşık 234 metre doğuya kaydırıldığı, İSKİ projesindeki güzergaha göre derenin 1317 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın tam üzerinden denize ulaştığı, dava konusu 2013 yılı onaylı nazım imar planına işlenen dere güzergahının, İSKİ tarafından gönderilen güzergahla aynı olduğu, ancak İSKİ Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararından farklı olarak, bu planda (derenin sağında ve solunda 10’ar metre olmak üzere) toplam 20 metre genişliğinde dere işletme bandı ayrılması yerine, (derenin sağında ve solunda 25’er metre olmak üzere) toplamda 50 metre genişliğinde yeşil bant planlandığı, bu nedenle uyuşmazlığa konu taşınmazlardan … ada, … parsel sayılı taşınmazın büyük kısmının dere koruma alanında kaldığı, ancak bu durumun sonraki plan olan 2017 yılı onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile giderildiği, güncel planda dere yapı yaklaşma sınırı ve alanının yaklaşık 33-35 metreye düşürüldüğü ve … ada, … parsel sayılı taşınmazın tamamına konut işlevi getirilerek sorunun ortadan kaldırıldığı şeklinde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir.
Öte yandan, bakılan davada … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… sayılı ara kararına cevaben İSKİ Genel Müdürlüğü Atıksu İnşaat Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında; İSKİ Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı gereğince yağmursuyu toplama havzası 130 hektar ve üzerinde olan derelerde, dere duvarından itibaren sağında ve solunda 10’ar metrelik işletme bandı bulunması gerektiği, Çamurlu Deresinin taşkına mahal vermeden yapılması ve işletilmesi için (13,20 metre dere kesiti + 20,00 metre işletme bandı) olmak üzere toplamda 33,20 metre genişliğinin imar planlarında ayrılması gerektiğinin bildirildiği, yanı sıra aynı alana yönelik sonraki plan olan 17.10.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonuna karşı açılan diğer davada, Çamurlu Deresinin yapı yaklaşma sınırında değişiklik yapılıp yapılmadığına dair … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… sayılı ara kararına cevaben İSKİ Genel Müdürlüğü Atıksu İnşaat Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında; dere dış duvarının sağında ve solunda 10’ar metreden toplam 20 metre genişliğinde bandın yol ve yeşil alan olarak ayrılması ve bu alanda kesinlikle yapılaşmaya izin verilmemesi gerektiğinin bildirildiği, her iki yazının ekinde sunulan Çamurlu Deresinin güzergahı ile ayrılması gereken işletme bandını gösterir uydu görüntüsüne göre, uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmazın tamamının dere koruma bandının içinde, … ada, … parsel sayılı taşınmazın ise söz konusu bandın dışında kaldığı görülmektedir.
Somut uyuşmazlığın; dava konusu planda ayrılan dere koruma bandı genişliğinin İSKİ görüşüne uygun olup olmadığı ve Çamurlu Deresinin doğal güzergahı ile plana işlenen güzergahının uyumlu olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşıldığından, bu kapsamda öncelikle dere güzergahının plana doğru şekilde aktarılıp aktarılmadığı yönünden yapılan değerlendirmede, Çamurlu Deresinin doğal güzergahının D-100 Karayolunun deniz tarafında kuzeydoğu-güneybatı istikametine yönelerek, uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın yaklaşık 220 ila 234 metre batısından denize ulaştığı, buna karşılık İSKİ tarafından bölgede yürütülen dere ıslah çalışmaları kapsamında söz konusu derenin güzergahının doğuya doğru kaydırılması suretiyle D-100 Karayolunun güneyinden doğrusal formda denize ulaşacak şekilde projelendirildiği ve söz konusu projedeki dere güzergahının uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmaza isabet ettiği, anılan proje güzergahının 10.12.2012 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planın ilk haline hatalı şekilde aktarılması nedeniyle İSKİ tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilmesi doğrultusunda 13.04.2013 tarihinde yeniden onaylanan dava konusu nazım imar planı değişikliği ile Çamurlu Deresinin plandaki güzergahının İSKİ tarafından gönderilen 1/1000 ölçekli vaziyet planına uygun şekilde düzeltildiği, bu itibarla dava konusu plana işlenen dere güzergahı ile ıslah çalışmaları kapsamında hazırlanan proje güzergahının birbiriyle uyumlu olduğu anlaşıldığından, aksi yöndeki davacı iddialarına itibar edilmesine olanak bulunmamaktadır.
Dava konusu planda ayrılan ve uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan dere koruma bandının genişliği yönünden yapılan değerlendirmede ise, 10.12.2012 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının hazırlık aşamasında İSKİ Genel Müdürlüğünden alınan … tarih ve … sayılı görüş yazısında, yağmursuyu toplama havzası 240 hektarın üzerinde olan dereler ve yan kolları için dere duvarından itibaren sağında ve solunda 25’er metre olmak üzere toplam 50 metre genişliğinde alanın dere yapı yaklaşma sınırı olduğu, bu alanların imar planlarında dere ıslahı, yol, yeşil alan ve yapılaşmasız alan olarak ayrılması gerektiği yönünde görüş bildirildiği, söz konusu kurum görüşünün esas alınması suretiyle planda Çamurlu Deresinin koruma bandı genişliğinin (sağında ve solunda 25’er metre olmak üzere) toplam 50 metre olarak belirlendiği görülmektedir. Diğer taraftan, İSKİ tarafından askı süresi içinde dere güzergahı yönünden planın ilk haline itiraz edilmekle birlikte dere koruma bandının genişliği yönünden herhangi bir itirazda bulunulmadığı gibi yukarıda yer verilen ara kararlara cevaben yağmursuyu toplama havzası 130 hektar ve üzerinde olan derelerin koruma bandı genişliğinin, dere duvarından itibaren 20 metreye düşürüldüğüne dair güncel İSKİ görüşünün de dava konusu plan değişikliğinin onaylanmasından yıllar sonra alınmış yönetim kurulu kararına dayandırıldığı anlaşılmaktadır.
Kaldı ki dava konusu plan değişikliğinden sonra alana yönelik 17.10.2017 tarihinde onaylanan nazım imar planı revizyonunda dere koruma bandının toplam genişliğinin 50 metreden yaklaşık 33-35 metreye düşürülerek İSKİ’nin güncel kurum görüşü ile uyumlu hale getirildiği, bu çerçevede davacıya ait 649 ada, 3 parsel sayılı taşınmazın dava konusu 2013 yılı onaylı nazım imar planı değişiklikliğinde dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde kalan kısmının 2017 yılı onaylı nazım imar planı revizyonunda tamamen bu sınır dışına çıkarılarak, anılan taşınmazın işlevinin 120 k/ha düşük yoğunluklu konut alanına çevrildiği, ancak İSKİ’nin güncel kurum görüşü gereğince Çamurlu Deresinin taşkına mahal vermeden işletilebilmesi için dere koruma bandının genişliğinin toplam 33,20 metre olması gerektiğinden, bu durumda dahi uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmazın tamamının söz konusu koruma bandı içinde kaldığı görülmektedir.
Nitekim, uyuşmazlık konusu alana yönelik sonraki 17.10.2017 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonuna karşı açılan diğer davada, … ada, … parsel sayılı taşınmazın dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmesi ve genel yeşil alan işlevine ayrılmasına ilişkin kısmı yönünden söz konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bu kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı, Danıştay Altıncı Dairesinin 29/11/2022 tarih ve E:2020/3504, K:2022/10354 sayılı kararı ile, Çamurlu Deresinin İSKİ projesindeki güzergahının plana aynen aktarıldığı ve planda ayrılan dere koruma bandının genişliğinin, İSKİ Genel Müdürlüğünce güncel olduğu belirtilerek ara karara cevaben Mahkemeye sunulan kurum görüşü ile uyumlu olduğu, İSKİ’nin güncel kurum görüşüne uygun şekilde dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenen ve bu alanın yapılaşmaya kapatılması suretiyle genel yeşil alan işlevi getirilen … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Taşınmaza getirilen genel yeşil alan fonksiyonu yönünden ise, dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde kalan afete maruz bant içinde yapılaşmaya izin verilmeyerek bu alanların dere ıslahı, servis yolları ve yeşil alan olarak ayrılmasının imar mevzuatına, üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olduğu açıktır.
Bu itibarla, dava konusu plan değişikliğinde her ne kadar İSKİ’nin güncel kurum görüşünde öngörülenden daha fazla genişlikte dere koruma bandı ayrılmışsa da uyuşmazlığa konu … ada, … parsel sayılı taşınmazın her durumda dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde kalması, plana işlenen dere güzergahının İSKİ projesine uygun olması, dere koruma bandı içinde yer alan taşınmazın yapılaşmaya kapatılması amacıyla kamu yararına uygun şekilde genel yeşil alan kullanımına ayrılması karşısında, anılan taşınmaza ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle uyuşmazlığa konu … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların dere yapı yaklaşma sınırı ve alanı içinde belirlenmesi ve genel yeşil alan fonksiyonu getirilmesine ilişkin kısmı yönünden dava konusu nazım imar planı değişikliğinin iptali, imar durumu verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyiz istemine konu edilen iptale ilişkin kısmının … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden ONANMASINA, 1317 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 29/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.