Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/13883 E.  ,  2022/6021 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/13883
Karar No : 2022/6021

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Taş. Tur. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL (DAVALI) : … Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Mersin şehirlerarası otobüs terminalinde bulunan 190/10 nolu yazıhanenin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyette bulunduğundan bahisle, ruhsat işlemlerinin tamamlanabilmesi için 15 gün süre verilerek, süre sonunda ruhsatın ibraz edilememesi halinde işyerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesinin istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava konusu işlemin sebep unsuru olarak; davacının faaliyette bulunduğu yazıhaneye ait işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığının gösterildiği; ancak, davacının 09/07/2015 günlü dilekçesi ile davalı idareden 10 nolu yazıhane için ruhsat verilmesini talep ettiği, bu talebin yasal süresi içinde cevap verilmeyerek reddine yönelik işleme karşı açılan davada ise … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla, söz konusu işlemin iptaline karar verildiği; bu sebebe dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının başvurusunun ruhsat başvurusu olarak kabul edilemeyeceği, mevzuata göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı, hukuka uygun olarak tesis edilen idari işlemin iptaline yönelik mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının “Ortak Hükümler” kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Mersin şehirlerarası otobüs terminalinin, yeni adresine taşınması ve yeni terminalin davalı Belediye tarafından, müdahil … Tur. İnş. Pet. Ür. Gıda Taş. Kuyumculuk San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ihale yoluyla kiralanmasını müteakiben, müdahil ile davacı ve diğer bazı otobüs firmaları arasında, alt kira sözleşmelerinin kira bedelleri yönünden uyuşmazlık yaşandığı ve davacı ile diğer firmalar tarafından kabul edilen, ancak müdahil tarafından yazılı olarak tebliğ edilenden daha düşük bulunan tutarın, kısımlar halinde kira bedeline mahsuben müdahil şirket hesabına ödenmesine karşın, yazılı surette alt kira sözleşmesi yapılmadığı; bu durumun, davalı Belediyenin Otogar Müdürlüğüne bildirilerek, “sözlü kira kontratı şartları oluştuğundan” gereğinin yapılarak taraflarına bilgi verilmesinin istenildiği ve 09/07/2015 günlü dilekçe ile Otogar Müdürlüğünden, “Mülkiyeti belediyenize ait olan … Mah. … Cd. Yeni Otogar … nolu yazıhanenin ruhsat alabilmesi için uygun görüş yazısı verilmesi için gerekli işlemlerin” yapılmasının istenildiği, bu başvuruya cevap verilmemesi üzerine, başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı; taraflar arasındaki uyuşmazlıklar devam etmekte iken davalı Belediye Ulaşım Daire Başkanlığının, terminal içinde gerçekleştirdiği denetimler sonucunda 12/10/2015 günlü işlemle, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerine, ruhsat alınması yönünden 15 gün süre verilerek, süre sonunda ruhsatın ibraz edilememesi halinde işyerinin mühürlemeye hazır hale getirilmesi gerektiğinin tebliğ edildiği, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin; işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6. maddesinde; “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.
…
İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.
Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar.”düzenlemesine; “Ruhsatın düzenlenmesi” başlıklı 12. maddesinde “sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları” başlıklı 80. maddesinde Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin faaliyette bulunmalarının mümkün olmadığı ve şehirlerarası otobüs terminallerinde bulunan yazıhanelerin ruhsatlandırılmasında, Büyükşehir Belediyelerinin yetkili olduğu; ruhsat başvurusunda bulunulması için, işyerlerinin Yönetmeliğe uygun olarak tanzim edilmesi ve Yönetmelik ekindeki başvuru ve beyan formu doldurulmak suretiyle başvurulması gerekliliği hususlarında kuşku bulunmamaktadır.
Dava dosyasının ve Uyap kayıtlarının birlikte incelenmesinden; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle, … Otogar … nolu yazıhanenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı ve dava konusu … günlü, … sayılı işlemle ruhsat almak üzere davacıya 15 gün süre verildiği; temyize konu karar gerekçesinde işaret edilen, davacı tarafın, 09/07/2015 günlü başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının ise, Dairemizin 29/11/2022 günlü, E:2021/13882, K:2022/6020 sayılı kararıyla; belirtilen başvuru ile ruhsat verilmesinin değil ruhsat başvurusunda kullanılmak üzere, uygun görüş yazısının verilmesinin istenildiği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Kaldı ki, geçerli bir ruhsat başvurusu yapılmış olması durumunda dahi; başvurunun reddi işleminin iptaline hükmedilmesinin işyerini kendiliğinden ruhsatlı hale getirmeyeceği açık bulunmaktadır.
Bu durumda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerine, ruhsat alması için 15 gün süre verilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığından, davanın reddi gerekmekte iken; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa’nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.