Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/3308 E.  ,  2022/2764 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3308
Karar No : 2022/2764

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …’ı temsilen … Sendikası
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Daire Başkanlığında ulaşım denetleme şube müdürlüğü görevini vekaleten yürüten davacının, kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile görevine iade edildiği tarihler arasındaki döneme ilişkin ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi istemiyle yaptığı 02/03/2020 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan davalı idare ile … Sendika arasında 15/01/2018 tarihinde imzalanan 01/01/2018-31/03/2019 tarihleri arasını kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 14. maddesinin (c) bendinde yer alan, “Memurlar sosyal denge sözleşmesindeki mali hükümlerden iş yerinde fiilen çalıştığı sürece (Yıllık izin hariç) faydalanır” hükmünün iptali ile dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 14. maddesinin (c) bendi yönünden; ilgili mevzuat ile Mahkemelerinin … esasına kayden açılan dava dosyasında mevcut dava konusu Sözleşmenin ilgili maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; yerel yönetimlerde istihdam edilen kamu görevlilerinin ekonomik durumunun iyileştirilmesi, adil ve dengeli bir ücret dağılımının sağlanması amacıyla sendikal örgütlerle sosyal denge tazminatı toplu sözleşmesinin imzalanmasının yasal bir engelinin bulunmadığı, bu sözleşmelerin yetkili sendika temsilcileri ile işveren konumunda bulunan yerel yönetimlerin yetkili organları arasında imzalanacağı, yerel yönetimlerin de ekonomik ve mali gücü oranında toplu sözleşme ile mali sorumluluk altına girebileceği, ekonomik ve mali anlamda zor durumda kalmamak ve toplu sözleşmeden yararlanacaklar arasındaki adil dengeyi sağlamak için sözleşmelere birtakım kısıtlayıcı hükümler getirilebileceği, 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın 6. maddesi uyarınca, sözleşme ile belirlenen tazminat tutarının ödenebilmesi için bazı durumlar saklı kalmak kaydıyla görevin fiilen yapılmasının zorunlu olduğu görüldüğünden, Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 14. maddesinin (c) bendinde yer alan, memurların Sosyal Denge Sözleşmesi’ndeki mali hükümlerden, yıllık izin hariç iş yerinde fiilen çalıştığı sürece faydalanacağına ilişkin düzenlemenin hukuka uygun olduğu; davacıya sosyal denge tazminatının ödenmemesine ilişkin işlem yönünden; davacının, 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edildiği 22/11/2016 tarihinden, göreve iade edildiği 20/01/2020 tarihine kadar olan süreçte kamu görevlisi olma sıfatının kalktığı, kadro veya pozisyonu ile olan bağının devam etmediği bu dönemde; 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca kazanılmış hak sayılmayan ve bu maddede belirtilen koşulların varlığı halinde ödenebilecek olan sosyal denge tazminatından yararlanamayacakları açık olduğundan, Sosyal Denge Sözleşmesi’nin sosyal denge yardımından yararlanılamayacak halleri düzenleyen 14. maddesinin (c) bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 14. maddesinin (c) bendi yönünden; bu maddenin iptali istemiyle … İdare Mahkemesinde açılan davada verilen davanın reddine yönelik karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, Dava Dairelerinin 12/01/2022 tarih ve E:2021/2216, K:2022/35 sayılı kararıyla, istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu Sözleşme’nin 14. maddesinin (c) bendinin iptaline kararı verildiğinden, karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varıldığı, davacıya sosyal denge tazminatının ödenmemesine ilişkin işlem yönünden; her ne kadar, sosyal denge tazminatı, fiilen görev yapan personele yapılan bir ödeme olarak düzenlenmiş ise de, uyuşmazlık konusu olayda, davacının görevden uzaklaştırıldığı tarih ile görevine iade edildiği tarih arasında fiilen görev yapmasına idarece engel olunduğu, dolayısıyla görevden uzaklaştırma işlemi ve kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlem tesis edilmemiş olsaydı davacının fiilen görevine devam edeceği ve söz konusu sosyal denge tazminatını alacağı kuvvetle muhtemel olduğundan, dava konusu işlemin davacının açıkta geçirdiği süre içerisinde yoksun kaldığı sosyal denge tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin, “davacının kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile görevine iade edildiği tarih arasındaki döneme ilişkin sosyal denge sözleşmesinden doğan alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle yaptığı 02/03/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin sosyal denge sözleşmesinden doğan alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin reddine” ilişkin kısmının iptaline, davacının görevde olmadığı dönemde yoksun kaldığı sosyal denge tazminatlarının (görevde olsaydı hangi tarihlerde ödenecek idi ise o tarihlerden itibaren başlamak üzere) işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, dava konusu işlemin dayanağı olan Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 14. maddesinin (c) bendi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak; Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın 6. maddesinde de tazminat ödenebilmesi için görevin fiilen yapılması koşulunun arandığı, davacıya fiilen çalışmadığı dönemlerde sosyal denge tazminatı ödenmesinin yürürlükteki mevzuat uyarınca mümkün olmadığı; dolayısıyla, dava konusu düzenleyici işlemin takdir yetkisi uyarınca tesis edilmediği, bağlı yetki uyarınca tesis edildiği beirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Sosyal denge tazminatının ödenmesi hususunda, kanunda yer almayan bir kısıtlamanın sözleşme hükmü ile getirilmesinin mümkün olmadığı, emsal yargı kararlarının da bu yönde olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın iptali ve karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, “davacının görevde olmadığı dönemde yoksun kaldığı sosyal denge tazminatlarının (görevde olsaydı hangi tarihlerde ödenecek idi ise o tarihlerden itibaren başlamak üzere) işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine,” ilişkin kısmına gelince;
Bir idari işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davalarda, uygulanacak yasal faizin başlangıç tarihi olarak; idareye başvuru varsa başvuru tarihinin, başvuru yoksa davanın açıldığı tarihin esas alınması gerektiği hususu, Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazanmıştır.
Buna karşın, temyize konu kararda, davacının görevinden ayrı kaldığı döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının yasal faizinin başlangıç tarihi olarak, davalı idareye başvuruda bulunduğu tarihin esas alınması gerekirken, her bir ödemenin hak edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde hüküm kurulmuştur.
Ancak, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan “…sosyal denge tazminatlarının (görevde olsaydı hangi tarihlerde ödenecek idi ise o tarihlerden itibaren başlamak üzere) işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine…” ibaresinin, “…sosyal denge tazminatlarının davalı idareye başvuru tarihi olan 02/03/2020 itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine…” şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin, “davacının kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile görevine iade edildiği tarih arasındaki döneme ilişkin sosyal denge sözleşmesinden doğan alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle yaptığı 02/03/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin sosyal denge sözleşmesinden doğan alacaklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin reddine” ilişkin kısmının iptali, davacının görevde olmadığı dönemde yoksun kaldığı sosyal denge tazminatlarının (görevde olsaydı hangi tarihlerde ödenecek idi ise o tarihlerden itibaren başlamak üzere) işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi, dava konusu işlemin dayanağı olan Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 14. maddesinin (c) bendi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, “…sosyal denge tazminatlarının davalı idareye başvuru tarihi olan 02/03/2020 itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi…” şeklinde düzeltilerek ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak 24/11/2022 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.